Sonia Gandhi Memoir Belonging A Journey of Love: પોતાના સંસ્મરણો, ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’ (Belonging: A Journey of Love) માં, કોંગ્રેસ સંસદીય પક્ષના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ રાજીવ ગાંધીની હત્યા પહેલાં રાહુલ ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવેલી એક હૃદયદ્રાવક ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.
પોતાના પિતા રાજીવ ગાંધી સાથે એક પ્રવાસ દરમિયાન આ દુર્ઘટનાના બરાબર બે મહિના પહેલાં રાહુલ ગાંધીએ તેમની માતાને કહ્યું હતું કે, “જો પપ્પાની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કંઈ કરવામાં નહીં આવે, તો મને ખબર છે કે મારે જલ્દી જ તેમના અંતિમ સંસ્કાર માટે પાછા આવવું પડશે.” સોનિયા ગાંધીએ તેમના પુસ્તક ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’માં તે સાંજ વિશે પણ વાત કરી છે જ્યારે તમિલનાડુના શ્રીપેરુમ્બુદુરમાં રાજીવ ગાંધીની હત્યા કરવામાં આવી હતી.
સોનિયા ગાંધીએ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં થયેલા ફેરફારો વિશે ચર્ચા કરી
પોતાના પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ રાજીવ ગાંધીની હત્યા પહેલાં તેમની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોની વિગતો આપી છે. તેઓ નોંધે છે કે, વી.પી. સિંહની સરકારે તેમની ‘સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ’ (SPG) સુરક્ષા હટાવી લીધી તેના એક વર્ષથી થોડા વધુ સમય બાદ આ હત્યા થઈ હતી. સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, ડિસેમ્બરમાં મળેલી એક સમિતિની બેઠકમાં એવો નિષ્કર્ષ કાઢવામાં આવ્યો હતો કે, જ્યાં સુધી જોખમનું નવું મૂલ્યાંકન કોઈ ફેરફારની જરૂરિયાત ન દર્શાવે, ત્યાં સુધી SPG સુરક્ષા ચાલુ રાખવી જોઈએ.
સોનિયા ગાંધી લખે છે, “આવું કોઈ પુનઃમૂલ્યાંકન ક્યારેય કરવામાં આવ્યું ન હતું. તેના પછીના જ મહિને વી.પી. સિંહની સરકારે SPG સુરક્ષા પાછી ખેંચી લીધી. ખાસ કરીને વ્યક્તિગત સુરક્ષા (ક્લોઝ-પ્રોટેક્શન) માટે તાલીમ પામેલા એક વિશિષ્ટ સુરક્ષા દળની જગ્યાએ સ્થાનિક પોલીસને તૈનાત કરી દેવામાં આવી.”
21 મે, 1991ની સાંજને યાદ કરતાં સોનિયા ગાંધી લખે છે કે તે દિવસની શરૂઆત અન્ય સામાન્ય દિવસોની જેમ જ થઈ હતી. જ્યારે પણ રાજીવ ઘરથી દૂર હોય ત્યારે સોનિયા ગાંધી તેમના પલંગની તેમની બાજુએ સૂઈને એક પ્રકારની રાહત અનુભવતા હતા. તે સમયે પ્રિયંકા તેના રૂમમાં એક મિત્રની જન્મદિવસની પાર્ટીમાં જવા માટે તૈયાર થઈ રહી હતી, જ્યારે રાહુલ અમેરિકામાં કોલેજમાં હતો.
મનમાં એક અજંપો જાગવા લાગ્યો- સોનિયા ગાંધી
સોનિયા ગાંધી લખે છે, “અચાનક, મને કોરિડોરમાંથી મારા રૂમ તરફ આવતા પગલાંનો અવાજ સંભળાયો. ઘરમાં બીજું કોઈ નહોતું એટલે એ રાજીવ જ હોવા જોઈએ. એવું લાગ્યું જાણે તેમનો પગ ક્યાંક ઠોકર ખાઈ ગયો હોય અને પછી મારા દરવાજાની બહાર આવીને તે પગલાં અચાનક થંભી ગયાં. મેં મારું પુસ્તક બંધ કર્યું અને ધ્યાનથી સાંભળ્યું; મારા મનમાં એક પ્રકારનો અજંપો જાગવા લાગ્યો.”
પોતાના પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધી લખે છે, “જ્યારે દરવાજો ખૂલ્યો ત્યારે તેઓ ધીમેથી અંદર આવ્યા. તેમના ડગલાં માપેલા અને જાણીજોઈને ધીમા રાખેલા હતા. એવું લાગતું હતું કે તેઓ પોતાની જાતને સંભાળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા અને એક કૃત્રિમ શાંતિ ધારણ કરીને મારી નજીક આવી રહ્યા હતા. પરંતુ તેમના શ્વાસ ઝડપી હતા, ચહેરા પરથી લોહી ઊડી ગયું હતું (ચહેરો સાવ ફિક્કો પડી ગયો હતો), અને તેમની આંખો પહેલાં કરતાં વધુ ઊંડી અને ગંભીર દેખાતી હતી.”
પ્રિયંકાએ તેમને મદ્રાસ જવા માટે તૈયાર થવા કહ્યું- સોનિયા ગાંધી
પ્રિયંકાએ તેમને એક ફોન કોલ બોમ્બ વિસ્ફોટ અને લોકોના મૃત્યુ વિશે જણાવ્યું અને તેમને મદ્રાસ જવા માટે તૈયાર થવા કહ્યું. સોનિયા ગાંધીને આમાંનું કંઈ સમજાયું નહીં. તેઓ લખે છે, “તે શું કહી રહી હતી તે હું સમજી શકી નહીં. તે એટલી ઝડપથી બોલી રહી હતી કે કંઈ પણ સ્પષ્ટ સમજાતું નહોતું. મદ્રાસ કેમ? શું રાજીવ મદ્રાસમાં હતા? કયો બોમ્બ? મને પ્રિયંકાના શબ્દો કરતાં તેના અવાજમાં રહેલા ભયાનક ડરે સ્તબ્ધ કરી દીધી. તેનાથી મને બરાબર સમજાઈ ગયું કે તે શું કહેવા માંગતી હતી. મારા શ્વાસ થંભી ગયા. હું ઊભી થઈ કે તરત જ તે આગળ આવી અને મને બાથમાં ભરી લીધી. હું અનુભવી શકતી હતી કે તેનું હૃદય ખૂબ જ જોરજોરથી ધડકી રહ્યું હતું.”
ત્યાર પછીની કેટલીક મિનિટો શું બન્યું છે તે સમજવાના પ્રયાસમાં વીતી ગઈ. પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને નજીકના મિત્રોને અનેક ફોન કર્યા પછી સોનિયા ગાંધીને આ સમાચારની સંપૂર્ણ અને ભયાનક વાસ્તવિકતાનો ખ્યાલ આવ્યો. તેણી લખે છે, “હું વારંવાર આંસુઓ વચ્ચે કહેતી રહી, ‘મારે તેમની સાથે જવું જોઈતું હતું. હું તેમની સાથે કેમ ન ગઈ?’ તેમણે કંઈ જ કહ્યું નહીં. હજુ પણ આ વાત માનવા તૈયાર નહોતી. આશાના એક ઝીણા કિરણને વળગી રહી હતી મેં પોતે જ મિસ્ટર જ્યોર્જને ફોન કર્યો. ‘મહેરબાની કરીને મને કહો ને શું આ સાચું છે?’ તેમનો અવાજ ધ્રૂજી ઊઠ્યો. ‘હા, આ સાચું છે. સાહેબ હવે નથી રહ્યા.’ મને એવું લાગ્યું જાણે મારી દુનિયા પર અંધકાર છવાઈ ગયો હોય અને તેણે મને સંપૂર્ણપણે ગળી લીધી હોય.”
રાહુલ ગાંધી સાથે સંપર્ક થયો
આખરે રાહુલ સાથે સંપર્ક થઈ શક્યો. સોનિયા ગાંધીએ લખ્યું, “એક મિત્રએ તેમને ફોન કરીને કહ્યું, ‘એક ખરાબ સમાચાર છે,’ જેના જવાબમાં તેમણે તરત જ પૂછ્યું, ‘પપ્પા ગુજરી ગયા છે, ખરું ને?’ મેં તેમને વહાલથી પોતાની પાસે ખેંચી લીધા. જો તેમના કાર્યક્રમમાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવ્યો હોત તો તેઓ શ્રીપેરુમ્બુદુરમાં રાજીવની બાજુમાં જ હોત.”
