બાંકીપુરમાં પ્રશાંત કિશોરની જીત ભાજપ માટે ઝટકો, પરંતુ તેનાથી આરજેડીનું ટેન્શન કેમ વધ્યું?

Prashant Kishor : બાંકીપુર વિધાનસભાની પેટાચૂંટણીમાં ભાજપને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. બાંકીપુર ભાજપનો ગઢ રહ્યો છે, તેથી તે ભાજપ માટે મોટો ઝટકો છે. જોકે આ પરિણામ બિહારની મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી આરજેડી માટે પણ મુશ્કેલી ઉભી કરી છે. તેજસ્વી યાદવની પાર્ટીનો મોટો સપોર્ટ જન સૂરાજ પાર્ટી (જેએસપી)ના ફાઉન્ડર પ્રશાંત કિશોર તરફ ગયો હોવાના સ્પષ્ટ સંકેતો મળી રહ્યા છે.

પ્રશાંત કિશોરને 64 હજારથી વધુ મત મળ્યા હતા. જ્યારે આરજેડીના રેખા કુમારી લગભગ 14,000 મત સાથે ત્રીજા સ્થાને રહ્યા હતા. 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં રેખા કુમારીને 46,000 થી વધુ મત મળ્યા હતા, જ્યારે ભાજપને 98,000 થી વધુ મત મળ્યા હતા. પ્રશાંત કિશોરની જન સૂરાજ પાર્ટીને તે સમયે માત્ર 7,000 મતો મળ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં, બાંકીપુર વિધાનસભા પેટાચૂંટણીના પરિણામો એક વર્ષથી ઓછા સમયમાં મતદારોની પસંદગીમાં મોટો ફેરફાર દર્શાવે છે.

આરજેડીનું ટેન્શન વધ્યું

આ પરિણામ આરજેડી માટે મહત્વનું માનવામાં આવે છે કારણ કે બાંકીપુર, ઉચ્ચ જાતિના પ્રભુત્વ ધરાવતું, શહેરી મતવિસ્તાર અને ભાજપનો પરંપરાગત ગઢ હોવા છતાં, યાદવ અને મુસ્લિમોની મોટી વસ્તી પણ છે. યાદવ અને મુસ્લિમો આરજેડી માટે મુખ્ય વોટ બેંક છે.

આરજેડીના વોટ શેરમાં ભારે ઘટાડાથી ચિંતા વધી છે કે આ મતદારોના એક વર્ગે પ્રશાંત કિશોરનું સમર્થન કર્યું છે કારણ કે તેઓ માને છે કે તેઓ ભાજપને હરાવવા માટે વધુ સારી સ્થિતિમાં છે.

સાથે ભાજપની હારથી વિપક્ષમાં વધતી જતી માન્યતાને વધુ મજબૂત કરી છે કે લાંબા સમયથી અભેદ્ય માનવામાં આવતી બેઠકો પર પણ ભાજપ નબળું છે. તેનાથી ભાજપ વિરોધી તાકાતોને નવી તાકાત મળી શકે છે.

ઉત્તર ભારતમાં ભાજપને પરાજિત કરી શકાય છે: સુધાકર સિંહ

પેટાચૂંટણીના પરિણામો પર પોતાની પ્રથમ ટિપ્પણીમાં વિપક્ષના નેતા તેજસ્વી યાદવે ભાજપની હાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું અને કહ્યું હતું કે તેમની હાર મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીની નકારાત્મક રાજનીતિનું પરિણામ છે. આરજેડીના સાંસદ સુધાકર સિંહે કહ્યું કે બાંકીપુરના પરિણામોથી સ્પષ્ટ છે કે બિહાર અને બાકીના ઉત્તર ભારતમાં ભાજપને પરાજિત કરી શકાય છે. આ દર્શાવે છે કે સરકારની નિષ્ફળતાઓને કારણે લોકોમાં હતાશા ઘણી વધી ગઈ છે. ભાજપની મુશ્કેલીઓ વધુ વધવાની છે. જોકે આરજેડીના વરિષ્ઠ નેતાઓએ અંગત રીતે સ્વીકાર્યું હતું કે આ પરિણામે પાર્ટીને પોતાના વિશે વિચારવા માટે પણ મજબૂર કરી દીધું છે.

આરજેડીના એક વરિષ્ઠ નેતાએ કહ્યું કે અમને અમારી જીતની અપેક્ષા ન હતી કારણ કે બાંકીપુર ભાજપનો ગઢ છે. અમે છેલ્લી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં 51,000 થી વધુ મતોથી હારી ગયા હતા અને વિચાર્યું હતું કે અંતર એટલું મોટું છે કે તેને દૂર કરી શકાય તેમ નથી. પરંતુ એવું વાતાવરણ ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું કે મતદારોએ એવું તારણ કાઢ્યું હતું કે ભાજપને હરાવવું જ પડશે. હા, અમારા માટે ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ભાજપને હરાવવાની આ ઇચ્છામાં અમારા કેટલાક મુખ્ય મતદારોને પ્રશાંત કિશોર સાથે વધુ સારી તક દેખાતી હતી. પરંતુ ત્યાં એક સારી વસ્તુ પણ છે. આ જીતથી અમારા કેડરને ખાતરી થશે કે જો તેઓ જમીન પર કામ કરશે તો ભાજપને તેના ગઢમાં પણ પરાજિત કરી શકાય છે. અમે અમારી વ્યૂહરચના પર પુનર્વિચાર કરીશું અને જોશું કે ભાજપ વિરુદ્ધ જે ગતિ બની રહી છે તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો. 

એન્કાઉન્ટરથી વિરોધ વધ્યો

આરજેડી નેતાના જણાવ્યા અનુસાર ભાજપ વિરોધી ભાવનાનું એક કારણ સમ્રાટ ચૌધરી મુખ્યમંત્રી બન્યા પછી થયેલા ઘણા પોલીસ એન્કાઉન્ટર પર ગુસ્સો હતો. આરજેડીએ આરોપ લગાવ્યો છે કે લગભગ એક ડઝન એન્કાઉન્ટરમાં યાદવ અને મુસ્લિમોને વધુ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. મે મહિનામાં વિપક્ષના નેતા તેજસ્વી યાદવે સરકાર પર પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં ચોક્કસ જાતિઓને નિશાન બનાવવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો, જેને ભાજપે ફગાવી દીધો છે.

આરજેડીના એક નેતાએ કહ્યું કે એન્કાઉન્ટર પર રોષે ભરાઇને ઘણા યાદવ અને મુસ્લિમ મતદારોને અસર કરી હતી. તેમને કોઈ ચોક્કસ પક્ષ પ્રત્યે વફાદાર રહેવા કરતાં ભાજપની હાર સુનિશ્ચિત કરવામાં વધુ રસ હતો. 

આરજેડીના અન્ય વરિષ્ઠ કાર્યકર્તાએ દલીલ કરી હતી કે આ ફેરફારને પક્ષના સમર્થક આધારમાં માળખાકીય ઉણપ તરીકે જોવો જોઈએ નહીં. આ એક શહેરી વિસ્તાર છે જેમાં ઉચ્ચ જાતિના મતદારોનું પ્રભુત્વ છે. જ્યારે તેઓ પ્રશાંત કિશોર તરફ આગળ વધવા લાગ્યા ત્યારે અમારા કેટલાક મતદારોએ પણ ભાજપને હરાવવાની તકો વધારવા માટે તેમની પાછળ એકજુટ થયા હતા. અમે એક કેડર બેસ્ડ પાર્ટી છીએ, જેનું ઘણું સંગઠનાત્મક નેટવર્ક છે. પ્રશાંત કિશોર તેની સાથે મુકાબલો કરી શકે તેમ નથી. શહેરી વિસ્તારોમાં તેમની અપીલ વધારે છે, પરંતુ બિહારમાં રાજ્યભરમાં એક પડકાર તરીકે ઉભરી આવવા માટે આખરે તેમણે જાતિ અને ઓળખના પ્રશ્નોનો સામનો કરવો પડશે. આ એક રાજકારણ છે જે આરજેડી દાયકાઓથી કરી રહ્યું છે. 

ભાજપ હારને કેવી રીતે જુએ છે?

ભાજપ આ આંચકો સ્વીકારતી વખતે એમ પણ માને છે કે પેટાચૂંટણીથી લાંબા ગાળાના રાજકીય ફાયદા થઈ શકે છે. ભાજપના એક વરિષ્ઠ નેતાએ કહ્યું કે પ્રશાંત કિશોરનું આ પગલું અમારા માટે ખરાબ સમાચાર નથી. આ પેટાચૂંટણી જુદી બાબત હતી કે તેઓ અમારા કેટલાક જૂના મતદારોને આકર્ષવામાં સફળ રહ્યા હતા. અમે તેમને પાછા લાવવા માટે કામ કરીશું. લાંબા ગાળે તેમની પાર્ટી ભાજપ વિરોધી મતોને વિભાજિત કરે તેવી શક્યતા વધુ છે. 

NEET પેપર લીક પ્રદર્શન, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું, બાંકીપુરમાં પ્રશાંત કિશોરની જીત ભાજપ માટે ચિંતાનું કારણ કેમ છે? જાણો

ભાજપના નેતાઓએ હારનું કારણ સ્થાનિક અને રાજકીય કારણો ટાંક્યા હતા. પાર્ટીના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે યુજીસીના સૂચિત ઇક્વિટી નિયમો અંગે ઉચ્ચ જાતિના મતદારોમાં નારાજગી જંતર-મંતર ખાતે કથિત પરીક્ષા પેપર લીક થવાના વિરોધ પ્રદર્શન પછી યુવાનોમાં વધતી નારાજગી સાથે મેળ ખાય છે. પટનામાં પણ આવા જ વિરોધ પ્રદર્શન થયા હતા. ભાજપના નેતાઓએ પાર્ટીના છેલ્લી ઘડીએ ઉમેદવારના ફેરફાર તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું.