જાણો આકરી ગરમી વચ્ચે ગુજરાતના બાંધોમાં પાણીનો સંગ્રહ ક્યાં કેટલો?, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં ચિંતાજનક પરિસ્થિતિ

ચોમાસાના આગમન પહેલા ગુજરાતમાં પાણીનો સંગ્રહ સ્તર સંતોષકારક રહ્યો છે. રાજ્યના 207 મુખ્ય બંધોમાં હાલમાં કુલ 12,969.29 મિલિયન ક્યુબિક મીટર (MCM) પાણીનો સંગ્રહ છે. જેમાં સૌથી મોટો સરદાર સરોવર (નર્મદા)નો સમાવેશ થાય છે જે તેની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના 51.35% છે. ખાસ વાત એ છે કે, ગયા વર્ષે 7 મેના રોજ આ બંધોમાં 11,417.95 MCM પાણીનો સંગ્રહ હતો. જે આ વર્ષે સંગ્રહમાં 1,551.34 MCMનો વધારો દર્શાવે છે.

રાજ્યના જળ સંસાધન અને કલ્પસર વિભાગના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, એકલા સરદાર સરોવર નર્મદા બંધમાં 6,452.20 MCM પાણીનો સંગ્રહ છે, જે તેની કુલ ક્ષમતાના 68.21% છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન બાંધમાં 5,153.52 MCM પાણીનો સંગ્રહ હતો. આ વર્ષે એકલા નર્મદા ડેમમાં જ પાણીના સંગ્રહમાં આશરે 1,299 MCM નો વધારો નોંધાયો છે.

દક્ષિણ ગુજરાતના ડેમોમાં સૌથી વધુ સંગ્રહ

પ્રદેશવાર ડેટા પર નજર કરીએ તો જાણવા મળે છે કે દક્ષિણ ગુજરાતના 13 મુખ્ય ડેમોમાં સૌથી વધુ 3,507.78 MCM પાણીનો જથ્થો છે. જોકે આ તેમની કુલ ક્ષમતાના 40.77% છે. આ પછી મધ્ય ગુજરાતના ડેમ આવે છે, જેમાં 1,252.24 MCM (ક્ષમતાના 53.35%) અને ઉત્તર ગુજરાતના ડેમ આવે છે, જેમાં 843.91 MCM પાણી ઉપલબ્ધ છે. સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્રમાં 141 ડેમ 817.03 MCM (ક્ષમતાના 31.57%) ધરાવે છે, જ્યારે કચ્છના 20 ડેમ 96.13 MCM (ક્ષમતાના 29.55%) ધરાવે છે.

છેલ્લા 24 કલાકમાં મોટાભાગના બંધોમાં પાણીના સ્તરમાં થોડો ઘટાડો

જોકે છેલ્લા 24 કલાકમાં રાજ્યના મોટાભાગના બંધોમાં પાણીના સ્તરમાં થોડો ઘટાડો નોંધાયો છે. કુલ સંગ્રહમાં 46.76 MCM નો ઘટાડો થયો છે, નિષ્ણાતો માને છે કે ચોમાસાની શરૂઆત પહેલા ઉપલબ્ધ વર્તમાન સ્ટોક રાજ્યની પીવાના પાણી અને સિંચાઈની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતો છે. જળ સંસાધન વિભાગના ડેટા સૂચવે છે કે, ગયા વર્ષની સરખામણીમાં વધુ સારા પાણીના સંગ્રહને કારણે ઉનાળાના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન પાણીની કટોકટીનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યું છે. આગામી દિવસોમાં ચોમાસાના વરસાદના આગમન સાથે બંધોમાં પાણીનું સ્તર વધુ વધવાની ધારણા છે.

66 બંધોમાં સંગ્રહ 10% થી નીચે, 11 માં શૂન્ય સંગ્રહ

જોકે ગુજરાતના 207 મુખ્ય બંધોમાં કુલ પાણીનો સંગ્રહ 12,969.29 MCM સુધી પહોંચી ગયો છે. જે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 1,551.34 MCM નો વધારો છે. ચોમાસાના આગમન પહેલા પરિસ્થિતિનો એક ચિંતાજનક પાસું છે. હાલમાં રાજ્યના 66 બાંધ તેમની ક્ષમતાના 10% કરતા ઓછો સંગ્રહ ધરાવે છે, જ્યારે 11 બંધ સંપૂર્ણપણે ખાલી છે, જેમાં પાણીનો સંગ્રહ શૂન્ય છે. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ પ્રદેશોમાં નાના અને મધ્યમ કદના બંધો અંગે પરિસ્થિતિ ખાસ કરીને ચિંતાજનક છે.

પ્રદેશ પ્રમાણે પાણીની ઉપલબ્ધતા