તમિલનાડુના હોસુર નજીક આવેલી ટાટા ઈલેક્ટ્રોનિક્સની ફેક્ટરીમાં એક મોટી દુર્ઘટના સર્જાઈ છે. સોમવારે સાંજે વેસ્ટવોટર ટ્રીટમેન્ટ (ગંદા પાણીના શુદ્ધિકરણ) ટાંકીમાં સમારકામ અને જાળવણીનું કામ ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે ત્રણ કોન્ટ્રાક્ટ કામદારોના મોત થયા છે. પ્રાથમિક અનુમાન મુજબ કામદારોના મોત ઝેરી ગેસના સંપર્કમાં આવવાને કારણે થયા હોઈ શકે છે. જોકે મૃત્યુનું ચોક્કસ કારણ પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
આ ફેક્ટરી તમિલનાડુના કૃષ્ણાગિરિ જિલ્લામાં ઉડ્ડાનપલ્લી નજીક વન્નીયાપુરમ ખાતે આવેલી છે. અહીં એપલ આઈફોન માટે બેક પેનલ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ભાગોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે આ ઘટના બની ત્યારે ચાર કામદારોની એક ટીમ વેસ્ટવોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાં જાળવણીનું કામ કરી રહી હતી.
દુર્ઘટના કેવી રીતે બની?
કૃષ્ણાગિરિ જિલ્લા વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, ઘટનાની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે બી. અકમલ નામના કામદારે ફિલ્ટરેશન ટાંકીની અંદર જોવાનો પ્રયાસ કર્યો અને તે અચાનક ત્યાં જ ઢળી પડ્યો. તેને તપાસવા માટે નજીક ગયેલા એમ. સાર્થિકુમાર પણ બેભાન થઈ ગયા. ત્યારબાદ અન્ય લોકોને બચાવવાના પ્રયાસમાં પી. કાવેરી ટાંકીની અંદર ગયા પરંતુ તેઓ પણ ત્યાં ફેલાયેલા ઝેરી ગેસની ઝપેટમાં આવી ગયા. ટીમના ચોથા સભ્યએ તરત જ મદદ માટે બૂમ પાડીને અન્ય લોકોને જાણ કરી.
ત્રણેય કામદારોને ટાંકીમાંથી બહાર કાઢીને હોસુરની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા, જ્યાં તબીબોએ તેમને મૃત જાહેર કર્યા. બાદમાં મૃતદેહોને પોસ્ટમોર્ટમ માટે કૃષ્ણાગિરિની સરકારી મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાં મોકલી આપવામાં આવ્યા.
કામદારો પાસે પૂરતા સુરક્ષા સાધનો નહોતા
ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ ઈન્ડસ્ટ્રિયલ સેફ્ટી એન્ડ હેલ્થ (DISH) ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ ‘ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ’ને જણાવ્યું કે, જે પ્રકારનું કામ કરવામાં આવી રહ્યું હતું તેના માટે જરૂરી સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ ત્યાં હાજર નહોતી. અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટનું સંચાલન અમેરિકન કંપની ‘ઈકોલેબ’ (Ecolab) ની એક શાખા ‘નાલ્કો વોટર’ (Nalco Water) દ્વારા કરવામાં આવતું હતું. તેમણે આ કામ અન્ય એક કંપનીને સબ-કોન્ટ્રાક્ટ પર આપ્યું હતું, જેના મારફતે આ ત્રણ કર્મચારીઓ કામ કરી રહ્યા હતા.
એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ બાબતે વિસ્તૃત તપાસ ચાલી રહી છે. જિલ્લા વહીવટીતંત્રે પણ આ ઘટનાની તપાસના આદેશ આપ્યા છે. વધુમાં એપલ અને ટાટા બંનેએ પોતપોતાની આંતરિક તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. ઘટના સમયે દિવાળીની રજાઓને કારણે ફેક્ટરી પહેલેથી જ બંધ હતી.
હોસુર ફેક્ટરી અગાઉ પણ વિવાદોમાં રહી ચૂકી છે
હોસુર સ્થિત ટાટા ઈલેક્ટ્રોનિક્સનો આ પ્લાન્ટ અગાઉ પણ અકસ્માતો અને પર્યાવરણીય ચિંતાઓને કારણે ચર્ચામાં રહ્યો છે. સપ્ટેમ્બર 2024 માં કેમિકલ સંગ્રહ વિસ્તારમાં આગ લાગી હતી, જેના કારણે ઘટકોના ઉત્પાદનને અટકાવવું પડ્યું હતું. તે સમયે આ પ્લાન્ટ ભારતમાં આઈફોન બેક પેનલ્સનો એકમાત્ર સપ્લાયર હતો, જે ફોક્સકોન (Foxconn) અને ટાટાના પોતાના એસેમ્બલી પ્લાન્ટ્સ બંનેને આ પેનલ્સ પૂરી પાડતો હતો.
આ ઉપરાંત આ વર્ષની શરૂઆતમાં તમિલનાડુ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (TNPCB) એ દરમિયાનગીરી કરી હતી. આ પગલું ત્યારે લેવામાં આવ્યું જ્યારે એવા આક્ષેપો થયા કે ફેક્ટરીમાંથી નીકળતું દૂષિત પાણી નજીકના ખેતરોમાં આવેલા કૂવાઓ સુધી પહોંચી ગયું છે. એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે ફેક્ટરીનું ગંદુ પાણી આસપાસના વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણ ફેલાવી રહ્યું છે. જોકે ટાટાએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓનું નિરાકરણ લાવી દીધું છે, જેના પગલે બોર્ડે આગળની કાર્યવાહી અટકાવી દીધી હતી.
ભારતમાં આઈફોન ઉત્પાદનનો ઝડપી વિકાસ
આ ફેક્ટરી ચીનની બહાર આઈફોનનું ઉત્પાદન વિસ્તારવાની એપલની વ્યૂહરચનાનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. પ્રીમિયમ આઈફોન મોડલ્સમાં વપરાતા મેટલ કેસિંગ અને બેક પેનલ્સનું ઉત્પાદન કરવું એ અત્યંત તકનીકી અને પડકારજનક પ્રક્રિયા છે; આ ઘટકો એક મજબૂત માળખું પૂરું પાડે છે, જેના પર ફોનના અન્ય ભાગોને ગોઠવવામાં આવે છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ હાલમાં વિશ્વભરમાં ઉત્પાદિત થતા કુલ આઈફોનમાંથી લગભગ એક ચતુર્થાંશ (25%) આઈફોન ભારતમાં બનાવવામાં આવે છે. આ સંદર્ભમાં તમિલનાડુ સ્થિત આ પ્લાન્ટ એપલની સપ્લાય ચેઈન માટે ખૂબ જ મહત્વ ધરાવે છે.
