જીવનશૈલી | ઘણા ભારતીય રસોડામાં દાળ પ્રોટીન, ફાઇબરનો દૈનિક સ્ત્રોત છે, પરંતુ તેનું મૂલ્યાંકન ફિટનેસ લેન્સ દ્વારા પણ વધુને વધુ થઈ રહ્યું છે. સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી જાતોમાં મગની દાળ અને તુવેર દાળ વારંવાર ચર્ચામાં આવે છે કે કઈ દાળ વજન કંટ્રોલ કરવામાં વધુ સારી રીતે ટેકો આપે છે.
મગ દાળ કે તુવેર દાળ વજન કંટ્રોલ કરવામાં કઈ સારી?
બંને દાળ પૌષ્ટિક અને સ્વાદમાં અલગ છે, છતાં કેલરી ઘનતા, પ્રોટીનનું પ્રમાણ, પાચનક્ષમતા અને તૃપ્તિને કેવી રીતે અસર કરે છે તેમાં થોડો તફાવત છે. વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા લોકો માટે, આ તફાવતો ભોજન આયોજન, કેટલું ખાવ છો અને ખાધા પછી કેટલો સમય પેટ ભરેલું લાગે છે તેના પર અસર કરી શકે છે. કેટલાક લોકો મગની દાળને તેના હળવા અનુભવ અને ઝડપી પાચન માટે પસંદ કરે છે, જ્યારે અન્ય લોકો ભરણ તરીકે તુવેર દાળ પર આધાર રાખે છે, જે રોજિંદા ભોજનમાં એક પરિચિત મુખ્ય વાનગી છે.
તે જ સમયે, વજન ઘટાડવું ભાગ્યે જ એક ઘટક પર આધારિત હોય છે. રસોઈ પદ્ધતિઓ,તેનું પ્રમાણ અને દાળ સાથે શું જોડવામાં આવે છે તે બધું કેલરીના સેવન અને એકંદર પોષણ પર તેની અસરને આકાર આપે છે. દરેક દાળ સંતુલિત, કેલરી-સભાન આહારમાં કેવી રીતે બંધબેસે છે તે સમજવાથી લોકોને તેઓ જે ખોરાકનો આનંદ માણે છે તે છોડ્યા વિના વધુ પસંદગીઓ કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
પોષણ અને કેલરીના દૃષ્ટિકોણથી મગની દાળ અને તુવેર દાળની તુલના કેવી રીતે થાય છે?
કન્સલ્ટન્ટ ડાયેટિશિયન અને ડાયાબિટીસ એજ્યુકેટર કનિક્કા મલ્હોત્રા indianexpress.com ને કહે છે, ” મગ દાળ અને તુવેર દાળ બંને પોષક તત્વોથી ભરપૂર, ઓછી ચરબીવાળા કઠોળ છે જે વજન ઘટાડવા માટે આદર્શ છે. કુક કરેલ 100 ગ્રામ મગની દાળમાં ~120-140 kcal, 7-8g પ્રોટીન અને 4-5g ફાઇબર હોય છે, જ્યારે તુવેર દાળમાં ~130-150 kcal, 7-8g પ્રોટીન અને 5-6g પર થોડું વધારે ફાઇબર હોય છે.”
મગની દાળ ઓછી કેલરી અને ઓછા જટિલ ફાઇબરને કારણે સરળ પાચનક્ષમતા સાથે શ્રેષ્ઠ છે, પ્રતિ કેલરી વધુ સારી પેટ ભરાઈ જાય છે. મલ્હોત્રા નોંધે છે કે “બેમાંથી કોઈ પણ ખૂબ જ શ્રેષ્ઠ નથી, પરંતુ મગની દાળનું લાઈટ હોવાથી વજન ઘટાડવા માટે વધુ સારી રીતે ટેકો આપે છે.”
દરરોજ એક કેળું ખાવાથી પેટના રોગો મટશે? ડૉક્ટરએ આપી આ સલાહ
બંને દાળમાં ફાઇબરનું પ્રમાણ, પ્રોટીનની ગુણવત્તા અને પાચનક્ષમતા તૃપ્તિ, બ્લડ સુગર લેવલ અને વજન વ્યવસ્થાપનને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરે છે તે કહેતા મલ્હોત્રા જણાવે છે કે મગની દાળમાં રહેલ ફાઇબર અને ગુણવત્તાયુક્ત પ્રોટીન પાચનને સારી રીતે ધીમું કરે છે, જેનાથી બ્લડ સુગર સ્થિર રહે છે જેથી તમને વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી.
નિષ્ણાત જણાવે છે કે “તુવેર દાળમાં વધારે ફાઇબર હોવાથી પણ તે આવું જ કરે છે, પરંતુ તે થોડું વધારે GI સાથે કેટલાક લોકો માટે ભારે લાગે છે અથવા પેટનું ફૂલવુંનું કારણ બની શકે છે. મગ વધુ સરળતાથી પચે છે, જેનાથી તમે અસ્વસ્થતા વિના સતત ખાઈ શકો છો. બંને સ્નાયુઓ બનાવવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ મગ વ્યસ્ત દિવસ માટે ઝડપી ઉર્જા આપે છે.”
વજન લોસ કરતા હોવ તો મગની દાળ કે તુવેર દાળ કેટલી ખાવી?
વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહેલી વ્યક્તિ માટે, મલ્હોત્રા 30-40 ગ્રામ ડ્રાય દાળ ખાવાનું સૂચન કરે છે. તે પના અડધાથી ત્રણ-ચતુર્થાંશ જેટલું છે, જેમાં લગભગ 100-120 કેલરી હોય છે.
દાળનું સેવન કેવી રીતે કરવું?
નિષ્ણાત નિષ્કર્ષ કાઢે છે કે “પહેલા તેને પલાળી રાખો, પછી પ્રેશર કુક કરો: મગ 20-30 મિનિટ, તુવેર દાળ 40-50 મિનિટ, એક ચમચી તેલ, હળદર અને જીરા સાથે. પાલક અથવા અન્ય જેવા લીલા શાકભાજી, ક્રન્ચી સલાડ અથવા એક રોટલી સાથે ભેળવીને કેલરી વગર ફાઇબર વધારો. વધારે તેલનો વઘાર ન કરો. મગ દાળ તમને ટ્રેક પર રાખવા માટે રાત્રે ભોજનમાટે યોગ્ય છે.”
