જીવનશૈલી | જો તમે ફાર્મસીમાં દવા લેવા જાઓ છો અથવા ઓનલાઈન સર્ચ કરો છો, તો તમને વિટામિન B12 સપ્લીમેન્ટ્સ માટે બે સૌથી સામાન્ય ઓપ્શન દેખાશે, મિથાઈલકોબાલામિન અને સાયનોકોબાલામિન. માર્કેટિંગ જાહેરાતો ઘણીવાર દાવો કરે છે કે મિથાઈલકોબાલામિન એ વિટામિન B12 નું બેસ્ટ સ્વરૂપ છે, તેથી ઘણા લોકો આશ્ચર્ય પામે છે કે શું તેના માટે વધુ ચૂકવણી કરવી યોગ્ય છે.
મુંબઈની પરેલ સ્થિત ગ્લેનીગલ્સ હોસ્પિટલના ઓર્થોપેડિક્સના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. અનૂપ ખત્રીના મતે, જવાબ એટલો સરળ નથી. તેમણે ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું કે “જાતે દવા લેવા કરતાં, યોગ્ય તબીબી સલાહ હેઠળ યોગ્ય સપ્લીમેન્ટ પસંદ કરવું વધુ સારું છે.”
મિથાઈલકોબાલામિન અને સાયનોકોબાલામિન વચ્ચે શું તફાવત
વિટામિન B12 ની ઉણપની સારવાર માટે આ બે સ્વરૂપોનો ઉપયોગ થાય છે. ડૉ. ખત્રીએ સમજાવ્યું કે ‘મિથાઈલકોબાલામિન એ એકટીવ ફોર્મ છે જેનો શરીર સીધો ઉપયોગ કરી શકે છે. તે ઘણીવાર ચેતા સંબંધિત રોગો માટે સૂચવવામાં આવે છે. જો કે વિટામિન B12 ની ઉણપના મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, સાયનોકોબાલામિનનો ઉપયોગ થાય છે.’
દાયકાઓથી વિટામિન B12 ની ઉણપની સારવાર માટે બંનેનો સુરક્ષિત અને અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
શું મિથાઈલકોબાલામિન ખરેખર સારું છે?
ના. ડૉ. ખત્રીના મતે, મિથાઈલકોબાલામિન હંમેશા સારું રહે છે તે ધારણા મેડિકલ પુરાવા-આધારિત કરતાં વધુ માર્કેટિંગ ચાલ છે. “વિટામિન B12 ની ઉણપની સારવારમાં બંને સ્વરૂપો સમાન રીતે અસરકારક છે. કયું લેવું તે દર્દીની સ્થિતિ, અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અને ડૉક્ટરની ભલામણ પર આધારિત હોવું જોઈએ.”
રોજ ઇન્જેક્શન લેવાની જરૂર નથી! અઠવાડિયામાં એક ઇન્સ્યુલિનનું ઇન્જેક્શન ડાયાબિટીસ કંટ્રોલ કરી શકો
B12 ની ઉણપને દૂર કરવા અને એનર્જી વધારવા માટે શું બેસ્ટ છે?
જો તમને વિટામિન B12 ની ઉણપને કારણે થાક લાગી રહ્યો હોય, તો યોગ્ય માત્રામાં મિથાઈલકોબાલામિન અથવા સાયનોકોબાલામિન લેવાથી B12 ના લેવલને રિકવર કરવામાં અને ધીમે ધીમે એનર્જી વધારવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, ડૉ. ખત્રીએ નિર્દેશ કર્યો કે આનાથી એવા લોકોને કોઈ વધારાની એનર્જી મળશે નહીં જેમની પાસે પહેલાથી જ વિટામિન B12 નું લેવલ સામાન્ય છે. તેથી જ્યાં સુધી તમારી પાસે B12 ની ઉણપ ન હોય, ત્યાં સુધી આ સપ્લીમેન્ટ લેવાથી એનર્જીમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે નહીં.
શું આપણે સાયનોકોબાલામિનમાં સાયનાઇડની હાજરીથી ડરવું જોઈએ?
સાયનોકોબાલામિનમાં ઓછી માત્રામાં સાયનાઇડ હોય છે તે હકીકત ઘણા લોકો માટે ચિંતાનો વિષય છે, પરંતુ ડૉ. ખત્રીએ કહ્યું કે ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી.
ડૉ. ખત્રીએ ઉમેર્યું કે “સાયનોકોબાલામિનમાં સાયનાઇડનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું છે અને તે શરીર દ્વારા સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવે છે. તેથી સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં તે ચિંતાનું કારણ નથી.” તેમણે ઉમેર્યું કે વિટામિન B12 ની ઉણપની સારવાર માટે વર્ષોથી સાયનોકોબાલામિનનો ઉપયોગ સુરક્ષિત રીતે કરવામાં આવે છે જ્યારે યોગ્ય માત્રામાં સૂચવવામાં આવે છે.
ડોકટરો સામાન્ય રીતે શું સૂચવે છે?
બંને દવા મોટાભાગના લોકોમાં વિટામિન B12 ની ઉણપને સુધારવા માટે સમાન રીતે અસરકારક છે જ્યારે યોગ્ય માત્રામાં લેવામાં આવે છે. કયું સ્વરૂપ જરૂરી છે તે વ્યક્તિના સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ પોષણની જરૂરિયાતો, B12 ની ઉણપનું મૂળ કારણ, કિડનીનું કાર્ય અને સારવાર કરતા ચિકિત્સકના નિર્ણય પર આધાર રાખે છે, એટલા માટે નહીં કે એક બીજા કરતાં વધુ સારું છે.
ડૉ. ખત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી કે મિથાઈલકોબાલામિન એ સક્રિય સ્વરૂપ છે જેનો ઉપયોગ શરીર સીધું કરે છે, તેથી તે ચોક્કસ ન્યુરોલોજીકલ રોગો માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. આ દરમિયાન, સાયનોકોબાલામિન હજુ પણ સામાન્ય કેસો માટે અસરકારક સારવાર છે. ફક્ત જાહેરાતો પર વિશ્વાસ ન કરો, તમારી વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય જરૂરિયાતો અને તમારા ડૉક્ટરની ભલામણોના આધારે વિટામિન B12 સપ્લીમેન્ટ પસંદ કરો.
