ગુજરાત સરકારે બાળકોના સ્વસ્થ અને સુરક્ષિત ભવિષ્યને સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી એક અનોખી પહેલ શરૂ કરી છે. રાજ્યના દરેક બાળક માટે હવે ‘હેલ્થ પાસપોર્ટ’ બનાવવામાં આવશે, જેમાં જન્મથી 18 વર્ષની ઉંમર સુધીના સમયગાળાને આવરી લેવામાં આવશે. આ પાસપોર્ટ બાળકના સંપૂર્ણ તબીબી ઇતિહાસ, આરોગ્ય તપાસની વિગતો, પોષણની સ્થિતિ અને વિવિધ બીમારીઓના રેકોર્ડને એક જ દસ્તાવેજમાં એકીકૃત કરશે. રાજ્ય સરકારનો ઉદ્દેશ્ય બાળકો માટે આરોગ્યસંભાળ સેવાઓને વધુ વ્યવસ્થિત, આધુનિક અને પરિવારો માટે સુલભ બનાવવાનો છે.
અમિત શાહે કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો
આ પહેલ શાળા આરોગ્ય-રાષ્ટ્રીય બાળ સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમ (SH-RBSK) હેઠળ શરૂ કરવામાં આવી છે. રાજ્યવ્યાપી કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન 27 જૂન, 2026 ના રોજ કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહ દ્વારા મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલની હાજરીમાં કરવામાં આવ્યું હતું. સરકાર જણાવે છે કે આ યોજના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘સ્વસ્થ બાળપણ, સ્વસ્થ ભારત’ના વિઝનને આગળ વધારવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
વાર્ષિક 1.89 કરોડ બાળકોની થશે આરોગ્ય તપાસ
ગુજરાતમાં દર વર્ષે આશરે 1.89 કરોડ બાળકો (0 ​​થી 18 વર્ષની વયના) આરોગ્ય તપાસમાંથી પસાર થશે. આ સુવિધા માટે 992 મોબાઇલ આરોગ્ય ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે. આ ટીમો આંગણવાડીઓ, શાળાઓ, મદરેસાઓ, ગુરુકુળો અને ખાસ શાળાઓની મુલાકાત લઈને આરોગ્ય તપાસ કરશે. અગાઉ આ સ્ક્રીનીંગના રેકોર્ડ ફક્ત ડિજિટલ પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ હતા, જેના કારણે માતા-પિતા પાસે તેમના બાળકોની આરોગ્ય માહિતી ધરાવતો સરળતાથી સુલભ દસ્તાવેજ ન રહેતો. નવો આરોગ્ય પાસપોર્ટ બાળકની સંપૂર્ણ આરોગ્ય માહિતી એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ કરાવીને આ અંતરને દૂર કરશે.
દર વર્ષે થશે આરોગ્ય પાસપોર્ટ રિન્યૂઅલ
સરકારે આરોગ્ય પાસપોર્ટ મેળવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ રાખી છે. માતા-પિતાએ કોઈ વધારાના દસ્તાવેજો આપવાની જરૂર રહેશે નહીં. એકવાર મોબાઇલ આરોગ્ય ટીમ તપાસ કરે અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ડેટા દાખલ કરે પછી બાળકને સ્થળ પર જ આરોગ્ય પાસપોર્ટ જારી કરવામાં આવશે. આરોગ્ય પાસપોર્ટ પણ વાર્ષિક ધોરણે અપડેટ કરવામાં આવશે. 5 વર્ષ સુધીના બાળકો અને શાળાએ ન જતા બાળકો માટે, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર (PHC) ના તબીબી અધિકારી દ્વારા આરોગ્ય પાસપોર્ટનું નવીકરણ કરવામાં આવશે. દરમિયાન સંબંધિત શાળાઓના આચાર્યો શાળાએ જતા બાળકો માટે આરોગ્ય પાસપોર્ટના નવીકરણનું સંચાલન કરશે.
એક જ દસ્તાવેજમાં સંપૂર્ણ તબીબી ઇતિહાસ
આરોગ્ય પાસપોર્ટ બાળકના જન્મથી 18 વર્ષની ઉંમર સુધીની સમગ્ર આરોગ્ય યાત્રાનું દસ્તાવેજીકરણ કરશે. બાળકના નામ અને ઉંમર જેવી મૂળભૂત વિગતો ઉપરાંત, તેમાં તમામ વય-યોગ્ય આરોગ્ય તપાસનો રેકોર્ડ હશે. તેમાં રાષ્ટ્રીય બાળ સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમ (RBSK) હેઠળ ઓળખાયેલી ચાર મુખ્ય શ્રેણીઓ (4D) સંબંધિત વ્યાપક વિગતો પણ શામેલ હશે: જન્મજાત વિકૃતિઓ, રોગો, પોષણની ખામીઓ અને વિકાસલક્ષી વિલંબ અથવા અપંગતા. વધુમાં આરોગ્ય પાસપોર્ટમાં બાળકના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ, પોષણ સ્થિતિ, રેફરલ સેવા રેકોર્ડ, આરોગ્ય અને પોષણ સૂચનો, સ્વસ્થ જીવનશૈલી પર સલાહ અને કટોકટી હેલ્પલાઇન નંબરો વિશેની માહિતી શામેલ હશે.
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલ હેલ્થ પાસપોર્ટ
આ યોજનાની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે માતા-પિતા હેલ્થ પાસપોર્ટની ભૌતિક નકલ રાખશે પરંતુ સંપૂર્ણ રેકોર્ડ RBSK ડિજિટલ પોર્ટલ સાથે લિંક કરવામાં આવશે. જો કોઈ કારણોસર હેલ્થ પાસપોર્ટ ખોવાઈ જાય અથવા નુકસાન થાય તો મોબાઇલ હેલ્થ ટીમ દ્વારા સરળતાથી નવો પાસપોર્ટ મેળવી શકાય છે. રાજ્ય સરકાર જણાવે છે કે આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત તબીબી રેકોર્ડનું સંકલન કરવાનો નથી પરંતુ માતાપિતાને તેમના બાળકોની આરોગ્ય સંભાળમાં સક્રિય સહભાગી બનાવવાનો પણ છે.
