ગુજરાતની શિક્ષણ વ્યવસ્થા અંગે નીતિ આયોગનો એક ચોંકાવનારો અહેવાલ પ્રકાશમાં આવ્યો છે. વર્ષ 2024-25 માટે પ્રકાશિત આ અહેવાલ રાજ્યની સરકારી શાળાઓની નિરાશાજનક તસવીર ઉજાગર કરે છે. અહેવાલ મુજબ ગુજરાતમાં 2,936 શાળાઓ ફક્ત એક જ શિક્ષકના ભરોસે ચાલી રહી છે. આ શાળાઓમાં કુલ 105,134 બાળકો અભ્યાસ કરે છે, જે શિક્ષણની ગુણવત્તા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
રિપોર્ટમાં એ પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે કે રાજ્યની શિક્ષણ વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે અસંતુલિત દેખાય છે. 63 સરકારી શાળાઓ એવી છે જ્યાં આ વર્ષે એક પણ બાળક નોંધાયું નથી, જ્યારે 78 અન્ય શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ ના હોવા છતાં શિક્ષકોની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. આ આંકડા શિક્ષણ વિભાગમાં વહીવટી વિસંગતતાઓને ઉજાગર કરે છે.
નીતિ આયોગના અહેવાલ મુજબ ગુજરાતમાં વિદ્યાર્થી-શિક્ષક ગુણોત્તર પણ ચિંતાનો વિષય છે. પ્રાથમિક અને ઉચ્ચ પ્રાથમિક શાળાઓમાં દર 24 વિદ્યાર્થીઓ માટે એક શિક્ષક, માધ્યમિક શાળાઓમાં દર 27 વિદ્યાર્થીઓ માટે એક શિક્ષક અને ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળાઓમાં દર 25 વિદ્યાર્થીઓ માટે એક શિક્ષકનો રેકોર્ડ થયેલ ગુણોત્તર છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ₹63,134 કરોડના શિક્ષણ બજેટ અને સરકારના મોટા પાયે ‘પ્રવેશોત્સવ’ અભિયાનો છતાં રાજ્યની શિક્ષણ પ્રણાલી સંતુલન પ્રાપ્ત કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ છે. દર વર્ષે મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ શાળા નોંધણીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રવેશોત્સવ દ્વારા ઝુંબેશ ચલાવે છે. જોકે જમીન પર પરિસ્થિતિ ગંભીર છે.
વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી મામલે અનુરાગ કશ્યપ સામે નોન-બેલેબલ વોરંટ, ગુજરાતની કોર્ટનો કેસ નોંધવા આદેશ
સૌથી મોટી ચિંતા આ એકલ-શિક્ષક શાળાઓ પર કેન્દ્રિત છે, જ્યાં એકલા શિક્ષકને બહુવિધ વર્ગો અને વિષયોની જવાબદારી ઉપાડવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે. શિક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે આ બાળકોના શિક્ષણની ગુણવત્તા પર પ્રતિકૂળ અસર કરે છે અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શિક્ષણનું સ્તર સતત બગડી રહ્યું છે.
નીતિ આયોગના આ અહેવાલે ગુજરાતમાં વિપક્ષને સરકારને ઘેરવાની વધુ એક તક પૂરી પાડી છે. પરિણામે સમગ્ર વિપક્ષ હાલમાં આ મુદ્દા પર વહીવટ પર આક્રમક હુમલાઓ શરૂ કરી રહ્યો છે. કોંગ્રેસ પાર્ટીએ આરોપ લગાવ્યો છે કે, પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિ હોવા છતાં ગુજરાત સરકાર 5,000 થી વધુ શાળાઓ બંધ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં નીતિ આયોગના આ અહેવાલને ગુજરાત સરકાર માટે એક મોટી ચેતવણી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, કારણ કે લાખો બાળકોનું ભવિષ્ય પૂરતા શિક્ષકો અને સંસાધનો વિના આગળ વધી રહ્યું છે.
