ગોંદ કતીરા ઉનાળાનો “અમૃત” છે, પણ શું તમે આ મોટી ભૂલ કરી રહ્યા છો? નિષ્ણાત પાસેથી જાણો યોગ્ય પદ્ધતિ અને ફાયદા

Gond Katira advantages in summer time: ગોંદ કતીરાને ભીષણ ગરમીથી બચવા માટે “અમૃત” માનવામાં આવે છે, જે તાત્કાલિક ઠંડક પ્રદાન કરે છે. ગોંદ કતીરા એ ટ્રાગાકાન્થ ગમ તરીકે ઓળખાતો કુદરતી ગુંદર છે. તે એસ્ટ્રાગાલસ નામના છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે ઠંડક અસર ધરાવે છે, જે તેને ઉનાળામાં સેવન માટે ખૂબ ફાયદાકારક બનાવે છે. અસલી ગોંદ કતીરા આછા સફેદ અથવા ક્રીમ રંગનો હોય છે.

ગુંડ કટીરામાં હળવી ખાટી અથવા સરકા જેવી ગંધ હોય છે. જ્યારે રાતોરાત પાણીમાં પલાળી રાખવામાં આવે છે, ત્યારે તે 10-15 વખત ફૂલી જાય છે, જેલી જેવું બને છે અને પાણી શોષી લે છે. 

ગોંદ કતીરામાં કુદરતી દ્રાવ્ય ફાઇબર હોય છે. તેમાં કેલ્શિયમ, આયર્ન, મેગ્નેશિયમ અને ફોલિક એસિડ જેવા પોષક તત્વો પણ હોય છે. તેનો ગ્લાયકેમિક લોડ ઓછો માનવામાં આવે છે, તેથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓ પણ મર્યાદિત માત્રામાં તેનું સેવન કરી શકે છે.

જર્નલ ઓફ ફૂડ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજીમાં પ્રકાશિત સંશોધન મુજબ, ગોંદ કતીરામાં અરેબિનોગાલેક્ટન અને ઉચ્ચ ફાઇબર કોમ્પ્લેક્સ હોય છે. તે પેટમાં રક્ષણાત્મક જેલ કોટ બનાવે છે, જે ઉનાળા દરમિયાન થતા પેટના અલ્સર, એસિડિટી અને હાર્ટબર્નને તરત જ શાંત કરે છે.

આયુર્વેદિક અને યુનાની દવાના નિષ્ણાત ડૉ. સલીમ ઝૈદી સમજાવે છે કે ગોંદ કતીરા સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે, પરંતુ 90% લોકો તેનું સેવન કેવી રીતે કરવું તે જાણતા નથી. ઉનાળા દરમિયાન તેનું સેવન કરવાથી સૂર્ય, ગરમી અને શરીરની ગરમીને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે. ચાલો નિષ્ણાતો પાસેથી શીખીએ કે ગોંદ કતીરાનું સેવન સ્વાસ્થ્ય પર કેવી અસર કરે છે.

ઉનાળામાં હીટ સ્ટ્રોકથી રક્ષણ આપે છે

ગોંદ કતીરાની હાઇડ્રેટિંગ અને ઠંડક અસરો ઉનાળામાં હીટ સ્ટ્રોકને રોકવામાં મદદ કરે છે. ક્લિનિકલ પોષણ સંશોધન મુજબ, તે એક ઉત્તમ કુદરતી ઠંડક એજન્ટ છે જે લાંબા સમય સુધી પાણી જાળવી રાખે છે. જ્યારે તેનું સેવન કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે શરીરના મુખ્ય તાપમાનને નિયંત્રિત કરે છે અને હીટ સ્ટ્રોકને અટકાવે છે. તે તરત જ શરીરનું તાપમાન ઘટાડે છે, ઉનાળાની કઠોર ગરમી સામે રક્ષણ આપે છે.

એસિડિટી અને પેટનું ફૂલવું રાહત આપે છે

ઉનાળામાં એસિડિટી અને પેટનું ફૂલવું ખૂબ જ મુશ્કેલીકારક હોઈ શકે છે. ગોંદ કતીરાનું સેવન પેટના અસ્તરને ઠંડુ કરવામાં મદદ કરે છે. તે પેટના ગેસ અને ઓડકારની સારવારમાં પણ મદદ કરે છે.

કબજિયાતની સારવાર

જે લોકોએ કબજિયાતથી પીડાય છે તેઓએ ગોંદ કતીરાનું સેવન કરવું જોઈએ. તેમાં દ્રાવ્ય ફાઇબર સવારે મળને નરમ પાડે છે અને આંતરડા સાફ કરે છે.

ગોંદ કતીરા ત્વચા માટે પણ ફાયદાકારક

તેને દરરોજ પાણી સાથે અથવા ચાસણીના રૂપમાં પીવાથી ત્વચામાં ચમક આવે છે. તેના વૃદ્ધત્વ વિરોધી ગુણધર્મો ઉનાળા દરમિયાન થતા ખીલ, સનબર્ન અને કરચલીઓ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

નબળાઈ અને થાક દૂર કરે છે

ઉનાળા દરમિયાન નબળાઈ અને થાક લાગવો સામાન્ય છે. દૂધ સાથે ગોંદ કતીરાનું સેવન કરવાથી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન જળવાઈ રહે છે, ઉર્જા વધે છે, તાત્કાલિક ઉર્જા મળે છે અને સુસ્તી દૂર થાય છે.

વજન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે

જે લોકોનું વજન વધારે છે તેઓએ ગોંદ કતીરાનું સેવન કરવું જોઈએ. તેનું સેવન ભૂખને નિયંત્રિત કરે છે અને ચયાપચયમાં સુધારો કરે છે, જે વજન ઘટાડવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેનું સેવન લાંબા સમય સુધી ભૂખને દૂર રાખવામાં પણ મદદ કરે છે.

સ્ત્રીઓ અને પુરુષો માટે ટોનિક

ગોંદ કતીરા શરીરને ઠંડુ કરવામાં અને લ્યુકોરિયા (સફેદ સ્રાવ) ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં નબળાઈ દૂર કરવામાં મદદરૂપ માનવામાં આવે છે. પુરુષોમાં, તે શારીરિક નબળાઈ, થાક અને ઉર્જાના અભાવને દૂર કરવામાં પણ અસરકારક છે. નિયમિત અને મર્યાદિત માત્રામાં ખાવાથી શરીરને શક્તિ અને તાજગી મળે છે.

ગોંદ કતીરાનું સેવન કરવાની યોગ્ય રીત

તમે જાણો છો કે ગોંદ કતીરાનું ખોટી રીતે સેવન તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે. ગોંદ કતીરાનો સંપૂર્ણ લાભ મેળવવા માટે, કેટલીક સાવચેતીઓ રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેનું સેવન કરવા માટે સૂતા પહેલા એક ગ્લાસ પાણીમાં એક ચમચી ગોંદ કતીરા પલાળી રાખો. સવાર સુધીમાં તે ફૂલી જશે અને જેલી જેવું થઈ જશે. દિવસમાં 1-2 ચમચીથી વધુ સેવન કરવાનું ટાળવું જોઈએ. વધુ પડતું સેવન કરવાથી ગેસ, પેટનું ફૂલવું અને પાચન ધીમું થઈ શકે છે.

આયુર્વેદ અનુસાર ગોંદ કતીરા કેવી રીતે ખાવું

આયુર્વેદ અનુસાર, પિત્ત પ્રકૃતિ ધરાવતા લોકો, જેમને વધુ ગરમી લાગે છે, તેઓ સવારે અથવા સાંજે તેનું સેવન કરી શકે છે.
વાટ પ્રકૃતિ ધરાવતા લોકો, જેમને ગેસ, શુષ્ક ત્વચા અને સાંધાના દુખાવાની સમસ્યા હોય છે, તેઓ નાસ્તામાં તેનું સેવન કરી શકે છે.
કફ પ્રકૃતિ ધરાવતા લોકો, એટલે કે, જે લોકો વધારે વજનવાળા, સુસ્ત હોય તેમણે બપોરે 12 વાગ્યા પહેલા અને ઓછી માત્રામાં તેનું સેવન કરવું જોઈએ.

ગોંદ કતીરા લેવાનો યોગ્ય સમય

બપોરે 12 વાગ્યે ગોંદ કતીરાનું સેવન કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. બપોરે ૩ વાગ્યા પછી તેનું સેવન ઓછું કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે તેના ઠંડા ગુણો રાત્રે પાચનક્રિયાને ધીમી કરી શકે છે.

ગોંદ કતીરાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો

તમે ગોંદ કતીરાનું સેવન શિકંજી, ઠંડુ દૂધ અથવા લસ્સી, અશ્વગંધા અને ખાંડ સાથે દૂધ, ગુલકંદ સાથે દૂધ, અને દૂધી અથવા બીટરૂટના રસ સાથે કરી શકો છો.

આ રસપ્રદ રેસીપી વિશે પણ વાંચો

ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી સામાન્ય તબીબી સંશોધન, આયુર્વેદિક સિદ્ધાંતો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મંતવ્યો પર આધારિત છે. દરેક વ્યક્તિનું શરીર અને પાચનતંત્ર અલગ અલગ હોય છે. જો તમને શ્વસન સંબંધી બીમારી હોય વારંવાર શરદી અને ખાંસી થવાની વૃત્તિ હોય, અથવા તમે કોઈ ગંભીર દવા લઈ રહ્યા છો, તો ગોંદ કતીરાને તમારા આહારમાં સામેલ કરતા પહેલા લાયક ડૉક્ટર અથવા ડાયેટિશિયનની સલાહ લો.