વિરહની વરસી: એર ઇન્ડિયા દુર્ઘટનાના એક વર્ષ પછી પરિવારના સભ્યો કાટમાળમાં શોધી રહ્યા છે પ્રિયજનોની યાદો

Ahmedabad aviation tragedy: શુક્રવારે અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાની પહેલી વર્ષગાંઠ હતી, પરંતુ એરક્રાફ્ટ અકસ્માત તપાસ બ્યુરો (AAIB) એ કોઈ રિપોર્ટ જારી કર્યો નથી. આમ  બ્યુરો આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન સંગઠન (ICAO) દ્વારા અંતિમ અથવા વચગાળાના અહેવાલ માટે નિર્ધારિત 12 મહિનાની સમયમર્યાદા પૂરી કરવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો.

12 જૂન, 2025 ના રોજ એર ઇન્ડિયા ફ્લાઇટ AI-171 દુર્ઘટનામાં કુલ 260 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. વિમાનમાં સવાર 242 લોકોમાંથી 241 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા, જ્યારે ફક્ત એક જ મુસાફર બચી ગયો હતો. વધુમાં મેડિકલ કોલેજ કેમ્પસમાં જ્યાં વિમાન ક્રેશ થયું હતું ત્યાં 19 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.

દુર્ઘટનાના એક વર્ષ પછી સીતા પટણી અને અમાન્ડા ડોનાઘે શુક્રવારે મેડિકલ કોલેજના ડોર્મિટરી બિલ્ડિંગના બળી ગયેલા અવશેષો પાસે એકબીજાની બાજુમાં બેઠા હતા, તેમના પુત્રોનો શોક વ્યક્ત કરતા હતા.

બ્રિટિશ નાગરિક ડોનાઘીએ પોતાના પુત્રના ફોટોગ્રાફ્સનો કોલાજ પકડ્યો હતો જેના પર “મેમોરીઝ ઓફ ફિયોંગલ” લખેલું હતું. તેમણે હાથ જોડીને શોક વ્યક્ત કર્યો હતો. 39 વર્ષીય ફિયોંગલ ગ્રીનલો-મીક અને તેમના  45 વર્ષીય જીવનસાથી જેમી ભારતમાં તેમના લગ્નની વર્ષગાંઠ ઉજવીને લંડન પરત ફરી રહ્યા હતા. ગયા વર્ષે 12 જૂને એર ઇન્ડિયા અમદાવાદ-ગેટવિક બોઇંગ 787 ડ્રીમલાઇનર વિમાન ટેકઓફ થયા પછી તરત જ ક્રેશ થયું ત્યારે માર્યા ગયેલા 241 લોકોમાં તેઓ પણ સામેલ હતા.

સીતા પટણીનો 13 વર્ષનો પુત્ર, આકાશ, પરિવારના ચાના સ્ટોલ પાસે ફૂટપાથ પર સૂતો હતો ત્યારે વિમાન નજીકના બીજે મેડિકલ કોલેજ હોસ્ટેલના વાસણમાં અથડાયું. સળગતા કાટમાળના ટુકડા આકાશ પર પડ્યા, જે જમીન પર માર્યા ગયેલા 19 લોકોમાંનો એક હતો. પટણીના હાથ પર હજુ પણ બળવાના નિશાન છે કારણ કે તે પોતાના પુત્રને બચાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. શુક્રવારે આકાશના ફોટોગ્રાફ્સ શોકગ્રસ્ત માતાને અનુસરતા હતા, જ્યારે લોકો શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યા હતા. અકસ્માત સ્થળથી માત્ર 50 મીટર દૂર ન્યૂ લક્ષ્મીનગર ફ્લેટમાં શુક્રવારે સાંજે ભજન કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હોવાનું એક મોટા પોસ્ટરમાં જણાવાયું હતું.

શુક્રવારે દુર્ઘટનાનો ભોગ બનેલા અનેક લોકોના પરિવારના સભ્યો અને પ્રિયજનો અકસ્માતની પ્રથમ વર્ષગાંઠ ઉજવવા માટે અમદાવાદના મેઘાણીનગર વિસ્તારમાં અકસ્માત સ્થળે ભેગા થયા હતા. પોલીસે પરિવારના સભ્યોને પોલીસ ઘેરો ઓળંગીને ઘટનાસ્થળે પ્રવેશવાની મંજૂરી આપી હતી. હજુ પણ પડેલા કાટમાળમાંથી પસાર થતાં શોકગ્રસ્ત લોકો કાદવ, બળી ગયેલા ધાતુ અને રબરના ઢગલામાંથી પસાર થઈને શોક વ્યક્ત કરવા ગયા હતા.

બેજ રંગનો ઝભ્ભો પહેરેલા ડૉ. સલીમ મિસ્ટર, ભરૂચથી ટ્રેન દ્વારા તેમની પત્ની, સજેદા, જે વિમાનમાં મુસાફર હતી, તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા પહોંચ્યા હતા. ભેજવાળી બપોરે ઘટનાસ્થળ તરફ જતા તેમના ચહેરા પરનો પરસેવો આંસુઓ સાથે ભળી ગયો હતો. “એક વર્ષ થઈ ગયું… તે મારી પુત્રી સાથે રહેવાની હતી, જે ગર્ભવતી હતી અને લંડનમાં રહેતી હતી,” તે કહે છે. તેમને ત્રણ પુત્રીઓ છે, જેમાંથી બે લંડનમાં રહે છે અને એક પુત્ર કેનેડામાં રહે છે.

તેમણે ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને કહ્યું, “હું અંતિમ તપાસ અહેવાલની રાહ જોઈ રહ્યો છું કે અંતિમ તપાસ શું જાહેર કરશે… પાઇલટે સ્વાભાવિક રીતે જ મુસાફરોને અંત સુધી બચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હોત, અને તેમનો પોતાનો જીવ પણ જોખમમાં હતો.”

અકસ્માતમાં પત્ની ગુમાવનાર બીજો એક માણસ ગુંજનકુમાર નારણ ચૌધરી હતો. તેમની પત્ની, જયમિની, લંડનથી તેના માતાપિતાને મળવા ભારત આવી હતી અને જ્યારે આ દુ:ખદ ઘટના બની ત્યારે યુકે પરત ફરી રહી હતી. તે સમયે તે બે મહિનાની ગર્ભવતી હતી.

ગુંજનકુમાર નારણ ચૌધરી કહે છે, “8મી જૂને, મેં વલસાડની પટેલ બેકરીમાંથી જયમિની માટે જન્મદિવસની કેક મંગાવી હતી, જ્યાં તે તેના માતાપિતાને મળવા ગઈ હતી. તે 12મી જૂને લંડન પરત ફરવાની હતી. તે દિવસે, મેં બધું ગુમાવ્યું – મારો 12 વર્ષનો જીવનસાથી અને મારું બાળક જે હજુ સુધી જન્મ્યું ન હતું.” અકસ્માત સ્થળે જતા ચૌધરી રડી પડ્યા હતા. લગભગ પાંત્રીસ વર્ષના ચૌધરી, ગાંધીનગરના કલોલથી તેમની પત્નીનો ફોટો લાવ્યા અને ઘટનાસ્થળે પ્રાર્થના કરી.

આ દંપતી 12 વર્ષથી સાથે હતું, બે વર્ષ સગાઈ કરી હતી અને 10 વર્ષ સુધી લગ્ન કર્યા હતા. શરૂઆતમાં તેઓએ બાળકો પેદા કરવાનું મુલતવી રાખ્યું હતું કારણ કે તેઓ યુકેમાં સ્થાયી થવાનું વિચારી રહ્યા હતા. 2022 માં બંનેને ત્યાં નોકરી મળી: ગુંજન એક રસાયણશાસ્ત્ર કંપનીમાં અને જયમિની એક આરોગ્યસંભાળ કંપનીમાં.

ચૌધરી કહે છે કે 8 મે, 2025 ના રોજ, જયમિની 2022 માં ભારત છોડ્યા પછી પહેલી વાર ઘરે આવી. “હું 2024 માં એક વાર તેની મુલાકાત લીધી હતી, તેથી આ મારી બીજી મુલાકાત હતી. અમે સાથે હતા ત્યારથી અમે એક ક્ષણ પણ અલગ રહ્યા ન હતા, પરંતુ રજાના અભાવે, મારે યુકે વહેલા પાછા ફરવું પડ્યું. તેથી હું 21 મે ના રોજ નીકળી ગયો, અને જયમિની 12 જૂને આવવાની હતી. આ પહેલી વાર હતું જ્યારે હું તેનાથી અલગ રહ્યો હતો, અને પછી આ ઘટના બની.”

ફિલ્મ નિર્માતા મિલન શર્મા, તેમના પરિવાર સાથે, ઘટના સ્થળે પહોંચ્યા અને હોસ્ટેલની સીમા દિવાલ પર તેમની બહેન અંજુનો ફોટો લગાવ્યો. એક વર્ષ પહેલા મિલન અને અંજુ વડોદરાથી અમદાવાદ આવ્યા હતા, જ્યાં તેઓ અલગ અલગ સ્થળોએ ઉડાન ભરવાના હતા. મિલન કામ માટે મુંબઈ જઈ રહી હતી, જ્યારે અંજુ તેની મોટી પુત્રી નિમ્મીને મળવા લંડન જઈ રહી હતી. 

મિલનને યાદ છે કે તેની બહેને બપોરે 1:09 વાગ્યે સોશિયલ મીડિયા પર એક સ્ટેટસ પોસ્ટ કર્યું હતું, જેમાં લખ્યું હતું, “માણસ કંઈ નથી, એક રમકડું છે.” આ તેની છેલ્લી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ સાબિત થઈ.

મિલાને ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને કહ્યું, “મુંબઈની મારી ફ્લાઇટ સવારે 11:45 વાગ્યે હતી, અને અંજુની ફ્લાઇટ, AI 171, બપોરે 1:10 વાગ્યે હતી, પરંતુ તે મોડી પડી હતી. હું બપોરે 1:15 વાગ્યે મુંબઈ ઉતર્યો, અને જ્યારે હું બપોરે 1:50 વાગ્યે એરપોર્ટથી બહાર આવ્યો, ત્યારે મને અકસ્માત વિશે ખબર પડી.”

૫૬ વર્ષીય અંજુ નવ ભાઈ-બહેનોમાંની એક હતી: આઠ બહેનો અને એક ભાઈ. તેના વૃદ્ધ માતા-પિતા હરિયાણામાં રહે છે. ૨૦૨૧ માં તેણીના પતિનું અવસાન થયું અને તેને બે પુત્રીઓ છે: નિમ્મી, જે યુકેમાં રહે છે, અને હની, જે ભારતમાં છે.

મિલનને ફ્લાઇટમાં અંજુ દીદી સાથે વાત કરવાનું યાદ છે. તેણીએ મસાલા ઢોસાનો ઓર્ડર આપ્યો હતો, પરંતુ તેણીને તે ખાવાનું મન નહોતું થયું. મિલન કહે છે કે અંજુ દીદીએ એરપોર્ટ પરથી તેની માતાને વીડિયો કોલ કર્યો હતો, પરંતુ તેણી ઉપાડી શકી નહીં, અને તેને આજે પણ તેનો અફસોસ છે.

ઓટો-રિક્ષા ડ્રાઈવર મુકેશ પટણી તેની 68 વર્ષીય માતા જીવીબેનને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યા હતા, જેમનું પોસ્ટર ક્રેશ સ્થળની બહાર લટકાવવામાં આવ્યું હતું.

મુકેશ પટણી કહે છે, “મારી માતા નજીકમાં એક નાની ઝૂંપડીમાં રહેતી હતી. જ્યારે વિમાન ક્રેશ થયું ત્યારે તે એકલી રસોઈ બનાવી રહી હતી. મને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા અકસ્માત વિશે ખબર પડી અને હું તરત જ ત્યાં દોડી ગયો, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં મારી માતાનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું.” 

પટણી કહે છે, “આજે હું મારી માતા અને અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામેલા તમામ લોકોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા આવ્યો છું. અમને વળતર મળ્યું છે, પરંતુ અમે અકસ્માતનું કારણ જાણવા માંગીએ છીએ. તપાસ રિપોર્ટ હજુ સુધી આવ્યો નથી.”

શરૂઆતના મુલાકાતીઓમાં ભારતમાં બ્રિટિશ હાઈ કમિશનર લિન્ડી કેમેરોન પણ હતા, જેમણે બંધ દરવાજાની બહાર ફૂલોનો ગુલદસ્તો મૂકીને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. અકસ્માતમાં બાવન બ્રિટિશ નાગરિકોના મોત થયા હતા. એકમાત્ર બચી ગયેલા વિશ્વાસ કુમાર રમેશ પણ બ્રિટિશ નાગરિક હતા.

ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીની પુત્રી રાધિકા મિશ્રા પણ તેમના પિતાના મૃત્યુ સ્થળ પર શ્રદ્ધાંજલિ આપવા પહોંચેલા મુલાકાતીઓમાં સામેલ હતી.

જેમ જેમ સૂર્યાસ્ત થવા લાગ્યો, તેમ તેમ સ્થળ પર લોકોની સંખ્યા વધવા લાગી, કારણ કે પરિવારોએ ફોટોગ્રાફ્સ લાવવાનું શરૂ કર્યું. કેટલાક લોકોએ તેમના માથા પર માળા પહેરાવી અને તેમને દરવાજાની બહાર મુખ્ય દિવાલમાં માળખામાં મૂક્યા.

કેટલાક પરિવારો મેસ બિલ્ડિંગમાં ગયા અને તૂટી પડેલા ઓવરહેડ ટાંકી નીચે એક ખૂણામાં ફૂલો ચઢાવ્યા, જ્યારે અન્ય, કેમ્પસની અંદર પ્રાર્થના કરવા માટે ડોર્મિટરી પાછળ રેતીના ટેકરાને પાર કર્યા પછી, પાર્કિંગમાં બળી ગયેલી કાર અને બાઇક વચ્ચે શોક વ્યક્ત કર્યો.

સાંજે લગભગ 5:30 વાગ્યા સુધીમાં, મોટી સંખ્યામાં પરિવારો ઘટનાસ્થળે એકઠા થઈ ગયા હતા. એક તરફ, પૂજારી પ્રાર્થના કરી રહ્યા હતા. બીજી તરફ, ન્યૂ લક્ષ્મી નગરમાં ભજન કાર્યક્રમની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ હતી.

પરિવારના સભ્યોના રડવાનો અવાજ ક્યારેક ક્યારેક ગૌરવપૂર્ણ વાતાવરણને છીનવી લેતો હતો. કેટલાક, આપત્તિ પછી પહેલીવાર સ્થળની મુલાકાત લેતા, દ્રશ્યનો અર્થ સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, જ્યારે અન્ય લોકો જે ગયા વર્ષે મુલાકાત લીધી હતી તે તેને સમજાવી રહ્યા હતા.

કાજળથી ઢંકાયેલા શૌચાલય બિલ્ડિંગની બહાર ગાદલાના ઢગલા, બળી ગયેલા પ્લાસ્ટિકના ટેબલ અને ખુરશીઓ, એક આખું મિક્સર જાર, એક તપેલી અને ઘણી રોજિંદા વસ્તુઓ પડી હતી. દર કલાકે, ઉપરથી પસાર થતા ત્રણ કે ચાર વિમાનોના અવાજથી ભારે ટ્રાફિક ડૂબી ગયો, કેટલાક લોકોનું ધ્યાન ઉપર તરફ ખેંચાયું.

આ પણ વાંચોઃ- Air India AI 171: 260 લોકોના મોત પાછળ પાયલોટની ભૂલ કે પ્લેનનું ‘ગુપ્ત પાપ’? 

આ પણ વાંચોઃ- અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશનો LIVE VIDEO ઉતારનાર આર્યને શું કહ્યું

બપોરે લગભગ 1 વાગ્યે, એર ઇન્ડિયાનું એક વિમાન ઉપરથી ઉડી ગયું, જેના કારણે ત્યાં એકઠા થયેલા સ્થાનિકોમાં હોબાળો મચી ગયો. ન્યૂ લક્ષ્મી નગરના એક નાના છોકરાએ જણાવ્યું કે તે દિવસે વિમાન ખૂબ જ નીચે ઉડ્યું હતું. ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી રૂપાણીના ચિત્ર સાથે “પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના” નું પોસ્ટર હજુ પણ આ વિસ્તારના પ્રવેશદ્વાર પર લટકાવેલું છે.