Gandhi Ashram Museums: અમદાવાદમાં નવો ગાંધી આશ્રમ આકાર લઈ રહ્યો છે, ત્યારે આ પરિસરમાં 23 સંગ્રહાલયોની ડિઝાઇનનો કોન્ટ્રાક્ટ વૈશ્વિક કંપની મ્યુઝિયમ સ્ટુડિયોને આપવામાં આવ્યો છે, જે સાંસ્કૃતિક સંસ્થાઓમાં ટર્નકી પ્રોજેક્ટ્સ માટે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશંસા પામેલી એક્ઝિક્યુટિવિંગ ફર્મ છે.
ટોચના સૂત્રોએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે, મ્યુઝિયમ સ્ટુડિયો, જેનું મુખ્ય મથક પેરિસમાં છે અને વિશ્વભરના 46 દેશોમાં તેની હાજરી છે, તે ટાટા કન્સલ્ટિંગ એન્જિનિયર્સની સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપની, ઇકોફર્સ્ટ સર્વિસીસ લિમિટેડ સાથે એક કન્સોર્ટિયમમાં કામ કરશે .
મહાત્મા ગાંધી સાબરમતી આશ્રમ મેમોરિયલ ટ્રસ્ટ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની સીધી દેખરેખ હેઠળ ઐતિહાસિક સાબરમતી આશ્રમના પુનઃવિકાસ, સંરક્ષણ અને વિસ્તરણના પ્રોજેક્ટની દેખરેખ રાખી રહ્યું છે.
ગાંધીજીએ સાબરમતી નદીના કિનારે સેન્ટ્રલ જેલ અને સ્મશાનભૂમિ વચ્ચે 60 એકરનો પ્લોટ ખરીદ્યો હતો અને 1917 માં આશ્રમમાં રહેવા ગયા હતા, જે બિહારના ચંપારણમાં તેમના પ્રથમ મોટા સત્યાગ્રહનું વર્ષ પણ હતું.
આ ઇમારતોને એક સદી કરતાં વધુ સમય પહેલાં જે સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ઇંટો, સાગ અને ચૂનાના પ્લાસ્ટરનો ઉપયોગ કરીને પુનર્જીવિત કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં અડદ (કાળા ચણા), ગોળ અને મેથીના દાણાનો ઉપયોગ કરીને બાંધવામાં આવ્યો હતો.
55 એકરમાં ફેલાયેલા નવા પરિસરમાં તેમને સંગ્રહાલય તરીકે ફરીથી ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે આ “વિશ્વ કક્ષાનું” સ્મારક વિશ્વમાં ગાંધીજીને સમર્પિત સૌથી મોટું સ્મારક હશે.
ટ્રસ્ટ દ્વારા નિયુક્ત નવ સભ્યોની સામગ્રી સલાહકાર સમિતિ (CAC) સંગ્રહાલયો માટે ઇનપુટ્સ આપી રહી છે જે મહાત્માના જીવનના વિવિધ પાસાઓ અને સ્વતંત્રતા ચળવળના તેમના નેતૃત્વને પ્રદર્શિત કરશે.
સમિતિમાં રાજકીય વ્યક્તિઓ, પરોપકારીઓ, સંગ્રહાલયશાસ્ત્રીઓ અને શિક્ષણવિદોનો સમાવેશ
- રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ હરિવંશ; ગુજરાત વિદ્યાપીઠના ટ્રસ્ટી અને ગાંધીજીના નજીકના સહયોગી ઘનશ્યામદાસ બિરલાના પૌત્રી રાજશ્રી બિરલા
- પટનાના બિહાર સંગ્રહાલયના ડિરેક્ટર જનરલ અંજની કુમાર સિંહ
- રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગના અધ્યક્ષ અને ગુજરાત ભાજપના ભૂતપૂર્વ પ્રવક્તા કિશોર મકવાણા
- ગુજરાત વિદ્યાપીઠના કુલપતિ અને ગુજરાત ભાજપના ભૂતપૂર્વ મીડિયા કન્વીનર હર્ષદ પટેલ
- મુંબઈમાં છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ વાસ્તુ સંગ્રહાલય (અગાઉ પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ મ્યુઝિયમ) ના ડિરેક્ટર જનરલ સબ્યસાચી મુખર્જી
- નવી દિલ્હીમાં વડા પ્રધાન સંગ્રહાલય અને પુસ્તકાલય સોસાયટી (PMMLS) ના ઇતિહાસકાર અને સભ્ય રિઝવાન કાદરી
- નવી દિલ્હીમાં ઇન્દિરા ગાંધી નેશનલ સેન્ટર ફોર ધ આર્ટ્સ (IGNCA) ના ટ્રસ્ટી, રાજારામ યાજ્ઞિક
- ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હેરિટેજ (IIH, અગાઉ નેશનલ મ્યુઝિયમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ), નવી દિલ્હીના પ્રો-વાઈસ ચાન્સેલર, માનવી સેઠ
માર્ચમાં રચાયા પછી સમિતિ ત્રણ વખત મળી ચૂકી છે. ઓગસ્ટમાં તેની છેલ્લી બેઠકમાં, સમિતિએ પ્રદર્શિત કરવા માટે કેટલીક સામગ્રીની ચકાસણી કરી, જેમાં દક્ષિણ આફ્રિકામાં ગાંધીજીના વર્ષો, તેમને પ્રભાવિત કરનારા વિવિધ લોકો અને તેમણે જેમને પ્રભાવિત કર્યા હતા તે સહિતની સામગ્રીનો સમાવેશ થાય છે.
એક સૂત્રએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું કે, આ સમિતિની ભૂમિકા મ્યુઝિયમની સામગ્રી, ડિઝાઇન અને અન્ય પાસાઓને મૂલ્યાંકન કર્યા પછી મંજૂરી આપવાની છે. CAC મંજૂરી આપે તે પછી જ ડિઝાઇનને અંતિમ સ્વરૂપ આપી શકાય છે.
સૂત્રએ જણાવ્યું કે, અમારા એક સભ્યએ જોહાનિસબર્ગમાં સત્યાગ્રહ હાઉસની મુલાકાત લીધી, અને ત્યાં સચવાયેલા ગાંધીજીના લખાણો પર 60 પાનાનો અભિપ્રાય આપ્યો.” સત્યાગ્રહ હાઉસ, જે જર્મન આર્કિટેક્ટ હર્મન કેલેનબેક દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું, તેણે 1908-09માં ગાંધીજીનું સ્વાગત કર્યું હતું.
સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે સમિતિ હાલમાં ઇકોફર્સ્ટ દ્વારા “પ્રમાણિકતા” માટે સબમિટ કરાયેલ યોજનાના પ્રથમ ડ્રાફ્ટની સમીક્ષા કરી રહી છે. સમિતિ દ્વારા મંજૂર થયા પછી, સામગ્રી નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ડિઝાઇન (NID) ને મોકલવામાં આવશે, જે “મ્યુઝિયમ સ્ટુડિયો દ્વારા સબમિટ કરાયેલ મ્યુઝિયમ ડિઝાઇનની સાબિતી-તપાસ, સમીક્ષા અને મંજૂરી” માટે રોકાયેલ છે.
આ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, NID, નવી પેઢી, જે વાંચન પ્રત્યે રુચિ ધરાવતી નથી, તેમને વાર્તા કહેવા માટે શ્રેષ્ઠ ફોર્મેટ નક્કી કરશે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, બધા સંદેશાવ્યવહાર અને સામગ્રી ફોર્મેટની આખરે PMMLS અને IIH દ્વારા ચકાસણી કરવામાં આવશે.
એવું જાણવા મળ્યું છે કે ટ્રસ્ટે સંગ્રહાલયોમાં ડિજિટલ સેગમેન્ટને સામગ્રી પ્રસ્તુતિના 30% સુધી મર્યાદિત કર્યું છે. ઇલેક્ટ્રોનિક ડિસ્પ્લે અને સમાન વસ્તુઓ હાજર હોય તેવી જગ્યાઓમાં એર કન્ડીશનીંગ પૂરું પાડવામાં આવશે.
ઇકોફર્સ્ટ 23 ઇમારતોમાં સંગ્રહાલયો અને પ્રદર્શનો ડિઝાઇન કરશે
ટ્રસ્ટે મૂળ ગાંધી આશ્રમ સંકુલનો ભાગ રહેલી 28 ઇમારતોના પુનઃસ્થાપન માટે ટેન્ડર બહાર પાડ્યા હતા, જેમાં એક છાત્રાલય, એક ગૌશાળા, એક શાળા, એક કાંતણ અને વણાટ કેન્દ્ર, એક કાગળ બનાવવાનું કેન્દ્ર અને એક ઘોડિયાઘરનો સમાવેશ થાય છે. ઇકોફર્સ્ટને 23 ઇમારતોમાં સંગ્રહાલયો અને પ્રદર્શનો ડિઝાઇન અને વિકાસ માટે રુપિયા113 કરોડનો કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યો છે. આશ્રમ ગૌશાળાની અંદરના સંગ્રહાલયનું પુનઃસ્થાપન રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે.
સાબરમતી આશ્રમ પુનઃવિકાસ પ્રોજેક્ટ કેન્દ્ર સરકાર અને ગુજરાત સરકાર દ્વારા સંયુક્ત રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. શહેરી આયોજક બિમલ પટેલની કંપની HCP ડિઝાઇન, પ્લાનિંગ અને મેનેજમેન્ટ પ્રા. લિ.એ માસ્ટરપ્લાન તૈયાર કર્યો હતો અને સિવિલ વર્ક્સ હાથ ધર્યા હતા.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ મહાત્મા ગાંધી સાબરમતી આશ્રમ મેમોરિયલ ટ્રસ્ટના ગવર્નિંગ કાઉન્સિલના વડા છે. નિવૃત્ત IAS અધિકારી આઈપી ગૌતમ ટ્રસ્ટની એક્ઝિક્યુટિવ કાઉન્સિલના વડા છે.
આ પણ વાંચો | 55 એકરમાં ગાંધી આશ્રમનો વિકાસ કરાશે
“જો આપણે દેશ અને દુનિયામાં ગાંધીજીના યોગદાનનું મૂલ્યાંકન કરીએ તો, 60% થી વધુ આ આશ્રમમાંથી – ચંપારણ સત્યાગ્રહથી લઈને અંગ્રેજો ભારત છોડ્યા તે સમય સુધી”, પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા એક સૂત્રએ જણાવ્યું.
