Indus Water Treaty Information: સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થયા પછી જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં હાઈડ્રો-ઈલેક્ટ્રીક પાવર પ્રોજેક્ટના બાંધકામ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આવામાં આ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં કુલ જળવિદ્યુત ક્ષમતા ચાલુ વર્ષના અંત સુધીમાં ઓછામાં ઓછી 46% વધવાની ધારણા છે.
વિધાનસભામાં ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નના જવાબમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર સરકારે આપેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની વર્તમાન કુલ જળવિદ્યુત ક્ષમતા 3,540.15 મેગાવોટ છે. ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં આ આંકડો વધીને 5,164.15 મેગાવોટ થવાનો અંદાજ છે. તે સમયે બે જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ – 1,000 મેગાવોટ પાકલ દુલ પ્રોજેક્ટ અને 624 મેગાવોટ કિરુ પ્રોજેક્ટ – કાર્યરત થવાની ધારણા છે. સત્તાવાર આંકડા દર્શાવે છે કે આ બે પ્રોજેક્ટ્સ પર 78% બાંધકામ કાર્ય પૂર્ણ થઈ ગયું છે.
જૂનના અંત સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા
12 મેગાવોટના કરનાહ જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ પર પણ કામ જૂનના અંત સુધીમાં પૂર્ણ થવાની ધારણા છે. સરકારના મતે જમ્મુ અને કાશ્મીરની અંદાજિત જળવિદ્યુત ક્ષમતા આશરે 18,000 મેગાવોટ છે, જેમાંથી લગભગ 15,000 મેગાવોટની ક્ષમતા પહેલાથી જ ઓળખ થઈ ચુકી છે. માહિતી મુજબ અત્યાર સુધીમાં આ ક્ષમતામાંથી 3,540.15 મેગાવોટનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
અમિત શાહે મમતા સરકાર સામે રજૂ કરી ‘ચાર્જશીટ’, કહ્યું- ભાજપ સરકાર બનતા જ BSF ને ફેન્સિંગ માટે અપાશે જમીન
આ ક્ષમતા અંદાજોમાં 1,197.4 મેગાવોટની સંયુક્ત ક્ષમતાવાળા 13 પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં 2,250 મેગાવોટની ક્ષમતાવાળા છ સેન્ટ્રલ સેક્ટર પ્રોજેક્ટ્સ અને 92.75 મેગાવોટની કુલ ક્ષમતાવાળા 12 ખાનગી ક્ષેત્રના પ્રોજેક્ટ્સ છે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે, સિંધુ જળ સંધિના તાજેતરમાં સ્થગિત થવાને કારણે ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ પર બાંધકામ કાર્યની ગતિ નોંધપાત્ર રીતે ઝડપી થઈ છે.
સરકારના જવાબમાં શું જણાવાયું હતું?
સરકારના જવાબમાં જણાવાયું હતું કે, “વધુમાં બાકી રહેલી જળવિદ્યુત શક્તિનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા માટે સંભવિત સંગ્રહ પ્રોજેક્ટ્સ ઓળખવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. આ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ 2035 સુધીમાં તેની જળવિદ્યુત શક્તિ ક્ષમતાને ત્રણ ગણી કરવા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે.” તેમાં વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે આગામી દસ વર્ષ માટે એક રોડમેપ ઘડવામાં આવ્યો છે અને હાલમાં તેનો અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જવાબમાં નોંધાયું હતું કે IPP (ખાનગી) ક્ષેત્રમાંથી વધારાની 100-150 મેગાવોટની અપેક્ષા છે, અને એ પણ સૂચવ્યું હતું કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની કુલ સ્થાપિત જળવિદ્યુત ક્ષમતા 2035 સુધીમાં આશરે 11,000 મેગાવોટ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.
જવાબમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, “આ દરમિયાન જમ્મુ અને કાશ્મીર જળવિદ્યુત નીતિ 2025 નો ડ્રાફ્ટ ભૂતકાળના અનુભવો અને અગાઉની નીતિઓના પરિણામોના આધારે ઘડવામાં આવ્યો છે.” તેમાં એમ પણ ઉમેર્યું હતું કે પડોશી રાજ્યો દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓનો આ ડ્રાફ્ટમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. સૂચનો આમંત્રિત કરવા માટે આ ડ્રાફ્ટ જાહેર ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.
