જીવનશૈલી | નવજાત ડાયાબિટીસ એ ડાયાબિટીસનું એક દુર્લભ સ્વરૂપ છે જે નવજાત શિશુઓમાં જીવનના પહેલા થોડા મહિનામાં જોવા મળે છે. ડાયાબિટીસના સામાન્ય સ્વરૂપોથી વિપરીત, તેનો કોર્સ સંપૂર્ણપણે અલગ હોય છે. કેટલાક બાળકોમાં, લોહીમાં સુગર લેવલ વધી શકે છે જે જીવનભર ટકી શકતું નથી.
જોકે શરૂઆતના તબક્કામાં સારવારની જરૂર પડી શકે છે, ડાયાબિટીસ આખરે ઓછો થઈ શકે છે અથવા તેની જાતે જ અદૃશ્ય થઈ શકે છે. જો કે, વર્ષો પછી તે પાછી થવાની પણ શક્યતા છે.
નવજાત બાળકોમાં ડાયાબિટીસ શું છે? (neonatal diabetes)
આ સ્થિતિ બાળકના જીવનના પહેલા છ મહિનામાં દેખાય છે. તે રોગપ્રતિકારક શક્તિ અથવા જીવનશૈલીમાં ખામીને કારણે થતી નથી. તેના બદલે, તે ચોક્કસ જનીનમાં ખામીને કારણે થાય છે જે ઇન્સ્યુલિન ઉત્પન્ન કરતા બીટા કોષોના કાર્યને અસર કરે છે.
આ મુખ્યત્વે KCNJ11 અને ABCC8 જેવા જનીનોને કારણે થાય છે. આ ગ્લુકોઝનું લેવલ સમજતા અને ઇન્સ્યુલિન છોડતા કોષોના કુદરતી કાર્યને વિક્ષેપિત કરે છે. ટાઈપ 1 ડાયાબિટીસમાં, રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધીમે ધીમે બીટા કોષોનો નાશ કરે છે. જો કે, નવજાત ડાયાબિટીસમાં, જન્મ સમયે ઇન્સ્યુલિન સિસ્ટમને નુકસાન થાય છે.
રોગ પોતાની મેળે કેમ ઓછો થઈ જાય છે?
લગભગ અડધા કિસ્સાઓમાં, ડાયાબિટીસ અસ્થાયી રૂપે અદૃશ્ય થઈ જાય છે. આને ‘ક્ષણિક નવજાત ડાયાબિટીસ’ કહેવામાં આવે છે. આ મુખ્યત્વે રંગસૂત્ર 6 માં ભિન્નતાને કારણે છે. સ્વાદુપિંડમાં બીટા કોષો, જે જન્મ સમયે અપરિપક્વ હોય છે, ઇન્સ્યુલિનને યોગ્ય રીતે નિયંત્રિત કરી શકતા નથી. પરંતુ મહિનાઓ દરમિયાન, સ્વાદુપિંડનો વિકાસ થાય છે અને બીટા કોષો ઇન્સ્યુલિન ઉત્પાદનને સામાન્ય બનાવે છે.
બદામનું દૂધ કે બદામ? તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે શું સારું?
શરીરમાં આનુવંશિક ખામી રહે છે, તેમ છતાં સ્વાદુપિંડ પરિપક્વ થતાં ડાયાબિટીસના લક્ષણો અસ્થાયી રૂપે અદૃશ્ય થઈ જાય છે. ઘણા બાળકો થોડા મહિનામાં ઇન્સ્યુલિન સારવાર બંધ કરી શકે છે.
રોગની શરૂઆતમાં આનુવંશિક પરીક્ષણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. કયા જનીનમાં ખામી છે તે ઓળખીને, ડોકટરો ચોક્કસ રીતે નક્કી કરી શકે છે કે ડાયાબિટીસ ક્ષણિક બનવાની શક્યતા છે કે નહીં અને બાળક માટે કઈ સારવાર શ્રેષ્ઠ છે.
