શું ખાલી પેટે ફળો ખાવાથી બ્લડ સુગર વધે છે? ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ શું ધ્યાન રાખવું?

જીવનશૈલી | ફળો (Fruits) એ હેલ્ધી ડાયટનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે, જે ફાઇબર, એન્ટીઑકિસડન્ટ, વિટામિન અને નેચરલ સુગરથી ભરપૂર હોય છે. ઘણા લોકો સવારે ખાલી પેટે ફળ ખાવાથી પોતાના દિવસની શરૂઆત કરે છે. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે આનાથી શરીરને એનર્જી મળે છે.

પરંતુ શું ખાલી પેટે ફળ ખાવાથી ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર ધરાવતા લોકોમાં અથવા ડાયાબિટીસનું જોખમ ધરાવતા લોકોમાં બ્લડ સુગર લેવલમાં ઝડપી વધારો થાય છે? ડાયેટિશિયન અને ડાયાબિટીસ એક્સપર્ટ કનિકા મલ્હોત્રા આ વિશે વાત કરે છે.

ખાલી પેટ ફળ ખાવા અને બ્લડ સુગરમાં ઘટાડો

જ્યારે તમે ખાલી પેટે ફળ ખાઓ છો, ત્યારે શરીર ઝડપથી કુદરતી ખાંડના ફ્રુક્ટોઝને ગ્લુકોઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે. આનાથી લોહીમાં બ્લડ સૂગર લેવલ વધી શકે છે. કનિકા મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે “જોકે જો ડાયાબિટીસ અથવા પ્રી-ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો યોગ્ય માત્રામાં ફળ ખાય અને ફળોના રસને બદલે આખા ફળ પીવે, તો ખાંડમાં આ વધારો મોટી સમસ્યા નહીં હોય.”

આખા ફ્રૂટ્સમાં રહેલ ફાઇબર શરીરમાં ગ્લુકોઝના શોષણને ધીમું કરે છે. આ બ્લડ સુગરમાં ઝડપી વધારો અટકાવે છે. જોકે ફળો પ્રત્યે શરીરનો પ્રતિભાવ દરેક વ્યક્તિના મેટાબોલિક હેલ્થના આધારે બદલાય છે, પરંતુ મધ્યમ માત્રામાં ખાવાથી કોઈ નુકસાન થશે નહિ.

કયા ફળો એકલા ખાવાથી બ્લડ સુગર વધે છે?

કેટલાક ફળોમાં ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ વધારે હોય છે, તેથી તેમને એકલા ખાવાથી લોહીમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર ઝડપથી વધી જાય છે. તરબૂચ, પાકેલા કેળા, અનેનાસ અને દ્રાક્ષ બધા હાઈ  GI ફળો છે. બેરી, સફરજન, નાસપતી અને સાઇટ્રસ ફળો ઓછા GI ફળો છે, તેથી તે ખાવા માટે યોગ્ય છે.

જ્યારે તમે વધારે સુગરવાળા ફળો ખાઓ છો, ત્યારે તમે પ્રોટીન, હેલ્ધી ફેટ અથવા ફાઇબરનો સમાવેશ કરીને ગ્લુકોઝ શોષણનો દર ધીમો કરી શકો છો. ઉદાહરણ તરીકે, ફળો સાથે થોડા બદામ ખાવાથી અથવા તેને દહીં સાથે ખાવાથી લોહીમાં ગ્લુકોઝમાં ઝડપી વધારો અટકાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ડાયટમાં ફ્રૂટનો સમાવેશ કરવાની રીત

ડાયાબિટીસ ધરાવતા અથવા ડાયાબિટીસનું જોખમ ધરાવતા લોકોએ ફળો ખાતી વખતે સાવચેત રહેવું જોઈએ. ઓછા અથવા મધ્યમ ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ ધરાવતા ફળો પસંદ કરો. ખાતરી કરો કે ફળો એવા જથ્થામાં ખાવા જોઈએ જેમાં લગભગ 15 ગ્રામ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ હોય. 

ભારતમાં મળે છે આટલા પ્રકારની લીચી, ફાયદા અને વિશેષતા જાણો

ફળોના રસ અને તૈયાર ફળોમાં માત્ર ફાઇબરનો અભાવ જ નથી, પરંતુ તેમાં વધુ પડતી ખાંડ હોવાની પણ શક્યતા છે. આનાથી ગ્લુકોઝ લોહીમાં ખૂબ જ ઝડપથી પહોંચી શકે છે. પ્રોટીન અથવા સ્વસ્થ ચરબીવાળા ખોરાક સાથે ફળો ખાવાથી ખાંડનું શોષણ ધીમું થશે.

ફળોમાં રહેલા સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વો અને ફાઇબર શરીર માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તમારા દૈનિક આહારમાં કેલરી અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સની ચોક્કસ માત્રાને સમજવાથી અને સંયમિત માત્રામાં ફળો ખાવાથી બ્લડ સુગરનું સ્તર સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ મળશે.