દેશમાં E20 પેટ્રોલનું વેચાણ ફરજિયાતપણે આ વર્ષના એપ્રિલ મહિનાથી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે E20 પેટ્રોલનું વેચાણ છ મહિનાથી થઈ રહ્યું છે, તેમ છતાં તેને લઈને વિવાદ યથાવત છે. કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસના નેતૃત્વવાળી સરકારના મંત્રી રિઝવાન અરશદે દાવો કર્યો છે કે રાજ્યમાં મુખ્ય ઓઈલ કંપનીઓ દ્વારા વેચવામાં આવતા પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 20 ટકાથી ઘણું વધારે છે.
શુક્રવારે રિઝવાન અરશદે જણાવ્યું હતું કે ‘ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ’ (IOCL) ના પેટ્રોલના નમૂનામાં 31.2 ટકા ઇથેનોલ મળી આવ્યું છે. તેમણે માંગ કરી છે કે ભાજપના નેતૃત્વવાળી કેન્દ્ર સરકારે આ કંપનીઓ પર “વધુ પડતું મિશ્રણ” કરવા બદલ દંડ લગાવવો જોઈએ અને જે ગ્રાહકોના વાહનોને નુકસાન થયું છે તેમને વળતર આપવું જોઈએ.
આ કંપનીઓના પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધુ જોવા મળ્યું
બેંગલુરુમાં એક પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન રિઝવાન અરશદે માન્યતા પ્રાપ્ત લેબ્સના ટેસ્ટ પરિણામોને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે વિભાગે સમગ્ર રાજ્યમાંથી પેટ્રોલના 63 નમૂના એકત્ર કર્યા હતા. વિશ્લેષણ કરતા જાણવા મળ્યું કે IOCL ના પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ 31.2 ટકા હતું, જ્યારે ‘હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ’ (HPCL) ના પેટ્રોલમાં આ પ્રમાણ 30.5 ટકા હતું. અન્ય એક સરકારી કંપની ‘ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ’ (BPCL) તેમજ ખાનગી કંપનીઓ ‘નાયારા’ (Nayara) અને ‘શેલ’ (Shell) ના નમૂનાઓમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ અનુક્રમે 26.5 ટકા, 26.1 ટકા અને 25.5 ટકા જોવા મળ્યું હતું.
માન્યતા પ્રાપ્ત લેબ્સમાં ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા
રિઝવાન અરશદે જણાવ્યું કે શરૂઆતમાં આ નમૂનાઓને IOCL અને BPCL ની આંતરિક પ્રયોગશાળાઓમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ તે અહેવાલોમાં ઇથેનોલના પ્રમાણનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો ન હતો, જે નિર્ધારિત પરીક્ષણ માપદંડોમાં એક મુખ્ય બાબત છે. તેમણે કહ્યું, “આ પારદર્શિતા અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી કરે છે.” ત્યારબાદ વિભાગે એ જ નમૂનાઓનો ટેસ્ટ ‘નેશનલ એક્રેડિટેશન બોર્ડ ફોર ટેસ્ટિંગ એન્ડ કેલિબ્રેશન લેબોરેટરીઝ’ (NABL) અને ‘ઇન્ટરનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝેશન ફોર સ્ટાન્ડર્ડાઇઝેશન’ (ISO) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રયોગશાળાઓમાં કરાવ્યું હતું.
આ પણ વાંચો: SIR માં રદ થયેલા નામો માટે વધુ એક તક, ચૂંટણી પંચે 7 રાજ્યો માટે આપ્યો મહત્વનો આદેશ
અરશદે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે શું ભારતીય રસ્તાઓ પર હાલમાં દોડી રહેલા વાહનો E20 કરતા વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણ પર ચાલી શકે છે કે કેમ. તેમણે નોંધ્યું કે ભારતમાં 35 કરોડથી વધુ વાહનો છે, જેમાંથી 99 ટકા વાહનો એવા નથી કે જે 20 ટકાથી વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ (બ્લેન્ડ) માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા હોય. તેમણે કહ્યું, “જો આપણે 2023 પછી જ E20-સુસંગત (એટલે ​​કે 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ સહન કરી શકે તેવા) વાહનોનું ઉત્પાદન શરૂ કરી રહ્યા હોઈએ તો કુલ વાહનોની સંખ્યામાં તેનો હિસ્સો કેટલો છે? આ ખૂબ જ નાનો હિસ્સો છે. વાહનોનો માત્ર એક નજીવો ટકા હિસ્સો જ E20-સુસંગત છે. જો ઇથેનોલનું મિશ્રણ 20 ટકા (E20) થી વધી જાય તો આ E20-સુસંગત વાહનોને પણ સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડશે.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “લગભગ 1,00,000 ફ્યુઅલ સ્ટેશનો (પેટ્રોલ પંપ) પરથી ઓછું ઇથેનોલ ધરાવતું પેટ્રોલ હટાવી લેવામાં આવતા ગ્રાહકો પાસે બીજો કોઈ વિકલ્પ જ બચ્યો નથી.” અરશદના અંદાજ મુજબ, ગ્રાહકોને વાર્ષિક આશરે ₹62,000 કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. તેમણે આ આંકડો માઇલેજમાં 10 ટકાનો ઘટાડો, પેટ્રોલની કિંમત ₹100 પ્રતિ લિટર અને દેશમાં વાર્ષિક 6,200 કરોડ લિટર ઈંધણના વપરાશને ધ્યાનમાં રાખીને મેળવ્યો છે. કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો અને વાહનોના સમારકામનો ખર્ચ. આ બંને બાબતોને ગણતરીમાં લેતા તેમણે કુલ અસર આશરે ₹1 લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ મૂક્યો છે.
