પાલક અને બ્રોકલી ખાવાથી હૃદય રોગનું જોખમ ઘટે?

જીવનશૈલી | હૃદયને લગતી બીમારી લોકોમાં દિવસે ને દિવસે વધી રહી છે. તેથી હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત જરૂરી બની ગયું છે, આપણા નિવારક આહારના ભાગ રૂપે વિટામિન K (vitamin K) ની ભૂમિકા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવે છે. વિટામિન K એ ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે જે શરીર સરળતાથી શોષી લે છે અને તે ચરબીના અણુઓ દ્વારા પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. 

વિટામિન K ના સૌથી પ્રચલિત સ્વરૂપો વિટામિન K1 અને વિટામિન K2 છે. બંને આવશ્યક છે પરંતુ વિજ્ઞાન હજુ સુધી તેમના તફાવતોને સંપૂર્ણપણે સમજાવી શક્યું નથી.

લોહીના ગંઠાવાના વિકાસમાં વિટામિન K ની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. જર્નલ ઓફ નેફ્રોલોજીમાં પ્રકાશિત 2019 ના રીવ્યુના લેખકોએ શોધી કાઢ્યું કે શરીરને કોગ્યુલેશન માટે વિવિધ પ્રોટીનની જરૂર પડે છે. વિટામિન K આમાંના ઘણા પ્રોટીન માટે જરૂરી છે, જેને વિટામિન K-આશ્રિત પ્રોટીન (VKDPs) કહેવામાં આવે છે જે કાર્ય કરે છે.

વિટામિન K રેગ્યુલર ડાયટમાં લેવાથી હૃદય રોગનું જોખમ ઘટે?

BLK-મેક્સ સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલના ઇન્ટરનલ મેડિસિનના ડિરેક્ટર ડૉ. અતુલ ભસીનના જણાવ્યા અનુસાર, આ VKDPs ધમનીઓમાં કેલ્સિફિકેશન ઘટાડે છે અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ધમનીઓની દિવાલોને મજબૂત બનાવે છે. યુરોપિયન જર્નલ ઑફ ન્યુટ્રિશનમાં પ્રકાશિત થયેલા વર્તમાન સંશોધનની 2019 ની એક અલગ સમીક્ષામાં પુરાવા મળ્યા છે કે તમારા આહારમાં પૂરતું વિટામિન K લેવાથી કોરોનરી હૃદય રોગનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઓછું થાય છે.

વિટામિન K હૃદયના સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે પ્રોત્સાહન આપે?

હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે વિટામિન K ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. એવું જાણવા મળ્યું છે કે આ ખાસ વિટામિનની ઉણપ પ્રોટીન GLA ની નિષ્ક્રિય રચના તરફ દોરી જાય છે, જે વેસ્ક્યુલર કેલ્સિફિકેશન માટે જોખમ પરિબળ વધારે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો ઉણપ રક્ત વાહિનીઓમાં કેલ્શિયમ ભેગું કરી શકે છે અને હૃદય રોગનું જોખમ વધારે છે. વિટામિન K બળતરા વિરોધી ક્રિયાનું કારણ બને છે, જે એથરોસ્ક્લેરોસિસ અને ત્યારબાદ પ્લેક કેલ્સિફિકેશનની પ્રગતિને અટકાવે છે.

હાડકાના સ્વાસ્થ્યમાં તેની ભૂમિકા શું છે?

વિટામિન K ની ઉણપથી હાડકાના ફ્રેક્ચરનું જોખમ ખૂબ જ વધારે હોય છે, ખાસ કરીને હિપ હાડકામાં. આ ખાસ વિટામિન K નું સેવન કરવાથી ફ્રેક્ચરનું જોખમ ઓછું થાય છે કે કેમ તે હજુ પણ સ્પષ્ટ નથી, જોકે તે હાડકાના વિકાસ સાથે સંકળાયેલું હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. તેવી જ રીતે, તે થોડા પ્રોટીનને સક્રિય કરે છે જે દાંતના રીમીનરલાઇઝેશનમાં મદદ કરે છે અને આ પોલાણની રચનાને પણ અટકાવે છે.

કેન્સરના જીવલેણ રોગમાં વિટામિન K ની ભૂમિકા 

વિટામિન K કેન્સરમાં ખૂબ અસરકારક હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, કારણ કે તે એપોપ્ટોસિસ તરફ દોરી જાય છે, જે કુદરતી કોષ મૃત્યુ છે, અને કેન્સર કોષોનું ઓટોફેજી છે. તે કેન્સરની સારવાર માટે ઉપયોગમાં લેવાતી કીમોથેરાપ્યુટિક દવાઓના પ્રતિકારને વધુ ઘટાડે છે.

બ્લડ પ્રેશરથી લઈ વજન કરશે કંટ્રોલ બદામ, દરરોજ કેટલી ખાવી? 

દરરોજ વિટામિન K નું સેવન કેટલા પ્રમાણમાં કરવું?

આદર્શ રીતે પુખ્ત વયના લોકોને દરરોજ લગભગ 100-300 માઇક્રોગ્રામ વિટામિન K2 ની જરૂર હોય છે. આ લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજીમાં ખૂબ જ સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે, ખાસ કરીને પાલક, બ્રોકોલી અને લેટીસમાં. ગાજરમાં પણ વિટામિન K ખૂબ જ વધુ માત્રામાં હોય છે. આહારમાં વિટામિન અને ફાઇબરનું સ્તર વધારવા માટે આ શાકભાજીનું દરરોજ સારી માત્રામાં સેવન કરવું જોઈએ.

પુષ્કળ પ્રમાણમાં લીલા શાકભાજી, ફળો, એનિમલ પ્રોડક્ટસ અને પ્રોબાયોટિક ખોરાકનો સમાવેશ કરો. પાલક, સલગમના શાકભાજી, કોબીજ, બ્રોકલીએ વિટામિન K1 થી ભરપૂર કેટલાક ટોચના ગ્રીન્સ છે. હાઈ ફેટવાળા ડેરી પ્રોડક્ટસ અને ઇંડા જરદી જેવી એનિમલ પ્રોડક્ટ્સ પણ ડાયટમાં વિટામિન K2 પ્રદાન કરે છે.