સોનમ વાંગચુકના હેલ્થ અપડેટ, શું લાંબા સમય સુધી ઉપવાસ કરવાથી ઓર્ગન ફેઈલ થઇ શકે? નિષ્ણાતો ચિંતિત છે

 જીવનશૈલી | સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુક છેલ્લા 20 દિવસથી દિલ્હીના જંતર-મંતર (CJP Jantar-મંતર protest) ખાતે ભૂખ હડતાળ પર છે. NEET પ્રશ્નપત્ર લીકના વિરોધમાં અને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગણી સાથે 28 જૂનથી શરૂ થયેલા આ આંદોલનમાં, તેમણે હજુ પણ ભોજન લીધું નથી. 

સોનમ વાંગચુક ભૂખ હડતાળ હેલ્થ અપડેટ

વાંગચુકની શારીરિક સ્થિતિ સતત બગડતી જાય છે. આનાથી દેશભરમાં ઊંડી ચિંતા ઉભી થઈ છે. તેની શારીરિક સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને તેના જીવનને બચાવવા માટે તમામ જરૂરી તબીબી સેવાઓની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. 

લાંબા સમય સુધી ઉપવાસ કરવાથી શું શરીરમાં શું ફેરફાર થાય છે?

પરંતુ આમ છતાં તેનું ધીમે ધીમે થોડા કિલો વજન ઘટી ગયું છે, તેમના હાથ-પગ સુન્ન થઈ રહ્યા છે. ડોકટરો મોટા ભયનો ડર અનુભવી રહ્યા છે. મેં ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ બાંગ્લા વતી ન્યુટ્રિશનિસ્ટ બનાની ચૌધરી સાથે વાત કરી હતી કે આ ભૂખ હડતાળ લાંબા સમયથી ખાધું ન હોય તેવી વ્યક્તિને કેટલું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, ન્યુટ્રિશનિસ્ટએ જે કહ્યું તે ચિંતાનો વિષય છે. 

જ્યારે લોકો સંપૂર્ણપણે ખાવાનું બંધ કરી દે છે, ત્યારે શરીર ટકી રહેવા માટે જરૂરી ઉર્જા પૂરી પાડવા માટે ઘણા સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરે છે, જેમ કે તાત્કાલિક એનર્જી માટે પહેલા લીવર અને સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત ‘ગ્લાયકોજેન’ ને તોડી નાખવું. ઉપવાસની શરૂઆતમાં, શરીર ઉર્જાની ઉણપને પહોંચી વળવા માટે ગ્લુકોઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે આ ગ્લાયકોજેનને તોડી નાખે છે. જો કે, આપણા શરીરમાં આ સંગ્રહિત ગ્લાયકોજેનનું પ્રમાણ ખૂબ મર્યાદિત છે.

જો ઉપવાસના વધુ દિવસ સુધી ચાલે છે તો શરીરમાં રહેલું બધુ ગ્લાયકોજેન ખતમ થઈ જાય છે, અને શરીર વૈકલ્પિક સ્ત્રોત તરીકે ચરબીના પેશીઓને તોડવાનું શરૂ કરે છે. ચરબી બાળવાથી ઉત્પન્ન થતી એનર્જીથી શરીર લાંબા સમય સુધી પોતાને ટકાવી શકે છે.

હવે જ્યારે શરીરમાં વધારાની ચરબી રહેતી નથી ત્યારે સૌથી ખતરનાક તબક્કો શરૂ થાય છે. હવે, ટકી રહેવા માટે, શરીરને તેના પોતાના જીવંત સ્નાયુઓ અને પ્રોટીન સ્તરોને તોડવાની ફરજ પડે છે. આના પરિણામે ઝડપથી ‘સ્નાયુઓનું નુકસાન’ થાય છે, જે શરીરને અત્યંત નબળું અને થાકેલું બનાવે છે. 

જો ઉપવાસ એક મહિના કે તેથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહે અને બહારથી શરીરમાં કોઈ પોષક તત્વો ન પહોંચે, તો શરીર એક પછી એક મહત્વપૂર્ણ આંતરિક અવયવોને નકામા બનાવવાનું શરૂ કરે છે. 

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, શરીર ખોરાક લીધા વિના પોતાના અવયવો ખાવાનું શરૂ કરે છે. તબીબી ભાષામાં, આ ‘મલ્ટિ-ઓર્ગન ફેલ્યોર’ છે. વધુમાં પોષણના અભાવે, શરીરની કુદરતી રોગપ્રતિકારક શક્તિ સંપૂર્ણપણે નાશ પામે છે, જેના પરિણામે એક સરળ ચેપ પણ જીવલેણ બની શકે છે.

ઉપવાસ દરમિયાન પાણી પીવાથી શરીર ડિહાઇડ્રેટેડ કે ડિહાઇડ્રેટેડ થતું નથી. પાણી શરીરમાંથી ઝેરી કચરો દૂર કરવામાં અને અંગોને સક્રિય રાખવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે વ્યક્તિ પાણી વિના ફક્ત થોડા દિવસો જ જીવી શકે છે, ત્યારે પાણી પીને થોડા અઠવાડિયા સુધી જીવી શકાય છે. 

સોનમ વાંગચુક સાથે પણ આવું જ છે. જો કે જો પાણી સાચવવામાં આવે તો પણ તે શરીરને પોષણ કે ઉર્જા પૂરી પાડી શકતું નથી. લાંબા સમય સુધી ફક્ત સાદા પાણી પીવાથી શરીરમાં સોડિયમ અને પોટેશિયમ જેવા આવશ્યક ખનિજો અથવા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનું ગંભીર અસંતુલન સર્જાય છે. 

સાંજે 5 વાગ્યા પછી આટલું કરો, તમારું વજન આપોઆપ ઘટશે!

આ ઉણપ સીધી હૃદય પર અસર કરી શકે છે અને અચાનક હૃદયરોગનો હુમલો અથવા કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું જોખમ રહેલું છે. જો કે, ન્યુટ્રિશનિસ્ટએ એમ પણ કહ્યું કે વાંગચુક ડોકટરોની દેખરેખ હેઠળ હોવાથી, જોખમ ખૂબ જ ખરાબ હોય તો પણ, તે ખૂબ જ ખરાબ તબક્કામાં પહોંચે તે પહેલાં તેઓ કેટલાક પગલાં લઈ શકે છે. 

વધુમાં, જો ડોકટરોની કડક દેખરેખ હેઠળ હોય, તો ભૂખ્યા હડતાળ કરનારને પાણી સાથે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ અથવા ORS આપવામાં આવે છે, જે હૃદયને અસ્થાયી રૂપે સક્રિય રાખવામાં મદદ કરે છે.