અદાણીના પાવર પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં 100 ગણો કાપ, તપાસના આદેશ

Spread the love

Maharashtra adani inexperienced undertaking: અદાણી ગ્રુપની કંપની અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડે મહારાષ્ટ્રના સતારા જિલ્લામાં તેના પ્રસ્તાવિત 1,500 મેગાવોટના હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ માટે નોંધપાત્ર ખર્ચ ઘટાડાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. કંપનીએ પ્રોજેક્ટ ખર્ચ અંદાજિત ₹5,675 કરોડથી ઘટાડીને ₹56.75 કરોડ કરવાની વિનંતી કરી છે. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ આ માહિતી સરકારી દસ્તાવેજો અને રેકોર્ડમાંથી બહાર આવી છે.

પ્રોજેક્ટ ખર્ચમાં 100 ગણો ઘટાડો વન્યજીવન અભયારણ્યના સંરક્ષણ અને રક્ષણ માટે જમા કરાયેલી રકમ પર પણ સીધી અસર કરશે. કંપનીને શરૂઆતમાં ₹2.27 અબજ (2.27 અબજ રૂપિયા) જમા કરાવવાની જરૂર હતી, પરંતુ હવે ફક્ત ₹2.27 અબજ (2.27 અબજ રૂપિયા) જ જમા કરાવવાની જરૂર પડશે.

વન વિભાગે ખર્ચ ઘટાડવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી

મહારાષ્ટ્ર વન વિભાગે તાજેતરમાં પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત ખર્ચ ઘટાડીને ₹56.75 કરોડ (₹56.75 કરોડ) કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી. ત્યારબાદ, કંપનીએ ₹56.75 લાખ (₹56.75 કરોડના 1 ટકા) સહ્યાદ્રી ટાઇગર રિઝર્વના બેંક ખાતામાં જમા કરાવ્યા. બાકીની રકમ નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડલાઇફ (NBWL) તરફથી પ્રોજેક્ટને મંજૂરી મળ્યા પછી જમા કરવામાં આવશે.

30 ઓક્ટોબરના રોજ, સતારા જિલ્લાના માનદ વાઇલ્ડલાઇફ વોર્ડન રોહન ભાટેએ રાજ્ય સરકારના ‘આપલે સરકાર’ ફરિયાદ પોર્ટલ દ્વારા પ્રધાનમંત્રી જાહેર ફરિયાદ પોર્ટલ અને મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રીને ફરિયાદ નોંધાવી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.

Adani power project-1 — અદાણી પાવર પ્રોજેક્ટ {Photograph}: ((Photograph: Chandan Haygunde))

ફરિયાદ બાદ કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEF&CC) એ 6 નવેમ્બરના રોજ મહારાષ્ટ્ર વન વિભાગને પ્રાથમિકતાના આધારે આ બાબતની તપાસ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.

1500 મેગાવોટનો તારલી પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ (PSP) તારલી ડેમ જળાશય પર બનવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ સાતારા જિલ્લાના પાટણ તાલુકાના નિવાડે, તોંડોશી, કાલંબે અને જાલુ ગામોમાં 150.74 હેક્ટર બિન-વન જમીનને આવરી લે છે.

રાજ્ય વન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ સાતારાના કોયના વન્યજીવન અભયારણ્યના ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોન (ESZ)માંથી પસાર થાય છે. આ અભયારણ્ય સહ્યાદ્રી વાઘ અભયારણ્ય (STR)નો ભાગ છે. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે પાટણ તાલુકાના તોંડોશી ગામ નજીક પ્રોજેક્ટ સ્થળની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યાં હાલમાં બાંધકામ ચાલી રહ્યું છે.

ખર્ચ ઓછો અંદાજવાની ફરિયાદો અંગે અદાણી ગ્રુપે શું કહ્યું?

ખર્ચ ઓછો અંદાજવાની ફરિયાદો અંગે, અદાણી ગ્રુપના પ્રવક્તાએ કહ્યું, “તારલી પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટના તમામ ભાગો પાટણ તાલુકાના ત્રણ ગામોમાં ખાનગી જમીન પર છે. તેમાં કોઈ વન જમીન સામેલ નથી.”

પ્રવક્તાએ કહ્યું કે પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ (PSP) ના સંચાલનથી આસપાસના પાણી, પર્યાવરણ, જંગલો અથવા વન્યજીવનને કોઈ નુકસાન થશે નહીં. તેમણે દાવો કર્યો કે આ પ્રોજેક્ટ સ્થાનિક પર્યાવરણને લાભ કરશે. તેમણે કહ્યું “આ પ્રોજેક્ટ બે જળાશયો વચ્ચે પાણીનું પરિવહન કરશે, જેનાથી નાના તળાવો બનશે. આ તળાવો તેમની આસપાસની હવામાં ભેજ જાળવી રાખશે, જે વર્ષભર ત્યાંના વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિને મદદ કરશે.”

પ્રવક્તાએ પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ઘટાડવા અંગેના પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા ન હતા

આ વર્ષની 8મી સપ્ટેમ્બરે, અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ મહારાષ્ટ્ર વન વિભાગને નોટરાઇઝ્ડ સોગંદનામું રજૂ કર્યું હતું જેમાં પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ઘટાડીને ₹56.75 કરોડ કરવાની વિનંતી કરવામાં આવી હતી. કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયે 11 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજના તેના પત્રમાં પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ₹56.75 કરોડ દર્શાવ્યો હતો. તે જ પત્રમાં, તેણે પ્રોજેક્ટ માટે પર્યાવરણીય મંજૂરી આપવાની ભલામણ કરી હતી.

Adani power project-2 — અદાણી પાવર પ્રોજેક્ટ {Photograph}: ((Photograph: Chandan Haygunde))

પર્યાવરણીય મંજૂરી પછી, રાજ્ય વન્યજીવન બોર્ડની 23 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ પ્રોજેક્ટ દરખાસ્ત પર વિચાર કરવા માટે બેઠક થઈ. બોર્ડે કંપની સમક્ષ 15 શરતો મૂકી. આ શરતોમાંથી એકમાં કંપનીએ કુલ પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 4 ટકા સહ્યાદ્રી ટાઇગર રિઝર્વના બેંક ખાતામાં વન્યજીવન અભયારણ્યના સંરક્ષણ માટે જમા કરાવવાની જરૂર હતી.

નામ ન આપવાની શરતે બોલતા એક વરિષ્ઠ વન અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “કોયના વન્યજીવન અભયારણ્યના ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોન (ESZ) ને હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર, અભયારણ્યની આસપાસના 10 કિલોમીટરના ત્રિજ્યાને ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોન ગણવામાં આવે છે.

તારલી પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ આ ઝોનમાં આવે છે. હાલના નિયમો અનુસાર, ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોનમાં પ્રોજેક્ટ સ્થાપતી ખાનગી કંપનીઓએ જંગલો અને વન્યજીવનના સંરક્ષણ માટે પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 4 ટકા સુધી જમા કરાવવાની જરૂર છે. આ જ નિયમ હેઠળ, અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડને સહ્યાદ્રી ટાઇગર રિઝર્વ (STR) માં ₹227 કરોડ જમા કરાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.”

પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ઓછો દર્શાવ્યો

માર્ચ 2026 માં મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મુખ્ય વન સંરક્ષક (વન્યજીવન) અને મુખ્ય વન્યજીવન વોર્ડન, એમ. શ્રીનિવાસ રેડ્ડીએ શરૂઆતમાં અદાણી ગ્રીન એનર્જીને પત્ર લખીને ₹227 કરોડ જમા કરાવવાની માંગણી કરી હતી. કંપનીએ બાકીની 14 શરતો પૂરી કરે છે તેવું જણાવતું સોગંદનામું પણ રજૂ કરવાની જરૂર હતી. રેડ્ડીએ જણાવ્યું હતું કે આ પછી જ પ્રોજેક્ટ પ્રસ્તાવ નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડલાઇફ (NBWL) ને મંજૂરી માટે સુપરત કરવામાં આવશે.

ત્યારબાદ અદાણી ગ્રીન એનર્જીના ચીફ ઓપરેટિંગ ઓફિસર (COO), નરેશ તેલુગુએ રેડ્ડીને એક સોગંદનામું રજૂ કર્યું. આ સોગંદનામાને નોટરાઇઝ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમાં પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ઓછો દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.

તેલુગુએ તેના પત્રમાં લખ્યું છે કે, “પ્રોજેક્ટ દરખાસ્તનો ચોથો ભાગ સબમિટ કરતી વખતે, તેનો ખર્ચ અન્ય સમાન પ્રોજેક્ટ્સના આધારે અંદાજવામાં આવ્યો હતો. તેથી, અમે વિનંતી કરીએ છીએ કે આ દરખાસ્ત માટેનો પ્રોજેક્ટ ખર્ચ આ સોગંદનામામાં દર્શાવેલ રકમના આધારે ધ્યાનમાં લેવામાં આવે.”

સોગંદનામામાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, “પ્રોજેક્ટનો ચોથો ભાગ સબમિટ કરતી વખતે, પ્રોજેક્ટ ખર્ચ અન્ય સમાન પ્રોજેક્ટ્સના આધારે અંદાજવામાં આવ્યો હતો. અમે તેનો ખર્ચ ₹56.75 કરોડ અંદાજ્યો છે. કૃપા કરીને આ રકમને કુલ પ્રોજેક્ટ ખર્ચ તરીકે ગણો.”

ત્યારબાદ, 12 ઓક્ટોબરના રોજ, રેડ્ડીએ અદાણી ગ્રીન એનર્જીને બીજો પત્ર લખ્યો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે તેમના કાર્યાલયે ₹56.75 કરોડના ખર્ચ સાથે સોગંદનામું સ્વીકાર્યું છે. સરકારને મંજૂરી માટે પ્રોજેક્ટને રાષ્ટ્રીય વન્યજીવન બોર્ડની સ્થાયી સમિતિ સમક્ષ મૂકવા માટે વિનંતી મોકલવામાં આવી હતી.

પત્રમાં કંપનીને તાત્કાલિક ₹56.75 લાખ જમા કરાવવા કહેવામાં આવ્યું હતું, જે ₹56.75 કરોડના નવા પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 1 ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. બાકીના 3 ટકા, અથવા ₹1.7075 કરોડ, રાષ્ટ્રીય વન્યજીવન બોર્ડ પાસેથી મંજૂરી મળ્યા પછી જમા કરાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

Adani power project-3 — અદાણી પાવર પ્રોજેક્ટ {Photograph}: ((Photograph: Chandan Haygunde))

જ્યારે એમ. શ્રીનિવાસ રેડ્ડીએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને સંપર્ક કર્યો ત્યારે તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “તમારે કંપનીને પૂછવું જોઈએ કે તેણે પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ઘટાડવા માટે સોગંદનામું કેમ રજૂ કર્યું.”

સહ્યાદ્રી ટાઇગર રિઝર્વના ફિલ્ડ ડિરેક્ટર તુષાર ચવ્હાણે પણ પુષ્ટિ આપી હતી કે અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ રિઝર્વના બેંક ખાતામાં ₹56.75 લાખ જમા કરાવ્યા છે. આ નવા પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 1 ટકા છે.

કેન્દ્ર સરકારે તપાસનો આદેશ આપ્યો છે

6 નવેમ્બરના રોજ, કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEF&CC) એ મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય વન સંરક્ષક (વન્યજીવન) ને પત્ર લખીને આ બાબતની તપાસ કરવા જણાવ્યું હતું. મંત્રાલયે તેના પત્રમાં લખ્યું હતું કે, “વન્યજીવનના રક્ષણ, સંરક્ષણ અને વ્યવસ્થાપનની પ્રાથમિક જવાબદારી રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકારની છે.

તેથી, આ બાબતની પ્રાથમિકતાના ધોરણે તપાસ થવી જોઈએ અને યોગ્ય કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. તપાસ બાદ, ફરિયાદીને સીધો જવાબ આપવો જોઈએ અને મંત્રાલયને પણ જાણ કરવી જોઈએ.”

રોહન ભાટેએ મુખ્યમંત્રીને કરેલી ફરિયાદ બાદ, 5 નવેમ્બરના રોજ, કોયના વન્યજીવન અભયારણ્યના નાયબ નિયામકને પણ આ બાબતની તપાસ કરવા અને નિયમો અનુસાર આગળની કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

રોહન ભાટેએ જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ ખાનગી પ્રોજેક્ટ સૂચિત વાઘ કોરિડોરના ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોનમાંથી પસાર થાય છે, તો કંપનીએ વન્યજીવન સંરક્ષણ માટે પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 4 ટકા સુધી ફાળો આપવો જરૂરી છે. કાયદા હેઠળ આ એક નિર્ધારિત પ્રક્રિયા છે.

Adani power project-4 — અદાણી પાવર પ્રોજેક્ટ {Photograph}: ((Photograph: Chandan Haygunde))

ભાટેએ કહ્યું, “આ જ નિયમ હેઠળ, રાજ્ય વન્યજીવન બોર્ડે અદાણી ગ્રીન એનર્જીને સહ્યાદ્રી વાઘ અભયારણ્યમાં 227 કરોડ રૂપિયા જમા કરાવવાની જરૂર કરી હતી. તે આઘાતજનક છે કે વન વિભાગે કંપનીના સોગંદનામાને સ્વીકાર્યું, જેમાં પ્રોજેક્ટ ખર્ચ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, જે નજીકના 56.75 કરોડ રૂપિયા જેટલો હતો.

આ પણ વાંચોઃ- Exclusive: વાઘણની વાલ્મીકિથી બક્સા સુધીની પીડાદાયક સફર, ત્રણ બચ્ચાના જન્મ પહેલા થયો ગર્ભપાત

આ મૂળ અંદાજિત ખર્ચ કરતાં 100 ગણો ઓછો છે. કોઈપણ સામાન્ય વ્યક્તિ સમજી શકે છે કે આટલો મોટો પાવર પ્રોજેક્ટ આટલા ઓછા બજેટમાં બનાવી શકાતો નથી.”

તેમણે વધુમાં કહ્યું “આશરે ₹225 કરોડનું ડિસ્કાઉન્ટ આપ્યા પછી, કંપનીને ફક્ત ₹22.75 કરોડ જમા કરાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણય તાત્કાલિક પાછો ખેંચવો જોઈએ. સરકારે સમગ્ર મામલાની નિષ્પક્ષ તપાસ કરવી જોઈએ અને દોષિત ઠરનારા કોઈપણ સામે કાર્યવાહી કરવી જોઈએ.”

Source link