ચામડી પર સફેદ ડાઘ કેમ થાય છે? જાણો કોઢ થવાના મુખ્ય કારણો અને લક્ષણો, શું તે અડવાથી ફેલાય છે?

તમે કદાચ લોકોને તેમની ત્વચા પર સફેદ દાગ જોયા હશે. આપણા સમાજમાં આ સ્થિતિને લઈને વિવિધ ગેરમાન્યતાઓ અને અંધશ્રદ્ધાઓ છે. લોકો ઘણીવાર તેને ફંગલ ચેપ અથવા સ્પર્શ દ્વારા ફેલાતો ચેપી રોગ સમજે છે. જોકે તબીબી વિજ્ઞાન આવી ગેરસમજથી બચવાની સલાહ આપે છે.

ત્વચા પર સફેદ દાગ ધરાવતી સ્થિતિને પાંડુરોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે એક એવો વિકાર છે જેમાં ત્વચાના રંગદ્રવ્ય માટે જવાબદાર કોષો નાશ પામે છે, જેના પરિણામે ત્વચાના અમુક ભાગો પર સફેદ દાગ દેખાય છે.

આરોગ્ય નિષ્ણાતો જણાવે છે કે પાંડુરોગ ચેપી નથી કે સાથે બેસીને, ભોજન શેર કરીને અથવા હાથ મિલાવવાથી ફેલાતો નથી. છતાં સમાજમાં ઘણી માન્યતાઓ અને ગેરમાન્યતાઓ છે, જે દર્દીઓ પર માનસિક અને સામાજિક દબાણ વધારી શકે છે. ચાલો સમજીએ કે આ સમસ્યા શા માટે થાય છે.

સફેદ દાગ (પાંડુરોગ) શું છે?

આરોગ્ય નિષ્ણાતો જણાવે છે કે પાંડુરોગ એ એક ત્વચાની સ્થિતિ છે જેને ઓટોઇમ્યુન ડિસઓર્ડર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. ઓટોઇમ્યુન રોગોમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી તેના પોતાના સ્વસ્થ કોષોનો નાશ કરવાનું શરૂ કરે છે.

• પાંડુરોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી મેલાનોસાઇટ્સ પર હુમલો કરે છે.
• મેલાનોસાઇટ્સ એ કોષો છે જે મેલાનિન ઉત્પન્ન કરે છે, જે ત્વચા, વાળ અને અમુક અંશે આંખોને રંગ આપે છે.

આ સમસ્યા શા માટે થાય છે?

નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા કોઈપણ ઉંમરે શરૂ થઈ શકે છે. આનુવંશિક પરિબળો, રોગપ્રતિકારક શક્તિની અનિયમિતતાઓ અને ચોક્કસ પર્યાવરણીય પરિબળોને પાંડુરોગ માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

• આ સ્થિતિનું ચોક્કસ કારણ અસ્પષ્ટ રહે છે. જોકે ઘણા અહેવાલો તેને સ્વયંપ્રતિરક્ષા પ્રતિભાવને આભારી છે.
• વધુમાં આનુવંશિક વલણ, ઓક્સિડેટીવ તણાવ, ગંભીર ત્વચાને ઇજા, ચોક્કસ રસાયણોનો સંપર્ક અને દુર્લભ કિસ્સાઓમાં અન્ય જૈવિક પરિબળો પણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. 
• સફેદ દાગ (પાંડુરોગ) ધરાવતા લગભગ 20% થી 30% લોકોના નજીકના સંબંધી પહેલાથી જ આ સ્થિતિ ધરાવે છે.

કોને વધુ જોખમ છે?

થાઇરોઇડ વિકૃતિઓ, ટાઇપ-1 ડાયાબિટીસ અથવા એલોપેસીયા એરિયાટા જેવા ચોક્કસ સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગો ધરાવતા વ્યક્તિઓમાં જોખમ વધ્યું જોવા મળે છે. જોકે મોટાભાગના લોકો કોઈ સ્પષ્ટ જોખમ પરિબળો દર્શાવતા નથી.

પર્ફ્યુમ પર લખેલા EDC, EDT અને EDP નો અર્થ શું થાય? ખરીદતા પહેલાં જાણી લો તફાવત

શરૂઆતમાં હાથ, ચહેરા, હોઠ અથવા આંખોની આસપાસ, પગ, આંગળીઓ, કોણી અથવા ઘૂંટણ પર નાના સફેદ ફોલ્લીઓ દેખાઈ શકે છે. સમય જતાં આ ડાઘા એકબીજા સાથે મોટા થઈ શકે છે અથવા ભળી શકે છે. કેટલાક વ્યક્તિઓમાં ખોપરી ઉપરની ચામડી, દાઢી અથવા ભમર પરના વાળ પણ સફેદ થવા લાગે છે.

શું તે સ્પર્શ દ્વારા ફેલાય છે?

પાંડુરોગ એ સંપૂર્ણપણે બિન-ચેપી છે. તે હાથ મિલાવવા, ભોજન અથવા કપડાં શેર કરવાથી, લોહીના સંપર્કમાં, હવામાં અથવા કેઝ્યુઅલ સંપર્ક દ્વારા ફેલાતી નથી. આમ છતાં ઘણા લોકો સામાજિક દંતકથાઓને કારણે દર્દીઓથી દૂર રહે છે.

• દવાઓ સ્થાનિક ક્રીમ અને ફોટોથેરાપી સહિત વિવિધ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને આ સ્થિતિની સારવાર કરી શકાય છે.
• જો ત્વચા પર પીડારહિત સફેદ ફોલ્લીઓ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યા હોય ચહેરા અથવા હાથ પર નવા ફોલ્લીઓ બની રહ્યા હોય અથવા વાળ સફેદ થઈ રહ્યા હોય તો તાત્કાલિક ત્વચારોગ વિજ્ઞાનીનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.