રિવર્સ વેકેશન ટ્રેન્ડ શું છે, તેના ફાયદા નુકસાન અને વ્યક્તિના જીવન પર અસર વિશે જાણો

Reverse Trip Journey Pattern : લોકો વ્યસ્ત જીવનશૈલીથી થાકી જાય છે, ત્યારે તેઓ આરામની શોધમાં વેકેશન ગાળવા માટે હિલ સ્ટેશન, બીચ અથવા તેમના મનપસંદ સ્થળો પર જાય છે. રજાઓ દરમિયાન, લોકો સામાન્ય રીતે આરામ માટે વધુ સારી હોટલ, સારા ખોરાક અને અનુકૂળ મુસાફરીને પસંદ કરે છે. પરંતુ જો તમને આરામ કરવાને બદલે અસુવિધાઓ વચ્ચે વેકેશન ગાળવાનું કહેવામાં આવે તો શું તમે આવા વેકેશન પર જવા વિશે વિચારશો? 

તમને કદાચ તે વાત મજાક લાગશે, પરંતુ હાલના દિવસોમાં ઇન્ટરનેટ પર એક નવા અને મનોરંજક ટ્રાવેલ આઇડિયાની ચર્ચા થઈ રહી છે, જેને ‘રિવર્સ વેકેશન’ કહેવામાં આવે છે. આ આરામ અને સુવિધાઓ સાથેના વેકેશનથી તદ્દન વિપરીત છે. આમાં, લોકો જાણી જોઈને એવી જગ્યાએ જાય છે જ્યાં તેમને તેમના રોજિંદા જીવનની તુલનામાં ઓછી સુવિધા મળે છે. તેની પાછળનો વિચાર એ જ છે કે થોડા સમય માટે આરામ અને અસુવિધાઓથી દૂર રહીને આપણે આપણા સામાન્ય જીવનને એક નવા દ્રષ્ટિકોણથી જોઈ શકીએ છીએ.

રિવર્સ વેકેશન લોકોને કેમ પસંદ કરે છે?

રિવર્સ વેકેશનમાં લોકોને દરિયા કિનારે બનેલા લક્ઝુરિયસ રિસોર્ટ્સ, ઇનફિનિટી પૂલ અને સ્વાદિષ્ટ ભોજનને બદલે દૂરના ગામડાઓ, સરળ હોમસ્ટે, વીજળી અને આધુનિક સુવિધાઓથી દૂર બાંધવામાં આવેલા નાના કોટેજ અથવા એવા સ્થળોએ જવાનું સૂચન કરવામાં આવે છે જ્યાં આધુનિક સુવિધાઓ ઓછી છે. 

આ ટ્રેન્ડ્સની વિશિષ્ટતા કદાચ સ્થળ કરતાં અનુભવમાં વધુ છે. જ્યારે તમારી પાસે સરળ ઇન્સ્ટન્ટ ઓર્ડરિંગ, કપડા ધોવા અથવા આલીશાન બાથરૂમ જેવી સુવિધાઓની પહોંચી નથી, ત્યારે તમે ઘરે પાછા ફર્યા પછી નાની રોજિંદા સુવિધાઓનું મહત્વ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આ અર્થમાં, ‘રિવર્સ વેકેશન’ નો વિચાર બાબતોને તેમના વાસ્તવિક સ્વરૂપ અથવા સાયલન્ટ રિટ્રીટ જેવા અનુભવો સાથે મેળ ખાય છે. આ સ્થળોએ પણ, લોકોને થોડા સમય માટે તેમની રોજિંદી આદતો અને દિનચર્યાઓથી દૂર રાખવામાં આવે છે, જેથી તેઓ પોતાના વિશે વિચારી શકે અને તેમના જીવનને નવી રીતે સમજી શકે.

રિવર્સ વેકેશનની ખાસિયત

આ વિચાર તદ્દન નવો નથી. જાપાન અને થાઇલેન્ડમાં, લોકો તેમની મરજીથી શબપેટીઓમાં સૂવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ પણ કરે છે. તે જીવનની અસ્થિરતાને સમજવા અને જીવનના મહત્વને સમજવાના માર્ગ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે પ્રવાસને પણ લાંબા સમયથી પોતાની જાતમાં પરિવર્તન લાવનાર અનુભવ માનવામાં આવે છે. લોકો મુસાફરી દરમિયાન પોતાને સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે, કોઈપણ દુ:ખને દૂર કરવા અથવા થોડા સમય માટે તેમના રોજિંદા જીવન અને આદતોથી દૂર રહેવાનો પ્રયાસ કરે છે. 

જો કે, ઇરાદાપૂર્વક અગવડતાને સ્વીકારવાથી એક નુકસાન થઇ શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે હદ કરતા વધારે કરવામાં આવે છે અથવા સોશિયલ મીડિયા પર એક ચેલેન્જ તરીકે લેવામાં આવે છે. આવા કિસ્સામાં, પ્રશ્ન ઉભો થાય છે કે શું અગવડતા પોતે જ ફાયદાકારક છે. અથવા વિચારસરણી, સંજોગો અને અસુવિધાની યોગ્ય માત્રા સફરને યાદગાર અને અર્થપૂર્ણ બનાવવા માટે વધુ મહત્વની છે. છેવટે, જો અગવડતા ખૂબ વધારે થઈ જાય છે, તો મુસાફરી સારા અનુભવને બદલે માત્ર મુશ્કેલી બની શકે છે.

પોતાની મરજીથી થોડા સમય માટે અગવડતા પસંદ કરવી

જ્યારે ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસની ટીમે કાઉન્સેલિંગ સાયકોલોજિસ્ટ અતુલ રાજ સાથે વાત કરી, ત્યારે તેમણે કહ્યું, “અમે ખૂબ જ ઝડપથી આરામ અને સુવિધાઓની આદત પાડીએ છીએ. જો આપણી પાસે એસી, હોમ ઓર્ડર, ગૂગલ મેપ્સ, કેબ, ફાસ્ટ ઇન્ટરનેટ અને લગભગ બધું તરત જ મેળવવાનો વિકલ્પ છે, તો થોડા સમય પછી આપણે તેમને સુવિધાઓ અથવા વિશેષાધિકારો તરીકે ગણવાનું બંધ કરી દઈએ છીએ. તે આપણી જરૂરિયાતો અને અપેક્ષાઓ બની જાય છે. તેથી જ્યારે આપણે જાણી જોઈને થોડા સમય માટે આ સુવિધાઓથી દૂર રહીએ છીએ, ત્યારે આપણને ખ્યાલ આવે છે કે આપણા રોજિંદા જીવનમાં આપણા માટે કેટલી વસ્તુઓ સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. ”

પોતાની ઇચ્છા મુજબ અગવડતા પસંદ કરવા વિશે પણ એક ખાસ વાત છે. અહીં તમે કોઇ ચીજથી વંચિત નથી, પરંતુ તમે થોડા સમય માટે જીવનને અલગ રીતે જીવવાનું નક્કી કરી રહ્યા છો. આનાથી મનમાં વિશ્વાસ પેદા થઈ શકે છે કે ‘બાબતો અનુકૂળ ન હોય તો પણ હું તેને સંભાળી શકું છું’. 

અતુલ રાજના મતે માનસિક રીતે આ અનુભવ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે કારણ કે વાસ્તવિક જીવનમાં આપણી પાસે દરેક પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવાનો વિકલ્પ હોતો નથી. જ્યારે આપણે સભાનપણે થોડા સમય માટે અગવડતાનો સામનો કરવાનું શીખીએ છીએ, ત્યારે અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિઓ આપણને થોડી ઓછી ડરામણી લાગે છે. જો કે, તેઓ કહે છે કે એકલા અગવડતાને જ ઉપચાર ગણી શકાય નહીં. તે અગવડતાનો સામનો કરીને આપણે આપણા વિશે જે શીખીએ છીએ તેનાથી વાસ્તવિક લાભ થઈ શકે છે.

તંદુરસ્ત પડકાર અને બિનજરૂરી તણાવ

સાયકોલોજિસ્ટ સમજાવે છે કે, મારી માટે આ પ્રકારના પ્રવાસનો વિચાર બહુ મહત્વ ધરાવે છે. જો તમે તમારી રોજિંદી દિનચર્ચાથી અલગ કંઇક અલગ અનુભ કરવાની ઇચ્છાથી આવું કરો છો, તો તે એક સારી વાત છે. પરંતુ જો તમે હંમેશાં વિચારતા રહો છો કે તમારો અનુભવ કેટલો મુશ્કેલ છે, તેને સોશિયલ મીડિયા પર શું પોસ્ટ કરવું, અથવા જો તમારું વેકેશન કોઈ બીજા કરતા વધુ ‘મુશ્કેલ’ છે, તો તમે તમારા માટે બીજા પ્રકારનું દબાણ બનાવી રહ્યા છો. વર્તણૂકના તફાવતને સમજવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. 

રાજના મતે મુસાફરીમાં થોડી અસુવિધા થવી એક વાત છે, પરંતુ સંપૂર્ણ રીતે અસ્વસ્થ અને તણાવમાં રહેવું એ બીજી વાત છે. જો તમારી ઊંઘમાં ખલેલ પડી રહી છે, તમે અસુરક્ષિત અનુભવો છો, તમે તમારી શારીરિક જરૂરિયાતોને અવગણી રહ્યા છો, અથવા તમે સમગ્ર મુસાફરી દરમિયાન તણાવમાં છો, તો તમે તેમાંથી શું મેળવી રહ્યા છો તે પ્રશ્ન કરવો મહત્વપૂર્ણ છે. આપણે ઘણી વાર માનસિક શક્તિ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ ખૂબ જ સરળતાથી કરીએ છીએ. માનસિક શક્તિનો અર્થ એ નથી કે તમે સતત તમારી જાતને વધુને વધુ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં મૂકો છો. કેટલીકવાર માનસિક તાકાત એ સમજવામાં પણ હોય છે કે કંઈક તમારા માટે યોગ્ય નથી અને પછી તમારો માર્ગ બદલવો વધુ સારું છે.

રિવર્સ વેકેશન સાર્થક કેવી રીતે બનાવવો

અતુલ રાજ સૂચવે છે કે સૌથી પહેલી વાત એ છે કે તમે તમારા રોજિંદા જીવનથી થોડા સમય માટે દૂર રહેવા માંગો છો, નહીં કે તમે તમારા વેકેશનને કેટલું મુશ્કેલ બનાવી શકો છો. જો કોઈ વ્યક્તિ આખો સમય ઓનલાઇન રહે છે, તો તેના માટે થોડા સમય માટે ફોનથી દૂર રહેવું ફાયદાકારક હોઈ શકે છે. જો કોઈનું આખું જીવન એક નિશ્ચિત સમયપત્રક દ્વારા ચાલે છે, તો તે કોઈ યોજના અથવા નિર્ધારિત શેડ્યૂલ વિના થોડા દિવસો વિતાવી શકે છે. તેવી જ રીતે, જો કોઈ વ્યક્તિ દરેક નોકરીમાં સુવિધાઓ પર વધુ પડતું નિર્ભર છે, તો તે થોડો સમય એવી જગ્યાએ રહીને વિતાવી શકે છે જ્યાં વસ્તુઓ ધીમે ધીમે કરવામાં આવે છે અને બધું પૂર્વ-નિર્ધારિત નથી.

કોની માટે સારું છે અને કોણે ટાળવું જોઇએ

રાજ કહે છે, “આ અનુભવનો સૌથી ઉપયોગી ભાગ તમારી પ્રતિક્રિયાઓને સમજવાનો હોઈ શકે છે. મને ગુસ્સો કેમ આવ્યો અને કઇ વાતથી ચીડાઇ ગઇ, મને કઇ બાબતનો અહેસાસ થયો કે હું તેના વગર રહી શકુ છું, આ બાબતો તમારા વેકેશન કેટલો મુશ્કેલ હતો તેના કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

તેઓ ઉમેરે છે કે, જેઓ પહેલાથી જ ખૂબ થાકી ગયા છે, તણાવ અને સમસ્યા માંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, શારીરિક રીતે સારું અનુભવતા નથી અથવા જીવનના ખૂબ જ મુશ્કેલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે તેમના માટે આવા વેકેશનને યોગ્ય માનતા નથી. આવા લોકોને અન્ય પડકારને બદલે પોતાની સંભાળ રાખવા માટે આરામ અને સમયની જરૂર હોય છે. ઉપરાંત, સરળતાને સ્વીકારવા અને ઇરાદાપૂર્વક તમારી જાતને સુવિધાઓથી વંચિત રાખવા વચ્ચે સૂક્ષ્મ તફાવત છે. ફક્ત એટલા માટે કે વેકેશન મુશ્કેલ છે, તેનો અર્થ એ નથી કે તે યોગ્ય છે.

આ પણ વાંચો | સાપુતારા બે દિવસમાં કેવી રીતે ફરવું? હિલ સ્ટેશનના જોવાલયક સ્થળોથી લઇ રોકાવા સુધી, આ રીતે બનાવો ટ્રીપ પ્લાન

Disclaimer : આ લેખ સાર્વજનિક રીતે ઉપલબ્ધ માહિતી અને ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ દ્વારા વાતચીત કરવામાં આવેલી નિષ્ણાતોની માહિતી પર આધારિત છે.