થોડા દિવસો બાદ ગુજરાતમાં શ્રાવણનો પવિત્ર હિન્દુ મહિનો શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે એક એવો સમય જ્યારે લોકો ઉપવાસ રાખે છે અને ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે. તમે કદાચ સાંભળ્યું હશે કે આ પવિત્ર મહિનામાં વિવિધ ધાર્મિક કારણોસર ડુંગળી, લસણ અને કઢી (દહીં આધારિત કઢી) ખાવાનું ટાળવું જોઈએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આયુર્વેદ આ આહાર પ્રતિબંધ વિશે શું કહે છે?
શ્રાવણ દરમિયાન હિન્દુ ધર્મના અનુયાયીઓ ઉપવાસ રાખે છે અને ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે. વધુમાં ઘણા હિન્દુ ઘરોમાં ડુંગળી, લસણ, દહીં અને કઢી ખાવાનો ત્યાગ કરવામાં આવે છે. આ પ્રથા ઉપવાસ, શુદ્ધતા જાળવવા અને ઋતુગત માર્ગદર્શિકાઓનું પાલન કરવાના ભાગ રૂપે મનને શાંત રાખવા અને શરીરને હળવા રાખવાનો છે. એવું કહેવાય છે કે આવા ઉપવાસનો હેતુ આ મહિનામાં મનને શાંત અને શરીરને હળવા રાખવાનો છે.
શ્રાવણ દરમિયાન ડુંગળી અને લસણ કેમ ન ખાવા જોઈએ?
પરંપરાગત માન્યતાઓ માને છે કે ડુંગળી અને લસણ સ્વભાવે ‘તામસિક’ છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે તેઓ મનમાં ભારેપણું, ઇચ્છા, સુસ્તી અથવા બેચેનીની ભાવના પેદા કરી શકે છે. પરિણામે ઉપવાસ કરતી વખતે તેનું સેવન કરવાથી વ્યક્તિના સ્વાસ્થ્ય પર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે. આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિકોણથી ચોમાસાની ઋતુમાં પાચનતંત્ર નબળું પડી જાય છે. ડુંગળી અને લસણમાં ‘ગરમ’ શક્તિ હોવાથી તે પાચનતંત્ર પર સીધી અસર કરી શકે છે. આનાથી પેટમાં દુખાવો, ગેસ, એસિડિટી અને પિત્તની વૃદ્ધિ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
શ્રાવણ દરમિયાન કઢી ખાવામાં શું સમસ્યા છે?
તમે વિચારી રહ્યા હશો કે શા માટે કઢી ખાવાની મનાઈ છે પરંતુ પહેલા એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે કઢી શેનાથી બને છે. તે દહીંનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે અને શ્રાવણ દરમિયાન દહીંનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવતું નથી. આયુર્વેદ અનુસાર, ચોમાસા દરમિયાન વાતાવરણમાં ભેજનું સ્તર વધે છે. હવામાનને કારણે પાચન શક્તિ પહેલાથી જ નબળી પડી ગઈ હોવાથી દહીં ખાવાથી પાચનતંત્ર પર ભારે બોજ પડે છે અને કફ અસંતુલન અને અન્ય ચેપનું જોખમ વધે છે. તેથી જ આ ઋતુમાં દહીં અને દહીં આધારિત ઉત્પાદનો ટાળવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ઘરમાં જ બનાવો જાપાનની ફેમસ કોફી જેલી ડેઝર્ટ, જાણો 15 મિનિટમાં બનતી સરળ રેસીપી
શ્રાવણ દરમિયાન શું ફાયદાકારક છે? સાત્વિક ખોરાક
શ્રાવણ મહિનામાં સાત્વિક ખોરાક લેવો એ સ્વાસ્થ્ય અને ધાર્મિક બંને દ્રષ્ટિકોણથી ખૂબ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. વરસાદની ઋતુમાં પાચનશક્તિ નબળી પડી જાય છે, જેના કારણે પેટ સંબંધિત બીમારીઓનું જોખમ વધી જાય છે. આવા હવામાનમાં સાત્વિક ખોરાક લેવો આદર્શ છે કારણ કે તે હળવો અને સ્વચ્છ હોય છે. તે પાચનતંત્ર પર કોઈ ભાર મૂકતો નથી અને સારું સ્વાસ્થ્ય જાળવવામાં મદદ કરે છે.
