અતિશય ગરમીના કારણે નબળાઈ અને ચક્કર કેમ આવે છે? શરીર પર થાય આવી ગંભીર અસર!

જીવનશૈલી | ઉનાળો | જેમ જેમ ઉનાળા (summer season) ની ગરમી તીવ્ર બને છે, તેમ તેમ આપણા શરીર પર તેની અસરો વધુ ઘેરી બને છે. ભારે ગરમીમાં શરીરને સંતુલિત આંતરિક તાપમાન જાળવવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે. જો સમયસર સાવચેતી રાખવામાં ન આવે તો, આ સ્થિતિ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે.

શરીરના તાપમાનને કંટ્રોલ કરવામાં મુશ્કેલી થઇ શકે છે, માનવ શરીરનું સામાન્ય તાપમાન લગભગ 37°C હોય છે. જ્યારે બહારનું તાપમાન ખૂબ વધારે થઈ જાય છે, ત્યારે શરીરને પોતાને ઠંડુ કરવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે પરસેવો થાય છે, પરંતુ જ્યારે પરસેવો યોગ્ય રીતે બાષ્પીભવન થઈ શકતો નથી, ત્યારે શરીરમાં ગરમી એકઠી થવા લાગે છે. 

લૂ લાગવાના લક્ષણો

હૃદય પર દબાણ વધે : અતિશય ગરમીમાં, હૃદય શરીરને ઠંડુ રાખવા માટે ત્વચામાં લોહી ઝડપથી પમ્પ કરે છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર ઘટી શકે છે, ચક્કર આવી શકે છે અને બેભાન થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તે હૃદયરોગના હુમલાનું જોખમ પણ વધારે છે.

ડિહાઇડ્રેશન અને થાક : ગરમીમાં વધુ પડતો પરસેવો શરીરમાંથી પાણી અને આવશ્યક ક્ષાર (ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ) દૂર કરે છે. આનાથી ડિહાઇડ્રેશન થાય છે, જે થાક, નબળાઇ અને ચક્કરનું કારણ બની શકે છે.

પરસેવો થવા છતાં શરીર ઠંડુ ન થાય ત્યારે શરીરની ઠંડક પ્રણાલી નિષ્ફળ જાય છે. આ એક ખતરનાક સ્થિતિ હોઈ શકે છે. આનાથી ચક્કર આવવા, સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ અને અતિશય થાક જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

બજાર જેવી કોકમ પોપ્સિકલ્સ બનાવવાની પરફેક્ટ રીત, જોરદાર લાગશે

હિટ ક્રેમ્પ્સ : અતિશય ગરમીમાં મીઠું અને પાણીની ઉણપથી સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ થઈ શકે છે, ખાસ કરીને પગ અને પેટના વિસ્તારમાં.

ગરમીથી થાક લાગવો : ગરમીથી થાક એ એક ગંભીર સ્થિતિ છે જેના કારણે વધુ પડતો પરસેવો, ઝડપી ધબકારા, ચક્કર, ઉબકા અને માથાનો દુખાવો થાય છે. જો તાત્કાલિક સારવાર ન કરવામાં આવે તો આ સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે.

હીટ સ્ટ્રોક : હીટ સ્ટ્રોકએ સૌથી ખતરનાક સ્થિતિ છે અને તે એક તબીબી કટોકટી છે. શરીરનું તાપમાન 40°C થી ઉપર વધે છે, પરસેવો બંધ થઈ શકે છે, ત્વચા શુષ્ક અને ગરમ થઈ શકે છે, અને વ્યક્તિ મૂંઝવણમાં મુકાઈ શકે છે, હુમલા આવી શકે છે અથવા બેહોશ થઈ શકે છે. જો તાત્કાલિક સારવાર ન કરવામાં આવે તો, તે જીવલેણ બની શકે છે.

લાંબી બીમારીઓ વધે : અતિશય ગરમી હૃદય રોગ, ડાયાબિટીસ અને અસ્થમા જેવી પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલી સ્થિતિઓને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. આ સ્થિતિઓ ધરાવતા લોકોએ ઉનાળાની ગરમી દરમિયાન ખાસ સાવધાની રાખવી જોઈએ.