Census 2027 40 Questions Checklist | 2027 ની વસ્તી ગણતરી હેઠળ ભારતમાં વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો આવતા મહિને શરૂ થવાનો છે. ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ (RGI) એ આ વસ્તી ગણતરી માટે 40 પ્રશ્નોની વિગતવાર યાદી બહાર પાડી છે. નોંધપાત્ર રીતે 2011 ની વસ્તી ગણતરીની તુલનામાં 14 નવા અને સુધારેલા પ્રશ્નોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રશ્નો વ્યક્તિગત માહિતીથી લઈને ડિજિટલ સાક્ષરતા, બેંક ખાતા અને COVID-19 રસીકરણ સ્થાનો સુધીના છે.
2011 થી વિપરીત: 14 નવા અને બદલાયેલા પ્રશ્નો
આ પ્રશ્નાવલીમાં ઘણી નવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. નવા અને સુધારેલા પ્રશ્નોમાં જીવનસાથીનું નામ, જાહેર રાષ્ટ્રીયતા, માતાપિતાની સંપૂર્ણ વિગતો અનુસૂચિત જાતિ/અનુસૂચિત જનજાતિ, તેમજ ‘જાતિ’, સાક્ષરતા અને ડિજિટલ સાક્ષરતા, ઉચ્ચતમ શૈક્ષણિક લાયકાત અને વિષય, અને COVID-19 રસી ક્યાં આપવામાં આવી હતી તે જેવી માહિતીનો સમાવેશ થાય છે.
ડિજિટલ ઓળખ અને દસ્તાવેજ માહિતી
નવા પ્રશ્નોમાં બેંક ખાતા નંબર, મોબાઇલ નંબર, આધાર નંબર, મતદાર ઓળખ કાર્ડ, ભારતીય પાસપોર્ટ નંબર અને ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સની ઉપલબ્ધતા જેવી વિગતોનો પણ સમાવેશ થાય છે. જો કે, આ ઓળખ દસ્તાવેજો ફક્ત ત્યારે જ નોંધવામાં આવશે જો નાગરિક પાસે તે હોય.
NPR સંબંધિત ભૂતકાળનો વિવાદ
જનગણનામાં સમાવિષ્ટ કેટલાક નવા પ્રશ્નો 2020 માં સૂચિત રાષ્ટ્રીય વસ્તી રજિસ્ટર (NPR) પ્રશ્નાવલીનો પણ ભાગ હતા. આમાં માતાપિતાના નામ અને તેમના જન્મ સ્થળ જેવી માહિતી શામેલ છે. 2019-20 માં નાગરિકતા સુધારો કાયદો (CAA) લાગુ થયા પછી આ પ્રશ્નોએ નોંધપાત્ર વિવાદ અને રાજકીય ચર્ચા જગાવી હતી. વિરોધ પક્ષો અને નાગરિક સમાજનું માનવું હતું કે NPR ડેટા પાછળથી રાષ્ટ્રીય નાગરિક રજિસ્ટર (NRC) પ્રક્રિયા માટે આધાર બનાવી શકે છે.
COVID ને કારણે શાહીન બાગ વિરોધ અને મુલતવી
માતાપિતાના જન્મસ્થળ સંબંધિત પ્રશ્નોના જવાબમાં 2020 માં દિલ્હીના શાહીન બાગ સહિત દેશના ઘણા ભાગોમાં વિરોધ અને હિંસા ફાટી નીકળી હતી. ત્યારબાદ, COVID-19 રોગચાળાને કારણે NPR કાર્ય 2020 માં બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, સરકારે વારંવાર સ્પષ્ટતા કરી છે કે રાષ્ટ્રવ્યાપી NRC અમલીકરણ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
કાયદો અને નિયમન માળખું
રાષ્ટ્રીય વસ્તી રજિસ્ટર (NPR) એ દેશના સામાન્ય રહેવાસીઓની યાદી છે, જે નાગરિકતા અધિનિયમ 1955 હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ નિયમો અનુસાર, ભારતીય નાગરિકોની વિગતો વસ્તી રજિસ્ટરનો ઉપયોગ કરીને ચકાસી શકાય છે. આ કાનૂની માળખાને કારણે શરૂઆતમાં NPR અને NRC ને લગતા વિવાદો ઉભા થયા હતા.
આ પણ વાંચોઃ- કેનેડાએ વિદ્યાર્થીઓએ આપી ચેતવણી, ભારતીયોને વર્ક પરમિટ ન મળવા અંગે શું કહ્યું?
બજેટ જોગવાઈઓ અને વર્તમાન સ્થિતિ
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં 2027 ની વસ્તી ગણતરી અને NPR સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે ₹6,000 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ ફાળવણી હાલની યોજનાઓને ચાલુ રાખવા માટે છે જેથી જરૂર પડે ત્યારે ભંડોળની અછત ન રહે. હાલમાં, સરકારે ફક્ત વસ્તી ગણતરી માટે પ્રશ્નાવલી બહાર પાડી છે અને NPR સંબંધિત કોઈ નવી સૂચના જારી કરી નથી.
