જીવનશૈલી | GLP-1 અવરોધકોનો ઉપયોગ ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતાની સારવાર માટે વ્યાપકપણે થાય છે. તે કેટલાક દર્દીઓમાં હૃદય રોગનું જોખમ ઘટાડવામાં પણ મદદ કરે છે. પરંતુ જો તમે અચાનક આ દવાઓ લેવાનું બંધ કરી દો તો હૃદયના સ્વાસ્થ્યનું શું થશે?
GLP-1 દવાઓ બંધ કરવાથી હૃદય પર અસર
મુંબઈ સેન્ટ્રલ સ્થિત વોકહાર્ટ હોસ્પિટલના કન્સલ્ટન્ટ ઇન્ટરવેન્શનલ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. પરિન સાંગોઈના મતે, GLP-1 દવા બંધ કરવાનો અર્થ એ નથી કે વ્યક્તિને અચાનક હૃદયરોગનો હુમલો આવશે. ડૉ. સાંગોઈએ જણાવ્યું કે “જ્યારે દવા બંધ કરવામાં આવે છે ત્યારે GLP-1 દવાઓ બ્લડ સુગર લેવલમાં, ભૂખ, વજનમાં વધારો અને હૃદય રોગના અન્ય જોખમી પરિબળોમાં થતા તાત્કાલિક ફેરફારો ધીમે ધીમે અદૃશ્ય થઈ જાય છે.”
શું રોગનું જોખમ પાછું આવશે?
ડૉ. સાંગોઈએ સમજાવ્યું કે “અહીં મુદ્દો એ નથી કે દવા અચાનક બંધ કરવાથી સીધો હાર્ટ એટેક આવશે, પરંતુ એ છે કે દવાએ અગાઉ જે સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને નિયંત્રિત કરી હતી તે ફરી દેખાઈ શકે છે.”
વજનમાં વધારો, બ્લડ સુગર અને બ્લડ પ્રેશરનું સ્તર વધવું અને મેટાબોલિક સ્વાસ્થ્ય બગડવાથી સમય જતાં હૃદય રોગનું જોખમ વધી શકે છે. ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતાને નિયંત્રિત કરવા માટે આ દવાઓ લેતા લોકો માટે અને જેમને પહેલાથી જ હૃદય રોગ છે તેમના માટે આ ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે.
શું દવા બંધ કરવામાં આવે તો પણ હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે?
ડૉ. સાંગોઈએ જણાવ્યું કે “અભ્યાસો દર્શાવે છે કે સેમાગ્લુટાઇડ જેવી દવાઓની સારવાર દરમિયાન હૃદયરોગના હુમલા સહિત મુખ્ય કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર ઘટનાઓ ઓછી થાય છે.” પરંતુ એવું ન માનો કે દવા બંધ કર્યા પછી પણ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે આ રક્ષણ ટકી રહેશે. દવા બંધ કરવામાં આવે ત્યારે વજન પાછું આવવાની અને મેટાબોલિક સ્વાસ્થ્યમાં કોઈપણ સુધારો ઉલટાવી દેવાની શક્યતા ખૂબ જ છે.
ડૉ. સાંગોઈએ સમજાવ્યું કે “દવા બંધ કર્યા પછી હૃદય રોગ સામે રક્ષણ કેટલું જળવાઈ રહે છે તે વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ બદલાય છે. દવા બંધ કર્યા પછી રક્ષણ અંગે લાંબા ગાળાના ડેટા હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી. તેથી, ક્લિનિકલ પ્રેક્ટિસમાં પ્રાથમિકતા શરીરના વજન, બ્લડ સુગર, બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલમાં સુધારો જાળવી રાખવાની હોવી જોઈએ.”
શું તમે જાતે દવા લેવાનું બંધ કરી શકો છો?
ડૉ. સાંગોઈએ ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના આ દવાઓ બંધ કરવા સામે ચેતવણી આપી. “GLP-1 દવાઓ બંધ કરવી એ જાતે ન કરવી જોઈએ, પરંતુ ડૉક્ટરની દેખરેખ હેઠળ અને કાળજીપૂર્વક આયોજનબદ્ધ અભિગમ સાથે કરવી જોઈએ.” ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં, દવા બંધ કરવાથી બ્લડ સુગર લેવલ ફરીથી વધી શકે છે. મેદસ્વી દર્દીઓમાં, વજન વધવાની પણ શક્યતા છે.
જો હૃદય રોગ ધરાવતા લોકો તેમની દવા લેવાનું બંધ કરી દે, તો દવા લેવાનું કારણ મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ અને રોગના જોખમને નિયંત્રિત કરવા માટે અન્ય સારવારની જરૂર છે કે કેમ.
બ્લડ પ્રેશર ચેક કરવાની સાચી રીત, આ કામ કર્યા પછી 30 મિનિટ રાહ જુઓ
જો આડઅસરો અથવા ખર્ચને કારણે દવા લેવાનું બંધ કરવું પડે તો શું?
ડૉ. સાંગોઈએ જણાવ્યું કે “જો આડઅસરો, નાણાકીય ખર્ચ, ગર્ભાવસ્થા યોજનાઓ અથવા અન્ય તબીબી કારણોસર દવા બંધ કરવાની જરૂર હોય, તો ડૉક્ટર ડોઝ બદલી શકે છે, અન્ય દવાઓ બદલી શકે છે અથવા વધુ કાળજીપૂર્વક દેખરેખ રાખવાની ભલામણ કરી શકે છે.”
દવા બંધ કર્યા પછી નિયમિતપણે તમારું વજન, બ્લડ પ્રેશર, બ્લડ સુગર અને હૃદય રોગના અન્ય જોખમી પરિબળોની તપાસ કરવાથી તમારા સ્વાસ્થ્યમાં થતા કોઈપણ ફેરફારોને વહેલા ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે.
