મહાકાળી ધામ પાવાગઢમાં ₹359 કરોડનો મેગા માસ્ટર પ્લાન, ભક્તોની સંખ્યા થઈ બમણી

‘મહાકાલી મંદિર-પાવાગઢ’ તીર્થસ્થળ દેશ અને વિશ્વભરના પ્રવાસીઓ અને ભક્તો માટે એક ખૂબ જ લોકપ્રિય વારસો અને ધાર્મિક પર્યટન સ્થળ છે. પ્રાચીન કાળથી પાવાગઢ દેવીના ભક્તો માટે શ્રદ્ધા અને આદરનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. વધુમાં પાવાગઢ-મહાકાળી મંદિર સહિત સમગ્ર ચાંપાનેર પુરાતત્વીય ઉદ્યાન યુનેસ્કોની વિશ્વ ધરોહર યાદીમાં અંકિત છે. ત્યારે ગુજરાત સરકાર દ્વારા પાવાગઢ-ચાંપાનેરમાં સુવિધાઓ અને માળખાગત સુવિધાઓના વિસ્તરણ માટે એક વિશાળ ઝુંબેશ ચાલી રહી છે.

પાવાગઢના વિકાસને સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્ય સરકારે ₹359 કરોડથી વધુના ખર્ચે મેગા માસ્ટર પ્લાન હેઠળ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ અને માળખાગત સુવિધાઓના અપગ્રેડનો ધમધમાટ શરૂ કર્યો છે. ચાર તબક્કાના માસ્ટર પ્લાન હેઠળ યાત્રાળુ સુવિધાઓ અને માળખાગત સુવિધાઓનો મોટા પાયે વિકાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં પહેલા બે તબક્કા પૂર્ણ થઈ ગયા છે.

યાત્રાળુઓને બે તબક્કામાં ₹121 કરોડની સુવિધાઓ

આ મેગા માસ્ટર પ્લાન હેઠળ ગુજરાત સરકાર અને તેની એજન્સી, ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ, યાત્રાળુઓને પાવાગઢ ખાતે બે તબક્કામાં ₹121 કરોડની મહત્વપૂર્ણ સુવિધાઓ ભેટમાં આપી છે. આમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ મંદિર અને તેના સંકુલનું નવીનીકરણ અને વિસ્તરણ છે. મંદિર સંકુલ જે અગાઉ 545 ચોરસ મીટરમાં ફેલાયેલું હતું, તે લગભગ છ ગણું વિસ્તરીને ત્રણ સ્તરોમાં ફેલાયેલા 2,980 ચોરસ મીટરના વિશાળ ક્ષેત્રમાં વિસ્તર્યું છે. વધુમાં સંકુલમાં હવે પાથવે લાઇટિંગ, જાહેર સંબોધન પ્રણાલી અને CCTV કેમેરા દેખરેખની સુવિધા છે. વધુમાં માચી ચોકથી મંદિર સંકુલ તરફ જતા પગથિયાંના નવીનીકરણ અને વિસ્તરણના ભાગ રૂપે 3.01 કિલોમીટર પહોળા માર્ગ સાથે કુલ 2,374 પગથિયાં બનાવવામાં આવ્યા છે.

પાવાગઢમાં મહાકાલી ધામ પ્રોજેક્ટના તબક્કા 3 અને 4 – કુલ ₹238 કરોડના ખર્ચ સાથે સ્થળની ભવ્યતામાં વધુ વધારો કરશે. ₹148 કરોડના ખર્ચે ત્રીજા તબક્કાને ‘તબક્કો-3A’ અને ‘તબક્કો-3B’માં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે. ફેઝ-3એ (₹13.68 કરોડનો ખર્ચ) હેઠળ માચી ચોક ખાતે મલ્ટી-લેવલ પાર્કિંગ સુવિધાનું બાંધકામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. તેવી જ રીતે ફેઝ-3બી (₹135.19 કરોડનો ખર્ચ) માં આંતરિક અને બાહ્ય રસ્તાઓ, રસ્તાઓ, વીજળીકરણ, વૃક્ષારોપણ અને 600 થી વધુ સ્કૂટર અને કાર માટે વિશાળ પાર્કિંગ સુવિધા, બસ સુવિધાઓનો વિકાસ શામેલ છે. વધુમાં વડા તળાવ વિસ્તારને બગીચાઓ, ઘાટ, પાણીની જેટી, ફૂટ-ઓવર બ્રિજ, થીમ પાર્ક, બાળકો માટે રમતનો વિસ્તાર, એક પ્રવૃત્તિ ક્ષેત્ર, પક્ષી-નિરીક્ષણ ટાવર, હસ્તકલા સ્ટોલ અને 500 કાર માટે પાર્કિંગ સુવિધાઓનો સમાવેશ કરવા માટે વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે.

‘પાવાગઢ પુનર્નિર્માણ’ ના ચાર વર્ષ: ભક્તોની સંખ્યા બમણી થઈ

18 જૂન 2026 ના રોજ ‘પાવાગઢ પુનર્નિર્માણ’ ના ચાર વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. 18 જૂન, 2022 ના રોજ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 500 વર્ષના અંતરાલ પછી પાવાગઢના નવનિર્મિત શિખર પર કળશ સ્થાપન અને ધ્વજવંદન કર્યું હતું. પાવાગઢના પુનર્જીવિતકરણ પછી આ સ્થળની મુલાકાત લેતા ભક્તો અને ધાર્મિક પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં મોટો વધારો થયો છે. નવીનીકરણ પછીના ચાર વર્ષોમાં ખાસ કરીને 2022-23 થી 2025-26 (18 જૂન, 2026 સુધી) – 3.84 કરોડથી વધુ ભક્તોએ પાવાગઢની મુલાકાત લીધી હતી. તેનાથી વિપરીત 2016-17 થી 2021-22 ના પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન 2.32 કરોડ ભક્તોએ પાવાગઢની મુલાકાત લીધી હતી. એકંદરે 2016-17 અને 2025-26 વચ્ચે 6.17 કરોડથી વધુ ભક્તોએ મહાકાળી મંદિરની મુલાકાત લીધી હતી. જ્યારે 2016-17 માં ફક્ત 38.67 લાખ ભક્તોએ મુલાકાત લીધી હતી, ત્યારે 2025-26 માં આ આંકડો છ ગણો વધીને 6.17 કરોડને વટાવી ગયો.

આ પણ વાંચો: દેશનું સૌથી વિશ્વસનીય રોકાણ સ્થળ બન્યું ગુજરાત, જાણો બીજા અને ત્રીજા ક્રમે કયા રાજ્યો?

આગળ જતાં પાવાગઢ માટે ‘મેગા માસ્ટર પ્લાન’ હેઠળ સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહેલા વિવિધ વિકાસ અને સુવિધા સંબંધિત કાર્યોથી ભક્તોની સુવિધામાં વધુ વધારો થવાની અને મુલાકાતીઓની સંખ્યામાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.