Maharashtra : લગભગ ચાર વર્ષથી એકનાથ શિંદેની શિવસેના અને ભાજપે તેમના ગઠબંધનને મહારાષ્ટ્રના હિતમાં ભાગીદારી તરીકે દર્શાવે છે. પરંતુ મરાઠા અનામત કાર્યકર્તા મનોજ જરાંગે પાટિલ સાથે જોડાયેલા 500 કરોડ રૂપિયાના આરોપથી એક જૂનો પ્રશ્ન પાછો આવ્યો છે કે જે ગઠબંધનમાં શિંદેની સ્થિતિ કેટલી સુરક્ષિત છે. જેમાં ભાજપ મુખ્ય ભાગીદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે?
હાલનો વિવાદ મનોજ જરાંગે પાટિલ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી ઓડિયો ક્લિપ પર કેન્દ્રિત છે, જેમાં 2024ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદેના પુત્ર શિવસેનાના સાંસદ શ્રીકાંત શિંદે દ્વારા તેમને 500 કરોડ રૂપિયા મોકલવાની ચર્ચા છે. શિંદેએ આ આરોપને નકારી કાઢ્યો છે, જ્યારે ભાજપે ક્લિપની પ્રામાણિકતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે અને કહ્યું છે કે તે બનાવટી હોવાની સંભાવના છે.
શિવસેના નેતા રામદાસ કદમે ભાજપના નેતાઓ પર લગાવ્યા આરોપ
જોકે તેની રાજકીય અસર ઝડપી રહી છે. શિવસેનાના નેતા રામદાસ કદમે ભાજપના અંદરના લોકો પર શિંદેને નબળા પાડવાનું ષડયંત્ર રચવાનો આરોપ લગાવ્યો છે, જ્યારે ભાજપના નેતાઓએ તેમના ગઠબંધન પાર્ટનરને પુરાવા વિના આરોપ ના લગાવવાની ચેતવણી આપી છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે ફોરેન્સિક તપાસના આદેશ આપ્યા છે અને કહ્યું છે કે રેકોર્ડિંગ ક્યાંથી આવ્યું છે અને તેમાં સાંભળવામાં આવતા લોકોની ઓળખ જાણવી જોઈએ.
રામદાસ કદમે શુક્રવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું હતું કે ભાજપમાં એવા લોકો કોણ છે જેમણે એકનાથ શિંદેને રાજકીય રીતે ખતમ કરવાની આગેવાની લીધી છે? તેમની ઓળખ જનતા સમક્ષ આવવી જોઈએ. શું શિંદેની વધતી જતી રાજકીય સ્થિતિને લઈને ભાજપ અસુરક્ષિત થઈ રહ્યું છે? એકનાથ શિંદેએ તમારા પર વિશ્વાસ કર્યો હતો અને તમારી સાથે હાથ મિલાવ્યો હતો, પરંતુ હવે તમે પણ તેમને લઇને અસુરક્ષિત થઈ રહ્યા છો?
ભાજપે વળતો પ્રહાર કર્યો
ભાજપના એમએલસી પ્રવિણ દારેકકરે વળતો પ્રહાર કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે પાર્ટી પુરાવા વિના તેમના નેતાઓને બદનામ કરવાના પ્રયાસોને સહન કરશે નહીં. દેવેન્દ્ર ફડણવીસે તપાસનો આદેશ આપતાં સવાલ કર્યો હતો કે અઢી વર્ષ પછી આ રેકોર્ડિંગ કેમ બહાર આવ્યું? અમારે એ પણ શોધવું પડશે કે આ ઓડિયો ક્લિપ અઢી વર્ષ પછી કેમ સામે આવી છે.
વર્તમાન વિવાદ એક મહત્વપૂર્ણ બાબતમાં અગાઉના ઝઘડાઓથી અલગ છે. અગાઉના મતભેદો મોટે ભાગે વિભાગને કોણ નિયંત્રિત કરશે, રાજકીય નિમણૂકો પાક્કી કરશે અથવા સરકારની ક્રેડિટ લેશે તે અંગે હતા. તેનાથી ઉલટ 500 કરોડ રૂપિયાના આક્ષેપથી શિવસેનાના એક વરિષ્ઠ નેતાને સીધો આરોપ લગાવવાની ફરજ પડી છે કે ભાજપમાં રહેલા લોકો તેમની પાર્ટીના નેતાને રાજકીય નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
શિવસેના માટે આ વિવાદ એક સંવેદનશીલ રાજકીય પ્રશ્નને સ્પર્શે છે. એકનાથ શિંદે 2022 માં શિવસેનાથી અલગ થયા હતા અને ભાજપના સમર્થનથી ઉદ્ધવ ઠાકરેની સરકાર પાડી દીધી હતી. તેઓ સીએમ બન્યા અને ફડણવીસ નાયબ મુખ્યમંત્રી બન્યા. આ ગઠબંધન સાથે શિંદે મુખ્યમંત્રી બન્યા અને ભાજપને સરકારમાં પાછા આવવાનો માર્ગ આપ્યો હતો. જોકે તે એક ગઠબંધન હતું. જ્યારે ભાજપ વિધાનસભામાં સૌથી મોટો પક્ષ હતો, જ્યારે શિંદેને એ સાબિત કરવાનું હતું કે તેમનું જૂથ પોતાનો સપોર્ટ બેઝ બનાવી શકે છે અને શિવસેનાની રાજકીય ઓળખ જાળવી શકે છે.
વિવાદ કેવી રીતે શરૂ થયો?
આ તણાવ જૂન 2023 માં સામે આવ્યો હતો, જ્યારે એક આખા પેજની અખબારની જાહેરાતમાં શિંદેને ફડણવીસ કરતાં મુખ્યમંત્રી માટે વધુ લોકપ્રિય પસંદગી તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા હતા. એક સર્વેક્ષણને ટાંકીને તેમણે શિંદેને 26 ટકા અને ફડણવીસને 23.2 ટકા સમર્થન આપ્યું હતું. આ જાહેરાત પર ભાજપના કેન્દ્રીય નેતૃત્વ તરફથી તીવ્ર પ્રતિક્રિયા મળી હતી.
આ પછી શિવસેનાએ બંને નેતાઓને દર્શાવતી બીજી જાહેરાત જાહેર કરી હતી. આ ઘટના એ વાતનો પ્રારંભિક સંકેત હતો કે સાથે મળીને શાસન કરવા છતાં, પક્ષો વચ્ચે સરકારનો ચહેરો કોને ગણવો તે અંગે વિવાદ ચાલી રહ્યો હતો. નવેમ્બર 2024 ની વિધાનસભાની ચૂંટણી પછી, નેતૃત્વનો પ્રશ્ન વધુ તીવ્ર બન્યો. ભાજપને 288 બેઠકોમાંથી 132 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે શિંદેની શિવસેનાને 57 બેઠકો મળી હતી. ફડણવીસ સીએમ બન્યા હતા, જ્યારે શિંદે ડેપ્યુટી સીએમ બન્યા હતા.
આ પરિવર્તન શિંદે માટે રાજકીય આંચકો હતો કારણ કે તેઓ મુખ્યમંત્રી બનવા માંગતા હતા. આ ફેરફાર બાદ નાસિક અને રાયગઢમાં ગાર્ડિયન મિનિસ્ટરને લઈને વિવાદ સર્જાયો હતો, જ્યાં શિવસેના પોતાના મંત્રીઓને પદ આપવા માંગતી હતી. મતભેદો વચ્ચે શિંદે પણ સત્તાવાર બેઠકોમાં ભાગ લીધો ન હતો.
મુકાબલાના અન્ય મુદ્દાઓ પણ હતા. ફેબ્રુઆરી 2025માં ફડણવીસ સરકારે પ્રાપ્તિ એજન્સીઓ દ્વારા નાણાંની માંગ અને કથિત ગેરરીતિઓની ફરિયાદોને ટાંકીને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (એમએસપી) પ્રાપ્તિ યોજનાના પાસાઓ અને અગાઉની શિંદેની આગેવાની હેઠળની સરકાર હેઠળ માન્ય એજન્સીઓની પસંદગીની સમીક્ષા કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
શિંદે કેબિનેટની બેઠકમાં હાજર રહ્યા ન હતા
નવેમ્બર 2025 સુધીમાં વિવાદ પક્ષના સંગઠનમાં ફેરવાઈ ગયો હતો. શિંદેની આગેવાની હેઠળની પાર્ટીના નેતાઓને સામેલ કરવાના ભાજપના પ્રયાસોનો શિવસેનાના મંત્રીઓએ વિરોધ કર્યો હતો, જેમાંથી મોટાભાગના કેબિનેટ બેઠકથી દૂર રહ્યા હતા. શિંદેએ બાદમાં કહ્યું હતું કે મહાયુતિની અંદર કોઈ ખરીદ-વેચાણ ન થવું જોઈએ.
આ હરીફાઈ આ જાન્યુઆરીમાં મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીમાં ફરીથી થઇ હતી. ભાજપ અને શિવસેના રાજ્યના 29 મહાનગરપાલિકાઓમાંથી 15 મહાનગરપાલિકાઓમાં ચૂંટણી પૂર્વેના કરાર પર પહોંચવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. મોટાભાગની જગ્યાએ, બેઠકોની વહેંચણી અને સ્થાનિક સમીકરણોને લઈને મતભેદ થયો હતો. તેમણે મુંબઈ, થાણે અને કલ્યાણ-ડોમ્બિવલી સહિત 14 સીટો પર ગઠબંધન કર્યું હતું.
બાહુબલી ધારાસભ્ય અનંત સિંહની JDU માંથી છ વર્ષ માટે હકાલપટ્ટી
મુંબઈમાં ભાજપના રિતુ તાવડે ફેબ્રુઆરીમાં મેયર બન્યા હતા, જેના કારણે આ પદ પર શિવસેનાનો ત્રણ દાયકાથી ચાલી રહેલો દબદબો ખતમ થયો હતો. છેલ્લા એક વર્ષમાં શિવસેનાના કાઉન્સિલરોએ ઘણી વાર ફરિયાદ કરી છે કે દેશની સૌથી ધનિક મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં તેઓ મહાયુતિનો ભાગ હોવા છતાં તેમને સાઇડલાઇન કરવામાં આવી રહ્યા છે.
ઓડિયો વિવાદ શું છે?
નવો ઓડિયો વિવાદ શિવસેનાના નેતાઓના નવા પબ્લિક નિવેદનો સાથે આવ્યો છે કે તેઓ શિંદેને સીએમ તરીકે પાછા ઇચ્છે છે. 20 ઓક્ટોબરે પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઇકે કહ્યું હતું કે પાર્ટી 2029 માં શિંદેને ફરીથી મુખ્યમંત્રી બનાવવા માટે તેની વિધાનસભાની તાકાત વધારવાનો પ્રયાસ કરશે.
પ્રતાપ સરનાયકે કહ્યું હતું કે દરેક શિવ સૈનિક ઈચ્છે છે કે એકનાથ શિંદે ફરીથી મુખ્યમંત્રી બને. આજે અમારી પાસે આંકડા ન હોવાથી શિંદે ડેપ્યુટી સીએમ છે. અમે આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં અમારી તાકાત વધારીશું અને તેમને ફરીથી મુખ્યમંત્રી બનાવીશું.
જળ સંસાધન મંત્રી ગુલાબરાવ પાટિલે પણ આવી જ આશા વ્યક્ત કરી છે. આ બાબતો મુખ્યમંત્રીને બદલવા માટે મહાયુતિ નેતૃત્વની ઔપચારિક માંગ નથી. પરંતુ આ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે શિવસેના સરકારમાં પોતાના હાલના સ્થાનને પોતાની અપેક્ષાઓની મર્યાદા માનતી નથી.
નાસિકના એક જૂના શિવ સૈનિક અશોક ધતિંગન કહે છે શિંદે માટે ટોપ પોસ્ટ પર વાપસીનું પબ્લિક પ્રોજેક્શન તેમની લીડરશિપ પાર્ટી માટે સારું છે અને તેમના કાર્યકરોને રાજકીય હેતુ આપે છે. તે પણ એક સંકેત છે કે સેના ભાજપની સંખ્યા પર આધાર રાખવાને બદલે તેની તાકાત વધારવા માંગે છે.
ભાજપ માટે વારંવાર કરવામાં આવતા નિવેદનો એ વાતની યાદ અપાવે છે કે તેમની સહયોગી પાર્ટી આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં સત્તાના મોટા હિસ્સા માટે મોલભાવ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. જોકે 2029 ની ચૂંટણીમાં રાજ્યને જાળવી રાખવા માટે ભાજપની રાજકીય ગણતરીમાં શિવસેના હજુ પણ એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે.
