Greenland Information : ડેનમાર્કનું ગ્રીનલેન્ડ હાલના દિવસોમાં ચર્ચામાં છે. તેનું કારણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ગ્રીનલેન્ડ પર કબજો કરવા સાથે જોડાયેલ નિવેદન છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી માત્ર ડેનમાર્ક જ નહીં પરંતુ સમગ્ર યુરોપમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગુરુવારે નિવેદન બાદ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા લાંબા સમયથી ચાલતા કરાર પર આધાર રાખવાને બદલે સમગ્ર ગ્રીનલેન્ડની માલિકી મેળવવા માંગે છે. ટ્રમ્પ જે કરારની વાત કરી રહ્યા હતા તે હેઠળ અમેરિકા પાસે ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની સંમતિથી ત્યાં સૈન્ય મથકો સ્થાપિત કરવાની વ્યાપક સત્તા છે.
ગ્રીનલેન્ડ ક્યાં છે?
ગ્રીનલેન્ડ ક્યાં છે? આ વિશે વાત કરતા પહેલા, ચાલો ડેનમાર્ક વિશે વાત કરીએ. ડેનમાર્ક યુરોપનો એક દેશ છે. ડેનમાર્ક મુખ્યત્વે જમીનના ત્રણ ટુકડાઓમાં વહેંચાયેલું છે. પ્રથમ, ડેનમાર્ક – જે મુખ્ય યુરોપિયન ભૂમિ છે. તેમાં જુટલેન્ડ દ્વીપકલ્પ અને કેટલાક મોટા ટાપુઓ (જેમ કે ઝીલેન્ડ, ફ્યૂન, બોર્નહોમ) નો સમાવેશ થાય છે.
બીજું ગ્રીનલેન્ડ છે – તે ઉત્તર એટલાન્ટિક અને આર્કટિક સમુદ્રની વચ્ચે સ્થિત વિશ્વનો સૌથી મોટો ટાપુ છે. તે ડેનમાર્ક સામ્રાજ્યનો સ્વ-શાસન પ્રદેશ છે. તે ભૌગોલિક રીતે ઉત્તર અમેરિકાનો ભાગ માનવામાં આવે છે, પરંતુ રાજકીય અને વહીવટી રીતે ડેનમાર્ક સામ્રાજ્યનો ભાગ છે. ત્રીજો ફેરો આઇલેન્ડ્સ– આ દ્વીપસમૂહ ઉત્તર એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં છે અને ડેનમાર્ક માટે સ્વાયત્ત પ્રદેશ છે.
આર્કટિકમાં ગ્રીનલેન્ડનું સ્થાન અત્યંત રણનીતિક અને સામરિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. તે કેનેડાના એક ટાપુ સાથે લગભગ દોઢ કિલોમીટર લાંબી સરહદ શેર કરે છે. રશિયા, ચીન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી સ્પર્ધાના વર્તમાન યુગમાં આ સ્થિતિ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
ગ્રીનલેન્ડ પાસે કુદરતી સંસાધનો અને દરિયાઇ માર્ગો છે જે જમીનનું મહત્વ વધારે છે. ગ્રીનલેન્ડમાં લગભગ 56,000 લોકો રહે છે. તેમાંના મોટા ભાગના ઇનુઇટ સમુદાયના છે. ગ્રીનલેન્ડનું અર્થતંત્ર મોટે ભાગે માછીમારી પર નિર્ભર છે. આ સિવાય ત્યાંના લોકોને ડેનમાર્ક સરકાર તરફથી આર્થિક સહાયના રૂપમાં સબસિડી મળે છે.
મુખ્ય ડેનમાર્કથી ગ્રીનલેન્ડ કેટલું દૂર છે?
ગ્રીનલેન્ડની રાજધાની નુક અને ડેનમાર્કની રાજધાની કોપનહેગન વચ્ચેનું સીધું અંતર (વિમાન માર્ગ)લગભગ 3,540 કિલોમીટર છે. સીધી ફ્લાઇટ દ્વારા નૂક (ગ્રીનલેન્ડ) અને કોપનહેગન (ડેનમાર્ક) વચ્ચેનું અંતર કાપવામાં લગભગ સાડા ચારથી પાંચ કલાકનો સમય લાગે છે.
અમેરિકા શા માટે રસ બતાવી રહ્યું છે?
હાલની પરિસ્થિતિઓ જોતા લાગે છે કે અમેરિકા આ વખતે ગ્રીનલેન્ડ બાબતે વધુ ગંભીર છે. યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે ગુરુવારે એક મીડિયા બ્રીફિંગમાં કહ્યું હતું કે યુરોપિયન નેતાઓએ યુએસ રાષ્ટ્રપતિને ગંભીરતાથી લેવા જોઈએ. વેન્સે જણાવ્યું હતું કે અમે અમારા યુરોપિયન મિત્રોને તે પ્રદેશની સુરક્ષાને વધુ ગંભીરતાથી લેવા માટે કહી રહ્યા છીએ, કારણ કે જો તેઓ તેમ ન કરે તો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે કેટલાક પગલાં લેવા પડશે.
બીબીસીના એક રિપોર્ટ અનુસાર શીત યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાએ ગ્રીનલેન્ડમાં પરમાણુ મિસાઇલ લગાવવાની યોજના બનાવી હતી, પરંતુ તકનીકી મુશ્કેલીઓ અને ડેનમાર્કના વિરોધને કારણે આ યોજના રદ કરવામાં આવી હતી. ગ્રીનલેન્ડમાં પિટુફિક સ્પેસ બેઝ (અગાઉ થુલે એર બેઝ) બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી યુએસ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. આજે આ બેઝ મિસાઇલ પર નજર રાખવાનું કામ કરે છે.
આ પણ વાંચો – ‘પહેલા અમે ગોળીબાર કરીશું, પછી…’ ગ્રીનલેન્ડ પર કબજો કરવાના ટ્રમ્પના નિવેદન પર ડેનમાર્કે આપી ચેતવણી
તાજેતરના વર્ષોમાં ગ્રીનલેન્ડના ખનિજ સંસાધનોમાં વિશ્વની રુચિ વધી છે. અહીં રેયર અર્થ ખનિજો, યુરેનિયમ અને આયર્ન મળી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે અહીં તેલ અને ગેસ પણ હોઈ શકે છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગ બરફ ઓગળી રહ્યો છે. જેના કારણે આ સંસાધનો સુધી પહોંચવું સરળ બનાવી શકે છે.
ગ્રીનલેન્ડ સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે અમેરિકાને ખનિજ માટે નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ગ્રીનલેન્ડની જરૂર છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ગ્રીનલેન્ડની આસપાસ રશિયન અને ચીની જહાજો હાજર છે, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સુરક્ષા માટે જોખમ બની શકે છે.
યુએસ સુરક્ષા એજન્સીઓનું માનવું છે કે રશિયા અને ચીન આર્કટિક ક્ષેત્રમાં તેમની સૈન્ય અને નૌકાદળની હાજરી વધારી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, ગ્રીનલેન્ડ યુ.એસ.ને આ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવા અને સમયસર સંભવિત મિસાઇલ જોખમોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત આબોહવા પરિવર્તનને કારણે બરફ પીગળવાથી નવા દરિયાઇ માર્ગો ખુલી રહ્યા છે, જે આર્કટિકના લશ્કરી અને વ્યૂહાત્મક મહત્વમાં વધુ વધારો કરે છે. યુ.એસ.નું કહેવું છે કે ગ્રીનલેન્ડ તેના માટે ખનિજો કરતાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો મુદ્દો વધુ છે.
