Well-known Bollywood Villains: બોલીવુડ ફિલ્મમાં એક હીરો અને એક વિલન જરૂર હોય છે. કહેવાય છે કે કોઈ પણ ફિલ્મની કહાણી ત્યારે શાનદાર હોય છે જ્યારે તેમાં વિલન શક્તિશાળી હોય છે. બોલિવૂડના ઇતિહાસમાં એવું ઘણી વખત બન્યું છે જ્યારે થિયેટરો છોડ્યા પછી દર્શકોમાં હીરોનું સ્મિત નહીં પરંતુ વિલનનો ડર, આતંક, સંવાદ અને તેની સ્ટાઇલ હતી. આજે આપણે આ ખાસ લેખમાં આવા જ વિલન વિશે જણાવીશું, જેને હીરો કરતાં વધુ પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. ઉપરાંત, સિનેમા ડીકોડમાં આ પરિવર્તન ક્યારે અને કેવી રીતે આવ્યું, આજે આપણે તેનો પણ ઉલ્લેખ કરીશું.
70ના દાયકા પછી પરિવર્તન શરૂ થયું
પ્રારંભિક સિનેમામાં, વિલન ઘણીવાર મકાનમાલિકો અથવા શાહુકારના પાત્રમાં રજૂ કરવામાં આવતા હતા, જેઓ માત્ર કાગળ પર અંગૂઠા લગાવતા હતા. પરંતુ 70 ના દાયકા સુધીમાં, વિલનનું પાત્ર ‘ગ્રે’ વધુ પ્રભાવશાળી બનવા લાગ્યું. પછી વિલનને માત્ર ખરાબ વ્યક્તિ તરીકે જ નહીં, પરંતુ એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો. જ્યારે વિલન પાસે હીરો કરતાં વધુ સારા સંવાદો, આકર્ષક ગેટઅપ્સ અને ડરામણાં બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક આવવા લાગ્યું, ત્યારે તે હીરો ને ટક્કર આપવા લાગ્યા.
બોલીવુડના પ્રખ્યાત વિલન જે હીરો કરતાં વધુ ફેમસ થયા
ગબ્બર સિંહ (શોલે, 1975)
અમજદ ખાને ગબ્બરના પાત્ર સાથે વિલનની વ્યાખ્યા બદલી નાખી હતી. ફિલ્મ ‘શોલે’માં જય અને વીરુ જેવા બે મોટા સ્ટાર હોવા છતાં, આ ફિલ્મ આજે પણ ગબ્બર તરીકે ઓળખાય છે. ગબ્બરનું હાસ્ય, તેના પથ્થરો પર પગરખાં ઘસવા અને વહા કિતને આદમી થે?” જેવા ડાયલોગ તેને એક રહમયી વ્યક્તિ બનાવે છે.
મોગેમ્બો (મિસ્ટર ઇન્ડિયા, 1987)
અમરીશ પુરી એ મોગામ્બોના રૂપમાં એક એવો વિલન આપ્યો જે કોમિક બુક વિલન જેવો હતો. એક વિશાળ સિંહાસન, મિસાઇલો અને તેની પોતાની દુનિયા. મોગેમ્બોની ક્રૂરતા એટલી સ્ટાઇલિશ હતી કે પ્રેક્ષકો હીરો (અનિલ કપૂર) ના ગાયબ થવા કરતાં “મોગેમ્બો ખુશ હુઆ” ડાયલોગની રાહ જોતા હતા.
કાંચા ચીના (અગ્નિપથ – 1990 અને 2012)
ડેની ડેન્ઝોંગપાની અત્યાધુનિક શૈલી હોય કે પછી સંજય દત્તનો ભમરવાળો ડરામણો દેખાવ, કાંચા ચીના હંમેશા હીરો પર ભારે પડ્યો છે. સંજય દત્તના કાંચા એ ક્રૂરતાના તમામ માપદંડોને પાર કરી દીધા હતા, જેનાથી તે રિતિક રોશનના ‘વિજય દીનાનાથ ચૌહાણ’ પાત્ર કરતાં વધુ ચર્ચામાં રહ્યું.
રાહુલ મેહરા (ડર, 1993)
યશ ચોપરાની ફિલ્મ ‘ડર’માં સની દેઓલ હીરો હતો, પરંતુ આજે આ ફિલ્મ માત્ર શાહરૂખ ખાન માટે જ જાણીતી છે. આ ફિલ્મે વિલન થી નફરત કરવાને બદલે, તેને ‘સહાનુભૂતિ’ અને ‘આતંક’ના વિચિત્ર મિશ્રણમાં ફેરવી દીધો હતો. રાહુલ મેહરા ડાકુ ન હતો, તે એક સામાન્ય દેખાતો છોકરો હતો, જેની અંદર એક સનકી પ્રેમી છુપાયેલો હતો. અચકાતા અચકાતા બોલેલા સંવાદ- ‘ક ક ક કિરણ’ હજી પણ બોલિવૂડના સૌથી આઇકોનિક ડાયલોગમાંનો એક છે.
શાહરૂખના તે સનકે દર્શકોને એટલા પ્રભાવિત કર્યા કે લોકો હીરોને બદલે ફોન પર ધમકી આપતા વિલન વિશે વધુ વાત કરવા લાગ્યા. અહીંથી જ ‘એન્ટિ-હીરો’નો યુગ શરૂ થયો, જ્યાં વિલનને સ્ક્રીન પર ક્યૂટ પરંતુ જીવલેણ બતાવવામાં આવી હતી.
અલાઉદ્દીન ખિલજી (પદ્માવત, 2018)
સંજય લીલા ભણસાલીની ફિલ્મ ‘પદ્માવત’માં શાહિદ કપૂરે એક આદર્શ રાજા (રતન સિંહ)નો રોલ કર્યો હતો, પરંતુ રણવીર સિંહની ‘અલાઉદ્દીન ખિલજી’ આખી ફિલ્મ ગળી ગઈ હતી. ખિલજીનું પાત્ર કોઈ સભ્યતામાં માનતું ન હતું. તે જે રીતે ખાય છે, તેનો ડાન્સ અને તેની આંખોમાં છુપાયેલી વાસનાથી પ્રેક્ષકોને ડરાવી દીધા હતા એટલું જ નહીં પરંતુ મંત્રમુગ્ધ પણ થઈ ગયા હતા.
ઐતિહાસિક ફિલ્મોમાં સામાન્ય રીતે મહાન રાજાઓની વાત થાય છે, પરંતુ અહીં ખિલજીની ‘બર્બરતા’ એટલી પ્રભાવશાળી હતી કે તે ફિલ્મની હાઇલાઇટ બની હતી. રણવીર સિંહે વિલનના પાત્રને એવી ‘લાર્જર દન લાઇફ’ ઇમેજ આપી હતી કે એની સામે હીરોની સાદગી ઝાંખી પડતી જતી હતી.
રહેમાન ડાકુ (ધુરંધર, 2025)
‘ધુરંધર’ 5 ડિસેમ્બરે થિયેટરોમાં રિલીઝ થઇ, જેમાં અક્ષય ખન્ના રહેમાન ડાકુની ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. આ ફિલ્મથી અક્ષયના ડાન્સ દર્શકોને પસંદ આવ્યો, સાથે જે તેની સ્ટાઈલે લોકોને પાગલ બનાવી દીધા હતા. આ કારણોસર ધુરંધર ફિલ્મના પ્રથમ ભાગમાં રણવીર સિંહ કરતાં અક્ષય ખન્નાની વધુ ચર્ચા થઇ હતી.
વિલન હીરો પર કેમ ભારે પડી રહ્યા છે?
હીરો કરતાં વિલન વધુ ફેમસ થવા પાછળ કેટલાક મનોવૈજ્ઞાનિક અને સિનેમેટિક કારણો છે. સૌ પ્રથમ, સ્વતંત્રતા… ખરેખર, મોટાભાગની ફિલ્મોમાં હીરોને હંમેશા આદર્શ દેખાવો પડે છે. તે ખોટું કરી શકતો નથી, તે રડી શકતો નથી, તે સ્વાર્થી બની શકતો નથી. પરંતુ વિલન મુક્ત છે. તે કંઈપણ કરી શકે છે અને આ અણધારી રીતે પ્રેક્ષકોને આકર્ષિત કરે છે.
ઉપરાંત વિલનની સ્ટાઇલ અને સિગ્નેચર પણ ખાસ છે. બોલિવૂડના વિલનને શ્રેષ્ઠ ડાયલોગ્સ અને લુક્સ આપવામાં આવે છે, જે ક્યારેક હીરો અને તેના જેવા લોકોના સીધા ડાયલોગને ઢાંકી દે છે. જેમ જેમ સમય બદલાઈ રહ્યો છે, તેમ તેમ વિલનના પાત્રોમાં વધુ ફેરફારો થાય છે. હવે વિલન બનવા માટે, તમારે ફક્ત મોટી મૂછો જ નહીં, પરંતુ ઊંડી અને ડાર્ડ પર્સનાલિટીની જરૂર હોય છે.
