અતિશય થાક, પીળી આંખો, લીવર રોગના આ લક્ષણો અવગણવા જોઈએ નહીં

જીવનશૈલી | લીવર આપણા શરીરના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અવયવોમાંનું એક છે. તે દરરોજ શાંતિથી સેંકડો કાર્યો કરે છે, જેમાં પોષક તત્વોનું પ્રક્રિયા કરવું, ઝેર દૂર કરવું, પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરવું અને પાચનને સરળ બનાવવું શામેલ છે. જો લીવરને કોઈ નુકસાન થયું હોય, તો પણ તે પ્રારંભિક તબક્કામાં કોઈ મોટા લક્ષણો દર્શાવ્યા વિના કાર્ય કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે. 

લીવરના રોગોના લક્ષણો ઘણીવાર ખૂબ જ ધીમે ધીમે દેખાય છે. આને ઘણીવાર સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ તરીકે ભૂલથી લેવામાં આવે છે. જો કે જો આ પ્રારંભિક લક્ષણોને સમયસર ઓળખી લેવામાં આવે અને સારવાર લેવામાં આવે તો રોગને ગંભીર બનતા અટકાવી શકાય છે.

ઇન્સ્ટાગ્રામ પર શેર કરેલી એક પોસ્ટમાં ડૉ. કુણાલ સૂદ પાંચ મુખ્ય લક્ષણો સમજાવે છે જે લીવર રોગના પ્રારંભિક સંકેતો તરીકે જોઈ શકાય છે. 

લીવર ખરાબ થવાના શરૂઆતના લક્ષણો 

સતત ભારે થાક

ક્રોનિક લીવર ડિસીઝના સૌથી મહત્વપૂર્ણ લક્ષણોમાંનું એક અતિશય થાક અને થાક છે. આ ફક્ત લીવર એન્ઝાઇમ્સમાં ફેરફારને કારણે નથી થતું. તેના બદલે, તે મગજના સિગ્નલિંગમાં ફેરફાર, શરીરમાં બળતરા, સ્નાયુઓની નબળાઈ, અનિદ્રા, એનિમિયા અથવા શારીરિક પ્રવૃત્તિના અભાવને કારણે થઈ શકે છે.

ઉબકા આવવા અને ભૂખ ન લાગવી

યકૃત પિત્ત ઉત્પન્ન કરે છે, જે ચરબીયુક્ત ખોરાકને પચાવવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે યકૃતને નુકસાન થાય છે, ત્યારે આ પાચન પ્રક્રિયા ખોરવાઈ જાય છે. દર્દીને પેટમાંથી પાચનમાં વિલંબ, પેટમાં સોજો, સ્વાદમાં ખલેલ, પેટનું ફૂલવું અને ભૂખ ન લાગવાને કારણે સતત ઉબકા અને ખોરાક પ્રત્યે અણગમો અનુભવાય છે.

આંખો અને સ્કિન પીળી પડવી

જ્યારે લીવર બિલીરૂબિનને યોગ્ય રીતે પ્રક્રિયા કરવામાં અથવા ઉત્સર્જન કરવામાં અસમર્થ હોય છે, ત્યારે શરીરમાં તેનું લેવલ વધે છે, જેના કારણે કમળો થાય છે. લીવર રોગ, લાલ રક્તકણોનું વધુ પડતું ભંગાણ અથવા પિત્ત નળીમાં અવરોધને કારણે કમળો થઈ શકે છે. જો તમને સ્કિન અથવા આંખોના સફેદ ભાગમાં નવો અથવા વધુ ખરાબ થતો પીળો રંગ દેખાય, તો તમારે તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.

સરળતાથી સ્કિન પર ઉઝરડા થવા 

લોહી ગંઠાઈ જવા માટે જરૂરી પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરવામાં અને પ્લેટલેટના લેવલને નિયંત્રિત કરવામાં લીવર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે લીવરનું કાર્ય ધીમું પડી જાય છે, ત્યારે એક નાનો બમ્પ અથવા ફટકો પણ સ્કિન પર સરળતાથી ઉઝરડા પાડી શકે છે, જેના કારણે કાળા અથવા વાદળી ઉઝરડા થઈ શકે છે. અન્ય લક્ષણોમાં નાકમાંથી અથવા દાંત વચ્ચેથી રક્તસ્ત્રાવ અને કાળા મળનો સમાવેશ થાય છે.

પગ અને પેટમાં સોજો

લીવરને નુકસાન થવાથી રક્ત વાહિનીઓમાં લોહીના ગંઠાવાનું નિર્માણ થઈ શકે છે, જેના કારણે પગ અને પેટમાં પ્રવાહી જમા થઈ શકે છે. આ સ્થિતિ આલ્બ્યુમિનમાં ઘટાડો થવાથી વધુ ખરાબ થાય છે, જે પ્રોટીન રક્ત વાહિનીઓમાં પ્રવાહી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

સામાન્ય લક્ષણો ક્યારે લીવર રોગ સૂચવે છે?

પરંતુ શું આ લક્ષણો ફક્ત લીવર રોગના સંકેત છે? તમારે તેમના માટે નિષ્ણાત સારવાર ક્યારે લેવી જોઈએ? હૈદરાબાદના એલાઇટ કેર ક્લિનિકના કન્સલ્ટન્ટ ફિઝિશિયન ડૉ. પલ્લદી શિવકાર્તિક રેડ્ડી સમજાવે છે:

“થાક, ઉબકા અને ભૂખ ન લાગવી એ સામાન્ય અને કામચલાઉ સમસ્યાઓ છે. જો કે જો આ લક્ષણો બે અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી રહે અથવા વધુ ખરાબ થાય, તો તમારે ચોક્કસપણે ડૉક્ટરને જોવાની જરૂર છે. ખાસ કરીને જો તેની સાથે આંખો અથવા સ્કિન પીળી પડવી, કાળો પેશાબ, સફેદ મળ, અચાનક વજન ઘટવું અથવા પેટમાં પ્રવાહી જેવા લક્ષણો હોય.”

લીવરના રોગો સામાન્ય રીતે એક જ લક્ષણમાં પ્રગટ થતા નથી. મુખ્ય વસ્તુ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ તે છે લક્ષણોનું સંયોજન, તેમની સ્થાયીતા અને લક્ષણોની તીવ્રતા. તેણે સ્પષ્ટતા કરી કે સેલ્ફ ટ્રીટમેન્ટ સંપૂર્ણપણે ટાળવાથી અને સમયસર ડૉક્ટરની સલાહ લેવાથી અને ટેસ્ટ કરાવવાથી રોગ મટાડવાની શક્યતા વધી જશે.

જો આ લક્ષણો દેખાય તો શું કરવું?

કમળો, સરળતાથી ઉઝરડા અને પગ અને પેટમાં પ્રવાહી જેવા લક્ષણો લીવરની ગંભીર સમસ્યા સૂચવી શકે છે. તેથી આને ક્યારેય અવગણવા જોઈએ નહીં. આવા કિસ્સાઓમાં તમારે સીધા જ જનરલ ફિઝિશિયન અથવા ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટને મળવું જોઈએ અને કોઈપણ ઘરેલું ઉપચાર કે પ્રયોગો અજમાવ્યા વિના તપાસ કરાવવી જોઈએ.

શું પાતળા લોકોમાં પણ બ્લડ સુગર લેવલ ઝડપથી વધી શકે? એક્સપર્ટ શું કહે છે?

ડૉ. રેડ્ડીએ જણાવ્યું કે “પ્રારંભિક ટેસ્ટમાં સામાન્ય રીતે લીવર ફંક્શન ટેસ્ટ, સંપૂર્ણ બ્લડ કાઉન્ટ, બ્લડ ક્લોટિંગ ટેસ્ટ, વાયરલ હેપેટાઇટિસ સ્ક્રીનીંગ અને પેટનો અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો સમાવેશ થાય છે.

આ ટેસ્ટ પરિણામોના આધારે વધુ સ્પષ્ટતા માટે સીટી સ્કેન, એમઆરઆઈ, ફાઇબ્રોસ્કેન, ઓટોઇમ્યુન ટેસ્ટ અથવા લીવર બાયોપ્સીની ભલામણ કરી શકાય છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં સમયસર નિદાન અને અંતર્ગત કારણની સારવાર લીવરના નુકસાનને ઉલટાવી શકે છે અને રોગને વધુ ગંભીર બનતા અટકાવી શકે છે.”