પરિવાર, સંબંધીઓ, મિત્રો અને સમાજ માનવ જીવનના અભિન્ન અંગ છે. કૌટુંબિક જવાબદારીઓ ઉપરાંત બીજાઓને મદદ કરવી અને તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવી એ આપણી સામાજિક પરંપરાઓમાં ઊંડે સુધી મૂળ ધરાવે છે. જોકે બીજાઓ માટે જીવવાની પ્રક્રિયામાં આપણે ઘણીવાર આપણી પોતાની જરૂરિયાતો, ઇચ્છાઓ અને લાગણીઓને અવગણવાનું શરૂ કરીએ છીએ. ધીમે ધીમે આ આદત આપણા જીવનમાં અસંતુલન પેદા કરે છે. તેથી બીજાઓની સંભાળ રાખતી વખતે આપણી પોતાની જરૂરિયાતો પર ધ્યાન આપવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ સ્વાર્થ નથી તે સ્વ-સંભાળ છે. પોતાની લાગણીઓને સમજવા અને તણાવ ઓછો કરવા માટે પોતાને માટે સમય ફાળવવો જરૂરી છે.
પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવી એ સ્વાર્થનું કાર્ય નથી. તેના બદલે તે જરૂરિયાતો શું છે તે સમજવાનો પ્રયાસ છે. જો તમે બીજા બધાને પોતાના કરતાં પ્રાથમિકતા આપવાનું વલણ રાખો છો તો નીચેની વ્યૂહરચનાઓ તમને મદદ કરી શકે છે.
પોતાના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત આપવાનું મહત્વ
સમાજમાં બલિદાન અને સમર્પણને આદરથી જોવામાં આવે છે. જોકે આજના ઝડપી ગતિશીલ વિશ્વમાં લોકો એટલા વ્યસ્ત થઈ ગયા છે કે તેઓ ઘણીવાર પોતાના માટે સમય શોધી શકતા નથી. માતા-પિતા ઘણીવાર પોતાના બાળકો માટે પોતાની ઇચ્છાઓને બાજુ પર રાખી દે છે, કર્મચારીઓ સંગઠનાત્મક જવાબદારીઓ પૂરી કરવા માટે પોતાના અંગત જીવનને બાજુ પર રાખે છે અને ઘણા લોકો પોતાના પરિવારની ખુશી માટે પોતાની પસંદગીઓ પણ ભૂલી જાય છે. આ લાગણી ચોક્કસપણે પ્રશંસનીય છે પરંતુ તેની એક મર્યાદા હોવી જોઈએ. જો કોઈ વ્યક્તિ સતત બીજાઓની અપેક્ષાઓ પૂરી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને પોતાની જરૂરિયાતોને વારંવાર અવગણે છે તો અસંતોષ, તણાવ અને થાકની લાગણીઓ ઉદ્ભવવી સ્વાભાવિક છે. આમ પોતાના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત આપવું જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો: બાળકોને બનાવવા છે આત્મવિશ્વાસુ અને જવાબદાર? આજે જ અપનાવો આ 5 અસરકારક પેરેન્ટિંગ ટિપ્સ
એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે પોતાની જરૂરિયાતો પર ધ્યાન આપવું એ સ્વાર્થ સમાન નથી. સ્વાર્થ એ વ્યક્તિ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે જે બીજાઓની પરવા કર્યા વિના ફક્ત પોતાના હિતોનો વિચાર કરે છે. તેનાથી વિપરીત સ્વ-સંભાળનો અર્થ એ છે કે પોતાની શારીરિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક જરૂરિયાતોને સ્વીકારવી અને તેનું ધ્યાન આપવું. પૂરતી ઊંઘ લેવી, સમયસર ખાવું, પોતાનું સ્વાસ્થ્ય જાળવવું, વ્યક્તિગત હિતો માટે સમય કાઢવો અને આરામ કરવો એ બધા જીવનના મહત્વપૂર્ણ પાસાં છે. આપણે એ ભૂલવું ન જોઈએ કે જ્યારે આપણું શરીર અને મન સ્વસ્થ રહે છે ત્યારે જ આપણે લાંબા ગાળે આપણી જવાબદારીઓ અસરકારક રીતે પૂર્ણ કરી શકીએ છીએ અને બીજાઓને મદદ કરવા માટે ઉપલબ્ધ રહી શકીએ છીએ. આપણી પોતાની જરૂરિયાતોને સમજવા માટે સૌ પ્રથમ એ નક્કી કરવું જરૂરી છે કે આપણા માટે ખરેખર શું મહત્વનું છે.
પ્રાથમિકતા ઓળખવી
ટેકનોલોજીના આ યુગમાં સોશિયલ મીડિયાએ આપણા જીવનની તુલના બીજાના જીવન સાથે કરવાની વૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. આ દોડધામ વચ્ચે આપણી વાસ્તવિક જરૂરિયાતો અને પ્રાથમિકતાઓને ઓળખવી મુશ્કેલ બની જાય છે. દરેક ઇચ્છા આવશ્યકતા નથી કે દરેક સામાજિક અપેક્ષાઓ પૂરી કરવી પણ જરૂરી નથી. જો કોઈ ચોક્કસ પ્રવૃત્તિ સતત આપણા સ્વાસ્થ્ય, સમય અથવા માનસિક શાંતિ સાથે ચેડા કરે છે, તો તેના પર પુનર્વિચાર કરવામાં કોઈ નુકસાન નથી. જીવનનો હેતુ ફક્ત જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવાનો નથી પણ અર્થપૂર્ણ અને સંતુલિત જીવન જીવવાનો પણ છે. અન્ય લોકો પ્રત્યે સંવેદનશીલ રહેવું એ પોતાની જરૂરિયાતો પર ધ્યાન આપવા જેટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી પોતાની પ્રાથમિકતાઓની યાદીમાં પોતાને સામેલ કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
