Social media blocking orders India:કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં ગૃહ મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલય, સંરક્ષણ મંત્રાલય અને માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયને સોશિયલ મીડિયા પર સામગ્રીને અવરોધિત કરવા માટે સશક્ત બનાવી શકે છે. અત્યાર સુધી આ સત્તા ફક્ત IT મંત્રાલય પાસે હતી. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ દ્વારા પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર કેન્દ્ર સરકાર આ દરખાસ્ત પર વિચાર કરી રહી છે.
જો આવો આદેશ પસાર થાય તો Instagram, Fb અને YouTube જેવા પ્લેટફોર્મને ફક્ત એક જ મંત્રાલય નહીં, પરંતુ અનેક સરકારી સંસ્થાઓમાંથી સામગ્રીને અવરોધિત કરવાની સૂચનાઓ પ્રાપ્ત થશે. બે વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર હાલમાં આ મુદ્દા પર આંતર-મંત્રાલય ચર્ચાઓ કરી રહી છે.
સરકાર માને છે કે ઓનલાઈન જનરેટ કરેલી સામગ્રી ઘણીવાર ગેરમાર્ગે દોરનારી હોય છે, જેના કારણે આવા કિસ્સાઓને કાબુમાં લેવા જરૂરી બને છે. એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ ફેરફાર હાલમાં પાંચ મંત્રાલયો સુધી મર્યાદિત હોઈ શકે છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેનો વ્યાપ વધારી શકાય છે.
સરકાર શું બદલવા માંગે છે?
ભવિષ્યમાં, સરકાર સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) ને પણ આ સત્તા આપી શકે છે. SEBI લાંબા સમયથી ઇન્ટરનેટ પર ગેરમાર્ગે દોરનારી નાણાકીય માહિતી શેર કરવા સામે વાંધો ઉઠાવી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, જો તેને સામગ્રીને અવરોધિત કરવાની સત્તા પણ મળે છે, તો તે કંપનીઓને સીધા આદેશો આપી શકશે.
દેશમાં સામગ્રીને કેવી રીતે અવરોધિત કરવામાં આવે છે?
હાલમાં, ભારતમાં સામગ્રીને અવરોધિત કરવાની બે મુખ્ય પદ્ધતિઓ છે. પ્રથમ IT કાયદાની કલમ 69(A) હેઠળ છે. આ હેઠળ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અથવા ભારતની સાર્વભૌમત્વ માટે ખતરો ગણાતી સામગ્રીને તાત્કાલિક દૂર કરવી આવશ્યક છે.
વિવિધ મંત્રાલયો અને રાજ્ય સરકારો પાસે નોડલ અધિકારીઓ હોય છે જે આવી સામગ્રીને ઓળખે છે અને તેને IT મંત્રાલયને મોકલે છે. ત્યારબાદ મંત્રાલય બ્લોકિંગ ઓર્ડર જારી કરે છે.
બીજી પદ્ધતિ કલમ 79 (3)(b) ની જોગવાઈઓ હેઠળ આવે છે, જે ચોક્કસ મંત્રાલયોને સામગ્રીને સીધી અવરોધિત કરવાની સત્તા આપે છે. સામાન્ય રીતે, ગૃહ મંત્રાલય સહયોગ પોર્ટલ દ્વારા આવી સૂચનાઓ જારી કરે છે.
નામ ન આપવાની શરતે બોલતા એક અધિકારીએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે સરકાર બંને પદ્ધતિઓનું સંકલન કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
જેમ વિવિધ કેન્દ્રીય અને રાજ્ય એજન્સીઓ સહયોગ પોર્ટલ દ્વારા સામગ્રીને અવરોધિત કરવા માટે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને સૂચનાઓ મોકલે છે, તેવી જ રીતે IT કાયદાની કલમ 69(A) હેઠળની પ્રક્રિયાને વિકેન્દ્રીકરણ માટે પણ વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે.
સરકાર ઘણા સમયથી તૈયારી કરી રહી છે.
કેન્દ્ર સરકાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ દિશામાં પગલાં લઈ રહી છે. તાજેતરમાં, સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને સામગ્રીને બ્લોક કરવાનો સમય 24-36 કલાકથી ઘટાડીને 2-3 કલાક કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
અન્ય એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સમજાવ્યું કે હાલમાં, IT કાયદા હેઠળ બ્લોક કરવાની પ્રક્રિયા મંત્રાલય સ્તરે કેન્દ્રિત છે, જેના કારણે કાર્યભાર વધી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચોઃ- ટ્રમ્પની ગેરકાયદે ઇમિગ્રન્ટ્સ માટે લોભામણી જાહેરાત; 2600 ડોલર અને મફત ફ્લાઇટ લઇ અમેરિકા છોડો!
હાલમાં, અન્ય એજન્સીઓના નોડલ અધિકારીઓ પાસેથી ઇનપુટ્સ પ્રાપ્ત થાય છે, અને તે મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. જો કે, સરકાર IT મંત્રાલય પરનો બોજ ઘટાડવા માંગે છે અને વિવિધ એજન્સીઓને વધુ સ્વતંત્ર સત્તાઓ આપવા તરફ કામ કરી રહી છે.
