Unique: ભારતે તેના પાંચમા પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ, એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) વિકસાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) એ પ્રસ્તાવિત AMCA ના પ્રોટોટાઇપ ડિઝાઇન અને વિકાસ માટે ત્રણ દાવેદારોને શોર્ટલિસ્ટ કર્યા છે.
ટાટા એડવાન્સ્ડ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ અગ્રણી દાવેદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, ત્યારબાદ લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો-ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ અને ભારત ફોર્જ ડેટા પેટર્ન્સનું કન્સોર્ટિયમ આવે છે.
AMCA પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય ભારતના સ્વદેશી પાંચમા પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઇટર, અદ્યતન સ્ટીલ્થ કોટિંગ્સ અને આંતરિક શસ્ત્ર ખાડી સાથે સિંગલ-સીટ ટ્વીન-એન્જિન જેટ વિકસાવવાનો છે. 125 થી વધુ લડવૈયાઓનું ઉત્પાદન થવાની અપેક્ષા છે.
આ લડવૈયાઓ 2035 સુધીમાં વાયુસેનામાં સામેલ થવા માટે તૈયાર થઈ શકે છે. આનાથી ભારત પાંચમા પેઢીના ફાઇટર જેટ ધરાવતા દેશોની ટૂંકી યાદીમાં આવશે, જેમ કે યુએસ (F-22 અને F-35), ચીન (J-20), અને રશિયા (Su-57).
DRDO એ એરોનોટિકલ ડેવલપમેન્ટ એજન્સી દ્વારા જુલાઈ 2025 માં ટેન્ડર બહાર પાડ્યા હતા. શરૂઆતમાં, અદાણી ડિફેન્સ અને HAL સહિત સાત જૂથોએ AMCA પ્રોજેક્ટ માટે DRDO સાથે ભાગીદારી કરવા માટે બોલી લગાવી હતી.
શોર્ટલિસ્ટ કરાયેલા બિડર્સને ઉત્પાદન અધિકારો આપવામાં આવે તે પહેલાં AMCA ના મોડેલ બનાવવા માટે સરકારી ભંડોળ સહાય મળવાની અપેક્ષા છે.
AMCA પ્રોજેક્ટ ભારતના વાયુસેનાને આધુનિક બનાવવાના પ્રયાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેમાં શસ્ત્રો અને સાધનોના અપગ્રેડનો સમાવેશ થાય છે. આ મુખ્ય આધુનિકીકરણ પ્રયાસના ભાગ રૂપે સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC) એ ગયા ગુરુવારે આંતર-સરકારી સોદા હેઠળ ફ્રાન્સ પાસેથી 114 રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદવા માટે IAF માટે લાંબા સમયથી રાહ જોવાતી દરખાસ્તને અલગથી મંજૂરી આપી હતી.
આમાંથી 90 જેટ ભારતમાં બનાવવામાં આવશે. આ મંજૂરી ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની 17 થી 19 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ભારતની મુલાકાતના થોડા દિવસો પહેલા જ આપવામાં આવી હતી.
કેન્દ્રીય સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહના નેતૃત્વ હેઠળ DAC એ નૌકાદળ માટે યુએસ પાસેથી છ વધુ P8I દરિયાઈ દેખરેખ અને સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ વિમાન ખરીદવાને પણ મંજૂરી આપી હતી.
જનસત્તાના સહયોગી ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે સૂત્રોને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે સરકારી માલિકીની HAL એ માત્ર મૂલ્યાંકન માપદંડોમાં જ નહીં પરંતુ જરૂરી માપદંડોમાં પણ કાગળની ભૂલોને કારણે ખોટી બોલી રજૂ કરી હતી. જ્યારે HAL ને સૈદ્ધાંતિક રીતે પછીથી બોલી લગાવવાની મંજૂરી આપી શકાય છે, સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે પ્રોટોટાઇપ બનાવનાર કંપની પાસે સંપૂર્ણ નિયંત્રણનો ફાયદો છે.
બોલી લગાવવાના મુદ્દા પર HAL ને મોકલવામાં આવેલ ઇમેઇલનો જવાબ ન મળ્યો હોવા છતાં, HAL ના CMD ડીકે સુનિલે ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે બેંગલુરુ સ્થિત સરકારી માલિકીની કંપની સ્વદેશી પાંચમી પેઢીના ફાઇટર જેટના લાઇસન્સ ઉત્પાદન માટે બોલી પ્રક્રિયામાં ભાગ લેશે.
ભલે તેના બે અન્ય કંપનીઓ સાથેના કન્સોર્ટિયમને પ્રારંભિક સ્ક્રીનીંગ પ્રક્રિયામાં શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં ન આવ્યું હોય. “અમને હજુ સુધી સ્ક્રીનીંગ પ્રક્રિયામાં શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવેલી કંપનીઓ વિશે કોઈ સત્તાવાર માહિતી મળી નથી,”
તેમણે ગયા અઠવાડિયે ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું, ઉમેર્યું હતું કે AMCA એક 10 વર્ષનો કાર્યક્રમ છે અને “જો આપણે ધારીએ કે HAL ને વિમાનના પ્રોટોટાઇપ બનાવવા માટે પ્રારંભિક સ્ક્રીનીંગમાં શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી, તો પણ અમે જેટના લાઇસન્સ ઉત્પાદન માટે નવા ટેન્ડર જારી કરવામાં આવે ત્યારે પણ બોલી લગાવીશું.”
