Shakti Sharma Air Power : એર વાઇસ માર્શલ શક્તિ શર્માએ ઇતિહાસ રચ્યો છે. તેઓ ભારતીય સંરક્ષણ દળોમાં એર વાઇસ માર્શલ અથવા સમકક્ષ પદ પ્રાપ્ત કરનાર પ્રથમ નોન મેડિકલ મહિલા અધિકારી બન્યા છે. ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં આ સ્તર સુધી પહોંચનાર તેઓ પ્રથમ મહિલા અધિકારી છે. અત્યાર સુધી સેના અને નૌકાદળમાં મહિલા અધિકારીઓ કર્નલ અને તેના સમકક્ષ હોદ્દા સુધી પહોંચી ચૂકી છે.
મંગળવારે AVM શક્તિ શર્માએ મંગળવારે એર હેડક્વાર્ટરમાં આસિસ્ટન્ટ ચીફ ઓફ એર સ્ટાફ (એજ્યુકેશન) તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. સંરક્ષણ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે આ સિદ્ધિ સંરક્ષણ દળોમાં મહિલા અધિકારીઓની યાત્રામાં એક નવું પ્રકરણ ઉમેરે છે.
18 જૂન 1994ના રોજ ભારતીય વાયુસેનાની શિક્ષણ શાખામાં નિયુક્ત થયેલા શક્તિ શર્મા ત્રણ દાયકાથી વધુ સમયથી વાયુસેનામાં છે. તેમની શાનદાર કારકિર્દીમાં, તેમણે ઘણી તાલીમ સંસ્થાઓ, ફિલ્ડ સ્ટેશનો, કમાન્ડ હેડક્વાર્ટર અને એર હેડક્વાર્ટરમાં સેવા આપી છે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયના નિવેદન અનુસાર, તેમની કારકિર્દી દરમિયાન, એવીએમ શક્તિ શર્માએ ઘણી મહત્વપૂર્ણ સંસ્થાકીય પહેલનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. આમાં IIT કાનપુર અને પૂણે યુનિવર્સિટીમાં IAF ચેર્સ ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપનાનો સમાવેશ થાય છે. તેમનો ઉદ્દેશ શિક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
તેઓ ત્રણેય સેના પાંખની પ્રથમ મહિલા અધિકારી પણ છે, જેમણે કોઇ સૈનિક સ્કૂલની કમાન સંભાળનારી છે. તેમણે કપૂરથલાની સૈનિક સ્કૂલના આચાર્ય તરીકે પણ કામ કર્યું છે.
2010માં કાયમી કમિશન સુવિધા
મહિલા અધિકારી માટે આ સિદ્ધિ શક્ય છે તેનું એક મુખ્ય કારણ 2010માં ભારતીય વાયુસેના દ્વારા મહિલા અધિકારીઓને કાયમી કમિશનની મંજૂરી માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ IAF એ મહિલા અધિકારીઓ માટે પ્રમોશન અને કારકિર્દી વિકાસની તકોમાં વધારો કર્યો. જેમા વિવિધ કારકિર્દીના અભ્યાસક્રમોમાં તેમની ભાગીદારી પણ શામેલ છે.
સેના અને નૌકાદળે 2008માં પસંદગીના શસ્ત્રો, સેવાઓ અને શાખાઓમાં મહિલા અધિકારીઓને કાયમી પદ આપવાનું શરૂ કર્યું હતું. જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટના હસ્તક્ષેપ પછી, તેને 2020 માં અન્ય ઘણી શાખાઓમાં લંબાવવામાં આવ્યું હતું.
A historic milestone for the Indian Air Power.
On 01 Sep 2026, Air Vice Marshal Shakti Sharma grew to become the primary lady officer (non-medical) within the Indian Defence Providers to realize the rank of Air Vice Marshal (or equal). She assumed the appointment of Assistant Chief of… pic.twitter.com/9IulN6QjOb
— Indian Air Power (@IAF_MCC) September 1, 2026
પ્રમોશનનો માર્ગ કેટલો મુશ્કેલ છે?
હકીકત એ છે કે, અત્યાર સુધીમાં માત્ર એક મહિલા અધિકારી નોન મેડિકલ સેક્ટરમાં એર વાઇસ માર્શલના રેન્ક સુધી પહોંચી છે, તે દર્શાવે છે કે સશસ્ત્ર દળોમાં કારકિર્દીની પ્રગતિ માટે સખત સ્પર્ધા છે. તમામ અધિકારીઓના રેન્કમાં આગળ વધવાની સાથે પદોની સંખ્યા મર્યાદિત હોવાને કારણે સ્પર્ધા ખૂબ જ વધારે રહે છે.
IAFમાં મહિલાઓનો સુવર્ણ ઇતિહાસ
ભારતીય વાયુસેનાની મહિલા અધિકારીઓએ ભૂતકાળમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નો હાંસલ કર્યા છે. 2023માં એર ફોર્સના ગ્રૂપ કેપ્ટન શાલિજા ધામીને પશ્ચિમ સેક્ટરમાં એક ફ્રન્ટલાઇન કોમ્બેટ યુનિટની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. તે પાકિસ્તાનની સરહદે આવેલા પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં મિસાઇલ સ્ક્વોડ્રનની કમાન સંભાળનાર ભારતીય વાયુસેનાની પ્રથમ મહિલા અધિકારી બન્યા હતા.
ગયા મહિને સ્ક્વોડ્રન લીડર ભાવના કઠ ગ્વાલિયરમાં ટેક્ટિક્સ એન્ડ એર કોમ્બેટ ડેવલપમેન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટમાં ફાઇટર કોમ્બેટ લીડર (FCL) કોર્સ પાસ કરનાર પ્રથમ મહિલા પાઇલટ બની હતી.
આ વર્ષે મે મહિનામાં, સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યા ભારતીય વાયુસેનામાં એલિટ કેટેગરી એ ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર (Cat-A QFI) તરીકે ક્વોલિફાય થનારી પ્રથમ મહિલા અધિકારી બની હતી.
