ઘણા માતા-પિતા માટે બાળકોને લાંબા સમય સુધી બેસાડીને ભણાવવા એ એક મોટો પડકાર છે. બાળકો ઘણીવાર અભ્યાસને બોજ માને છે જેના કારણે તેમનું ધ્યાન વારંવાર ભટકી જાય છે. ઘણા બાળકો અભ્યાસ દરમિયાન વચ્ચેથી ઊભા થઈ જાય છે અથવા યોગ્ય રીતે બેસતા નથી અને થોડી જ વારમાં વિવિધ બહાનાં કાઢવા લાગે છે. આ સમસ્યા ખાસ કરીને એવા બાળકોમાં જોવા મળે છે જેઓ મોબાઈલ ફોન અને ટેલિવિઝન પાછળ ઘણો સમય વિતાવે છે. જોકે અભ્યાસને રસપ્રદ બનાવવાની અને બાળક તેમાં વધુ સમય વિતાવે તેવા ઉપાયો ઉપલબ્ધ છે. આ પદ્ધતિઓથી તમારે તેમને ભણવા માટે સતત દબાણ કરવાની જરૂર નહીં પડે. અહીં સાત એવી રીતો છે જે તમે તમારા બાળક સાથે અજમાવી શકો છો.
રમતમાં ફેરવો
જો તમે બાળકને વારંવાર એક જ પદ્ધતિથી ભણાવશો તો તેઓ જલ્દી કંટાળી જશે. અભ્યાસને રસપ્રદ બનાવવા માટે તમે તેને રમતમાં ફેરવી શકો છો. ગણિતના દાખલા, જોડણી કે સામાન્ય જ્ઞાનના વિષયોને રમતના સ્વરૂપમાં ઢાળી શકાય છે. તમે અમુક પ્રશ્નો માટે ટાઈમરનો ઉપયોગ કરી શકો છો અને જોઈ શકો છો કે બાળક કેટલા પ્રશ્નોના સાચા જવાબ આપે છે. અભ્યાસ દરમિયાન વચ્ચે-વચ્ચે એવા પ્રશ્નો પૂછવાથી જેના જવાબ બાળક સરળતાથી આપી શકે, તેમનો રસ અને જિજ્ઞાસા જળવાઈ રહે છે.
વાર્તા દ્વારા શીખવો
અભ્યાસને મજેદાર બનાવવાની સૌથી સરળ રીતોમાંની એક છે વાર્તા કહેવાની પદ્ધતિ દ્વારા શીખવવું. ઇતિહાસ, વિજ્ઞાન અને ભાષા જેવા વિષયોને વાર્તા કે કિસ્સાઓ દ્વારા સમજાવી શકાય છે. ઘટનાઓનું વર્ણન કરીને અથવા પાત્રો અને પરિસ્થિતિઓને વાર્તાના રૂપમાં રજૂ કરીને તમે બાળકમાં વિષયને સમજવાની અને યાદ રાખવાની રુચિ વધારી શકો છો.
ક્વિઝ ઉપયોગી થઈ શકે છે
ક્વિઝનો ઉપયોગ કરીને પણ તમે અભ્યાસને આનંદદાયક બનાવી શકો છો. દર વખતે માત્ર સામાન્ય પ્રશ્નો ઉકેલવાને બદલે અભ્યાસ સત્ર પછી 5 થી 10 પ્રશ્નોની નાની ક્વિઝ યોજો. સાચા જવાબ બદલ સ્ટાર, સ્ટીકર કે પોઈન્ટ્સ જેવા ઈનામ આપવાથી પણ બાળકને પ્રોત્સાહન મળે છે. આ અભિગમ બાળકને અભ્યાસ એક રમત જેવો લાગવા માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: ઘરે જ બનાવો ઢાબા સ્ટાઇલ ટેસ્ટી છોલે મસાલા, જાણો શેફ સંજીવ કપૂરની સિક્રેટ રેસીપી
ફ્લેશકાર્ડ્સ મદદરૂપ થઈ શકે છે
બાળકોને અઘરા શબ્દો, અંગ્રેજીની નવી શબ્દાવલિ, ગણિતના સૂત્રો કે સામાન્ય જ્ઞાનની માહિતી યાદ રાખવામાં સમય લાગી શકે છે. જોકે ફ્લેશકાર્ડ્સનો ઉપયોગ કરીને તમે આ કામ ખૂબ સરળ બનાવી શકો છો. આ માટે કાર્ડની એક બાજુ પ્રશ્ન અથવા શબ્દ લખો અને બીજી બાજુ તેનો જવાબ લખો. ત્યારબાદ તે કાર્ડ્સનો ઉપયોગ કરીને બાળકની પૂછપરછ (ક્વિઝ) કરો.
રોજિંદા જીવન સાથે જોડો
બાળકને વિવિધ ખ્યાલો સમજવામાં મદદ કરવાની સૌથી સરળ રીતોમાંની એક એ છે કે તેને રોજિંદા જીવનમાં વપરાતી વસ્તુઓ સાથે જોડવું. ગણિત, વિજ્ઞાન કે અન્ય વિષયો ભણાવતી વખતે, ઘરમાં કે પ્રકૃતિમાં જોવા મળતી વસ્તુઓના ઉદાહરણોનો ઉપયોગ કરો. આનાથી તેઓ વધુ સારી રીતે શીખી શકે છે અને અભ્યાસમાં તેમનો રસ વધી શકે છે.
આ પણ વાંચો: TDS મીટર વગર ઘરે જ ચેક કરો RO પ્યોરિફાયર સાચું કામ કરે છે કે નહીં, જાણો આ સરળ રીતો
બાળકની રુચિનો સમાવેશ કરો
બાળકને ગમતી બાબતોનો અભ્યાસમાં સમાવેશ કરીને તમે તેમનો રસ વધારી શકો છો. આનાથી શીખતી વખતે તેમનું મનોરંજન પણ થતું રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે જો બાળકને ક્રિકેટ ગમતું હોય તો તમે રન, સ્કોર અને ખેલાડીઓ સંબંધિત ઉદાહરણો દ્વારા ગણિતના દાખલા સમજાવી શકો છો. જો તેમને પ્રાણીઓ ગમતા હોય તો વિજ્ઞાનના પાઠ માટે પ્રાણીઓ સંબંધિત ઉદાહરણોનો ઉપયોગ કરી શકો છો. તેવી જ રીતે અભ્યાસમાં તેમની રુચિનો સમાવેશ કરવાથી શીખવાની પ્રક્રિયા આનંદદાયક બની શકે છે.
ચિત્રો અને રંગોનો ઉપયોગ કરો
મોટાભાગના બાળકો માટે ચિત્રો, રંગો અને ચાર્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે વિભાવનાઓ સમજવી સરળ બને છે. તમે માઇન્ડ મેપ્સ, આકૃતિઓ, છબીઓ અને રંગીન નોંધોનો ઉપયોગ કરી શકો છો. ખાસ કરીને ભાષા, ભૂગોળ અને વિજ્ઞાન જેવા વિષયો દ્રશ્ય સામગ્રી દ્વારા અસરકારક રીતે સમજાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત અભ્યાસ દરમિયાન તેમનું ધ્યાન જાળવી રાખવા માટે તેમને ટૂંકા વિરામ આપવાનું પણ ધ્યાન રાખો. આવી નાની પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ કરીને, તમે બાળક માટે અભ્યાસને વધુ રસપ્રદ બનાવી શકો છો.
