જીવનશૈલી | આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે સ્વસ્થ વજન જાળવવાનો એકમાત્ર રસ્તો પૌષ્ટિક ખોરાક લેવો અને નિયમિતપણે કસરત કરવી છે. જોકે ઘણા લોકો ફરિયાદ કરે છે કે સ્ટ્રીક ડાયેટિંગ અને દરરોજ જીમમાં જવા છતાં તેમનું વજન ઓછું થતું નથી, અને હકીકતમાં તેમનું વજન વધી રહ્યું છે.
હૈદરાબાદની એપોલો હોસ્પિટલ્સના ન્યુરોલોજીસ્ટ ડૉ. સુધીર કુમાર સમજાવે છે કે વાસ્તવિક ખલનાયક આહાર કે કસરતમાં નથી, પરંતુ તમારી રૂટિનના બીજા મહત્વપૂર્ણ પાસામાં છે.
કસરત અને ડાયેટ કરવા છતાં વજન વધવાના કારણો
ડૉ. સુધીર કુમાર સમજાવે છે કે વજન વધવા પાછળનું મુખ્ય કારણ પૂરતી ઊંઘનો અભાવ છે. તેમણે તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલા એક આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસને ટાંકીને તેમના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ દ્વારા આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરી. જ્યારે ઘણા લોકો વજન ઘટાડવા માટે ફક્ત ડાયટ અને કસરત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, ત્યારે તેઓ ઘણીવાર ઊંઘને ​​સંપૂર્ણપણે અવગણે છે, જે સ્વાસ્થ્યનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે.
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ શું કહે છે?
તેઓ ‘લાંબા સમય સુધી ટૂંકી ઊંઘ અને શરીરના વજન અને રચના પર તેની અસર’ નામના ક્લિનિકલ ટ્રાયલના તારણો તરફ નિર્દેશ કરે છે. આ અભ્યાસ મુજબ, એવું જાણવા મળ્યું છે કે સતત 6 અઠવાડિયા સુધી રાત્રે માત્ર 80 મિનિટ (લગભગ દોઢ કલાક) ઊંઘ ઘટાડવાથી પણ સરેરાશ 0.45 કિલો વજન વધે છે અને કમરનો ઘેરાવો વધે છે. વધુમાં તે મનુષ્યોમાં શારીરિક પ્રવૃત્તિને પણ ધીમી કરી શકે છે.
ઊંઘનો અભાવ વજનમાં વધારો કેવી રીતે કરી શકે?
સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું કે લોકો જ્યારે ઊંઘની ઉણપ અનુભવતા હતા ત્યારે તેમને મળેલા વધારાના સમયનો ઉપયોગ વધુ સક્રિય રહેવા અથવા કસરત કરવામાં કરતા નહોતા. તેના બદલે, તેઓ સરેરાશ 17.2 મિનિટ વધુ બેસીને કે સૂઈને વિતાવતા હતા. વધુમાં, અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે જે લોકો ઊંઘની ઉણપ અનુભવતા હતા તેમનામાં લેપ્ટિન હોર્મોનનું સ્તર વધુ હતું જેના કારણે ભૂખ વધુ લાગી શકે છે.
ડૉક્ટર ચેતવણી આપે છે કે લાંબા સમય સુધી ઊંઘનો અભાવ ભૂખમાં વધારો, કેલરીનું પ્રમાણ વધારે, ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર, ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ, સ્થૂળતા, હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોક તરફ દોરી શકે છે.
ખોરાકને સ્વસ્થ માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ મીઠું હોઈ શકે, જે બીપી વધારી શકે!
હેલ્ધી વજન માટે ત્રણ સ્તંભો
સ્વસ્થ શરીરનું વજન જાળવવા માટે, ફક્ત આહાર અને કસરત પૂરતા નથી; પૂરતી ઊંઘ પણ જરૂરી છે. આ ત્રણ સ્વસ્થ શરીરના વજનના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો છે, ડૉ. સુધીર કુમાર ભાર મૂકે છે.
જે લોકો યોગ્ય આહાર અને કસરતનું પાલન કરવા છતાં વજન ઘટાડી રહ્યા નથી તેમણે પોતાની ઊંઘની આદતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. એક પુખ્ત વયના વ્યક્તિએ દરરોજ 7 થી 9 કલાકની શાંત ઊંઘ લેવી જરૂરી છે. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે સારી ઊંઘ એ મેટાબોલિઝ્મ, હૃદયના સ્વાસ્થ્ય અને મગજના સુગમ કાર્ય માટે શ્રેષ્ઠ રોકાણ છે.
