વસ્તી ગણતરી 2027: ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી, ગુજરાતમાં 1લી જૂનથી પ્રથમ તબક્કાની ગણતરી કરાશે, જાણો A To Z માહિતી

બે-તબક્કાની ગણતરી વ્યૂહરચના અને સંદર્ભ સમયરેખા

દેશભરમાં વ્યાપક અને વ્યવસ્થિત ડેટા સંગ્રહ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વસ્તી ગણતરી 2027 બે તબક્કાના ફોર્મેટમાં હાથ ધરવામાં આવશે.

તબક્કો 1: ઘરયાદી અને ઘર ગણતરી (HLO) એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે સુનિશ્ચિત થયેલ છે. તે દરેક રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં સંબંધિત રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકારોની સુવિધા અનુસાર 30 દિવસના સમયગાળા દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. ઘરે-ઘરે જઈને HLO માટે 30 દિવસના સમયગાળા પહેલાના 15 દિવસના સમયગાળા દરમિયાન સ્વ-ગણતરીનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ રહેશે. આ તબક્કો ઘરોની સ્થિતિ, સુવિધાઓની ઉપલબ્ધતા અને ઘરોની માલિકીની સંપત્તિઓ વિશે વિગતવાર માહિતી એકત્રિત કરશે. તે આગામી તબક્કા માટે જરૂરી માળખું પણ પ્રદાન કરશે.

તબક્કો 2: વસ્તી ગણતરી (PE) ફેબ્રુઆરી 2027 માટે સુનિશ્ચિત થયેલ છે અને તેનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ઘરોમાં વ્યક્તિઓ સંબંધિત વિગતવાર વસ્તી વિષયક, સામાજિક-આર્થિક, સાંસ્કૃતિક, સ્થળાંતર અને પ્રજનન માહિતી એકત્રિત કરવાનો રહેશે. 

વસ્તી ગણતરી પ્રથમ તબક્કા માટે સ્વ ગણતરી કેવી રીતે કરશો? જાણો સ્ટેપ બાય સ્ટેપ

CCPA દ્વારા નક્કી કર્યા મુજબ વસ્તી ગણતરીના બીજા તબક્કા દરમિયાન જાતિ ગણતરી પણ હાથ ધરવામાં આવશે. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ માટે, અને જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યોના બરફથી ઢંકાયેલા (બિન-સમન્વયિત) વિસ્તારો માટે તબક્કો II સપ્ટેમ્બર 2026 માં હાથ ધરવામાં આવશે. વસ્તી ગણતરીની ચોક્કસ તારીખો અને પૂછવાના પ્રશ્નો યોગ્ય સમયે સૂચિત કરવામાં આવશે.

ઘરયાદી અને મકાનોની ગણતરીના પ્રશ્નો (1/2)

ઘરયાદી અને મકાનોની ગણતરીના પ્રશ્નો (2/2)

ઘરયાદી અને ઘર ગણતરી માટેના પ્રશ્નો

સરકારે જાન્યુઆરી 2026માં તબક્કો I (એટલે ​​કે ઘરયાદીકરણ અને ઘર ગણતરીનો તબક્કો) માટે પ્રશ્નોના વ્યાપક સમૂહને પહેલાથી જ સૂચિત કરી દીધો છે.

વસ્તી ગણતરી 2027 માટે સંદર્ભ તારીખ 1 માર્ચ, 2027ના રોજ 00:00 કલાક નક્કી કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ અને કાશ્મીરના બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારો અને હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ રાજ્યો માટે, સંદર્ભ તારીખ 1 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ 00:00 કલાક હશે. આ બિંદુને ‘જનગણના ક્ષણ’ પણ કહેવામાં આવે છે.

જાતિ ગણતરી

જાતિ ગણતરી 2027 ભારતીય વસ્તી ગણતરીના મુખ્ય લક્ષણ તરીકે ઉભરી આવી છે. 2011ની વસ્તી ગણતરી સુધી, આ પ્રક્રિયામાં ફક્ત અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST)ની વ્યવસ્થિત ગણતરીનો સમાવેશ થતો હતો. જોકે, 30 એપ્રિલ, 2025ના રોજ રાજકીય બાબતોની કેબિનેટ સમિતિના નિર્ણય બાદ, 2027ની વસ્તી ગણતરીમાં પણ જાતિગત વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે.

ડિજિટલ માધ્યમથી પ્રથમ વસ્તી ગણતરી

2027ની વસ્તી ગણતરી ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે, અને સરકારે તેના સફળ અમલીકરણ માટે વ્યાપક તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે.

વસ્તી ગણતરી વ્યવસ્થાપન અને દેખરેખ પ્રણાલી (CMMS) પોર્ટલ

આ પ્રયાસોના ભાગ રૂપે, ‘જનગણના વ્યવસ્થાપન અને દેખરેખ પ્રણાલી’ (CMMS) પોર્ટલ નામનું એક સમર્પિત પોર્ટલ વિકસાવવામાં આવ્યું છે, જે સમગ્ર વસ્તી ગણતરી પ્રક્રિયાનું સંચાલન અને દેખરેખ લગભગ વાસ્તવિક સમયના ધોરણે કરે છે. પેટા-જિલ્લા, જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે અધિકારીઓ એકીકૃત ડેશબોર્ડ દ્વારા ગણતરી પ્રગતિ, ક્ષેત્ર પ્રદર્શન અને કામગીરીની તૈયારીને ટ્રેક કરી શકે છે.

હાઉસલિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ સેન્સસ (HLO) મોબાઇલ એપ્લિકેશન

આ એક સુરક્ષિત ઑફલાઇન એપ્લિકેશન છે જેનો ઉપયોગ ગણતરીદારો હાઉસલિસ્ટિંગ ડેટા એકત્રિત કરવા અને અપલોડ કરવા માટે કરી શકે છે. CMMS પોર્ટલ પર નોંધાયેલા લોકો સુધી જ ઍક્સેસ મર્યાદિત રહેશે. તે કાગળકામને દૂર કરીને, ક્ષેત્રમાંથી સીધા સર્વર પર ડેટા મોકલવાની મંજૂરી આપે છે. તે Android અને iOS પ્લેટફોર્મ પર 16 પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં કાર્ય કરશે.

હાઉસલિસ્ટિંગ બ્લોક ક્રિએટર (HLBC) વેબ મેપિંગ એપ્લિકેશન

2027ની વસ્તી ગણતરી માટે બીજી એક નવી પહેલ HLB ક્રિએટર વેબ મેપિંગ એપ્લિકેશન છે, જેનો ઉપયોગ ચાર્જ અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવશે. આ સેટેલાઇટ છબીનો ઉપયોગ કરીને હાઉસલિસ્ટિંગ બ્લોક બનાવવાની ડિજિટલ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવશે, સમગ્ર દેશમાં સંપૂર્ણ ભૌગોલિક કવરેજ સુનિશ્ચિત કરશે અને કોઈપણ વિસ્તારોને ચૂકી જવાથી અથવા ફરીથી ગણતરી થવાથી અટકાવશે.

સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ

ઘર-ઘર ક્ષેત્ર મુલાકાતો પહેલાં વૈકલ્પિક 15-દિવસનો સ્વ-ગણતરી સમયગાળો હશે. સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ એક સુરક્ષિત વેબ-આધારિત સુવિધા છે જે પાત્ર ઘરના સભ્યોને ક્ષેત્ર કામગીરી શરૂ થાય તે પહેલાં તેમની ઘરની માહિતી ઑનલાઇન સબમિટ કરવાની મંજૂરી આપે છે. સફળતાપૂર્વક સબમિશન થયા પછી, એક અનન્ય સ્વ-ગણના ID (SE ID) જનરેટ થશે. આ SE ID ગણતરીકર્તા સાથે શેર કરવામાં આવશે, જે માહિતી ચકાસી શકશે.