જીવનશૈલી | અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે કઠોળ જે આપણા રસોડામાં મુખ્ય વાનગી છે, તે ફક્ત ટેસ્ટ માટે જ નહિ પરંતુ એક સુપરફૂડ છે જે શરીરને અદ્ભુત ફાયદાઓ પ્રદાન કરી શકે છે. યુકે સ્થિત સર્જન ડૉ. કરણ રાજને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર કઠોળના અસાધારણ સ્વાસ્થ્ય લાભો જાહેર કર્યા હતા.
ડૉ. રાજનના મતે કઠોળનું સેવન વધારવાથી શરીરમાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ ફાયદા થઈ શકે છે. તે હાર્ટ એટેકનું જોખમ લગભગ 11 ટકા ઘટાડી શકે છે. તે શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ લેવલ લગભગ 8 ટકા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. તે બ્લડ સુગરના સ્તરને નિયંત્રિત કરે છે.
એટલે કે તે ફક્ત હાલમાં ખાવામાં આવતા ખોરાકમાં સુગરની માત્રાને નિયંત્રિત કરતું નથી પરંતુ તે પણ નોંધનીય છે કે આ ફાયદો પછીથી ખાવામાં આવતા ખોરાકમાં રહે છે. તેમણે એ પણ નોંધ્યું કે આ વિશે સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફાયદા મોટા આંતરડાના તે ભાગોમાં પણ પ્રતિબિંબિત થાય છે જ્યાં મોટાભાગના ફાઈબર સામાન્ય રીતે પહોંચતા નથી.
તેણે સમજાવ્યું કે “જ્યારે તમે નાસ્તામાં કે બપોરના ભોજનમાં કઠોળ ખાઓ છો, ત્યારે તમારા બ્લડ સુગરનું સ્તર દિવસભર નિયંત્રિત રહે છે. આનું કારણ એ છે કે તેમાં રહેલા પ્રતિરોધક સ્ટાર્ચ અને દ્રાવ્ય ફાઇબર કલાકો સુધી ઇન્સ્યુલિન સંવેદનશીલતામાં સુધારો કરે છે. આને ‘બીજા ભોજનની અસર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.”
ફાઈબરના ફાયદા
ડૉ. રાજને કઠોળમાં વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળતા ‘સ્લો ફાઈબર’ રેસાની વિશેષતા સમજાવી. આવા રેસા ફક્ત ત્યારે જ આથો લાવે છે જ્યારે તેઓ મોટા આંતરડાની સમગ્ર લંબાઈનો પ્રવાસ કરે છે અને તેના છેલ્લા ભાગ સુધી પહોંચે છે. મોટાભાગના ફાઈબર, ખાસ કરીને ઘણા સપ્લીમેન્ટમાં જોવા મળતા ‘ઇન્યુલિન’ જેવા સંયોજનો, મોટા આંતરડાની શરૂઆતમાં ઝડપથી આથો લાવે છે.
પરંતુ કઠોળમાં જોવા મળતા ‘ગેલેક્ટો-ઓલિગોસેકરાઇડ્સ’ આંતરડાના અંત સુધી પહોંચે છે અને ત્યાં ફાયદાકારક બેક્ટેરિયા માટે ખોરાક બને છે. આ ઊંડા આથો પ્રક્રિયા માત્ર આંતરડાના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરતી નથી પણ કેન્સર સામે લડવાની તેની ક્ષમતામાં પણ વધારો કરે છે.
તેણે કહ્યું કે “કઠોળમાં ગેલેક્ટો-ઓલિગોસેકરાઇડ્સ હોય છે. આ ખૂબ જ ધીમે ધીમે આથો આવે છે અને કોલોનના છેડા સુધી ફેલાય છે. હકીકતમાં મોટાભાગના કોલોન કેન્સર આંતરડાના આ છેલ્લા ભાગમાં શરૂ થાય છે.
જ્યારે બેક્ટેરિયા અહીં ફાઇબરને આથો આપે છે ત્યારે બ્યુટીરેટ ઉત્પન્ન થાય છે. બ્યુટીરેટ કોલોનમાં કોષોને એનર્જી પૂરી પાડે છે, કેન્સર સામે લડે છે અને બળતરા ઘટાડે છે.
તેની ખાસ વાત એ છે કે તે ત્યાં જ કાર્ય કરે છે જ્યાં તેને સૌથી વધુ રક્ષણની જરૂર હોય છે. વધુમાં કઠોળમાં રહેલા પ્રીબાયોટિક્સ બાયફિડોબેક્ટેરિયમ જેવા સારા બેક્ટેરિયાના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરે છે.”
સતત 14 દિવસ સુધી ઈંડા ખાવાથી શરીર પર કેવી અસર? શું ઉનાળામાં ઈંડા ખાઈ શકાય?
હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય અને કઠોળ
તેણે કહ્યું કે “અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા ચાર વખત કઠોળનો સમાવેશ કરવાથી હૃદય રોગનું જોખમ 11 ટકા ઓછું થાય છે. દરરોજ અડધો કપ બદામ ખાવાથી હૃદયરોગના હુમલાનું જોખમ 38 ટકા ઓછું થઈ શકે છે.
ફક્ત ત્રણ મહિના સુધી સતત બદામ ખાવાથી ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ 8 ટકા ઓછું થઈ શકે છે. દરરોજ 20 ગ્રામ બદામ ખાવાથી મૃત્યુનું જોખમ 7 થી 8 ટકા ઓછું થાય છે. ટૂંકમાં, તે તમારા આયુષ્યમાં વધારો કરે છે.”
