ભૂકંપ આવકા જ આપોઆપ થોભી જશે મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન!

મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર પર 320 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ટ્રેનો ચલાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આટલી ઊંચી ઝડપે દોડતી ટ્રેનો માટે મુસાફરોની સુરક્ષા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તો મુસાફરી દરમિયાન અચાનક ભૂકંપ આવે તો ટ્રેન અને તેમાં સવાર મુસાફરોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે?

આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને હાઈ-સ્પીડ રેલ નેટવર્કમાં એક વિશેષ ‘ભૂકંપ સંવેદક પ્રણાલી’ સ્થાપિત કરવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે. આ સિસ્ટમ ભૂકંપના પ્રારંભિક આંચકાઓને શોધી કાઢશે અને ટ્રેનને રોકવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે.

28 સિસ્મોમીટર સ્થાપિત કરવાની યોજના

• મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર પર કુલ 28 સિસ્મોમીટર સ્થાપિત કરવાની યોજના છે.
• આ સેન્સર ભૂકંપને લગતા જમીનના આંચકાઓને શોધી કાઢશે.
• આમાંથી 22 સેન્સર ટ્રેક્શન સબ-સ્ટેશનો અને સ્વિચિંગ પોસ્ટ્સની નજીક સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
• બાકીના 6 સેન્સર આસપાસના વિસ્તારોમાં મૂકવામાં આવશે જેથી નજીકના પ્રદેશોમાં થતી ભૂકંપ સંબંધિત હિલચાલને શોધી શકાય.

ભૂકંપના પ્રારંભિક તરંગોને શોધવા માટે સેન્સર

• આ સુરક્ષા પ્રણાલીનો ખ્યાલ જાપાનના શિંકાનસેન હાઈ-સ્પીડ રેલ નેટવર્કમાં વપરાતી ટેક્નોલોજી પર આધારિત છે.
• આ સિસ્મોમીટર ભૂકંપના પ્રારંભિક ‘P-વેવ્સ’ (પ્રાથમિક તરંગો) ને શોધવામાં સક્ષમ છે.
• ભૂકંપ દરમિયાન આવતા વધુ તીવ્ર અને વિનાશક તરંગો પહેલાં સામાન્ય રીતે P-વેવ્સ પહોંચે છે.
• આ પ્રારંભિક સંકેતોને શોધવાથી સિસ્ટમને જરૂરી સુરક્ષા પગલાં શરૂ કરવા માટે સમય મળે છે.

વીજ પુરવઠો બંધ થતાં બ્રેકિંગ પ્રક્રિયા શરૂ થશે

ભૂકંપની સંભાવના ધરાવતા વિસ્તારમાં આ સિસ્ટમ અસરગ્રસ્ત ટ્રેક વિભાગનો વીજ પુરવઠો બંધ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે. ટ્રેનની સિસ્ટમ વીજ પુરવઠામાં થતા ફેરફારોને પારખી શકે છે. આનાથી ઈમરજન્સી બ્રેકિંગ પ્રક્રિયા સક્રિય થાય છે, જેનાથી ટ્રેન તીવ્ર ભૂકંપનો અનુભવ કરતા વિસ્તાર સુધી પહોંચે તે પહેલાં જ અટકી શકે છે. જોકે આ સિસ્ટમ ભૂકંપને કારણે થતા તમામ સંભવિત નુકસાનને રોકવાની ખાતરી આપતી નથી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રારંભિક ચેતવણીઓના આધારે ટ્રેનને સુરક્ષિત રીતે રોકવામાં મદદ કરવાનો છે.

આ પણ વાંચો: સુરતના શ્યામ સંગીની માર્કેટમાં આગકાંડમાં ખુલાસો, ₹10 હજાર પગાર ન મળતા કર્મચારીએ 24 કરોડનો માલ ફુંકી નાંખ્યો

સેન્સર ક્યાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે? 

મહારાષ્ટ્રમાં ખાસ કરીને મુંબઈ, થાણે, વિરાર અને બોઈસરમાં કુલ આઠ સેન્સર બેસાડવાની યોજના છે. ગુજરાત માટે 14 સેન્સર પ્રસ્તાવિત છે, જેમાં વાપી, બિલીમોરા, સુરત, ભરૂચ, વડોદરા, આણંદ અને અમદાવાદનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રમાં ખેડ, રત્નાગિરિ, લાતુર અને પાંગરી ખાતે તેમજ ગુજરાતમાં આડેસર અને જૂના ભુજ ખાતે છ સેન્સર બેસાડવાની યોજના છે. આ સ્થળોની પસંદગી કરતી વખતે ભૂકંપના ઐતિહાસિક રેકોર્ડ અને જમીનની સ્થિરતા જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે.