ભારતમાં ઘણી ઐતિહાસિક અને પ્રાચીન ગુફાઓ છે જે તેમના અદ્ભુત સ્થાપત્ય અને ઇતિહાસ માટે જાણીતી છે. ગુફાઓ વિશે અનેક પ્રકારની પ્રાચીન વાર્તાઓ અને કહાનીઓ સાંભળવા મળે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં કઈ જગ્યાને ગુફાઓનું શહેર કહેવામાં આવે છે? ચાલો જાણીએ.
ઘરાપુરી, જે હવે એલિફન્ટા ટાપુ તરીકે ઓળખાય છે
મુંબઈમાં એક ટાપુ છે જ્યાં પહોંચવા માટે બોટનો સહારો લેવો પડે છે. દૂરથી દરિયાની વચ્ચે હરીભરી પહાડીઓ દેખાય છે અને આ પહાડીઓની અંદર ખડકોને કાપીને પ્રાચીન મંદિરો અને વિશાળ શિલ્પો બનાવવામાં આવ્યા છે. ઘરાપુરી, જે હવે એલિફન્ટા ટાપુ તરીકે ઓળખાય છે, તેને ‘ગુફાઓનું શહેર’ કહેવામાં આવે છે. આ દ્વીપ તેની પ્રાચીન ખડકોને કાપીને બનાવવામાં આવેલી ગુફાઓ માટે પ્રખ્યાત છે. આમાંની ઘણી ગુફાઓ ભગવાન શિવને સમર્પિત છે.
ટાપુનું જૂનું નામ ઘરાપુરી હતું. યુનેસ્કો અનુસાર ટાપુ પરની પ્રાચીન માનવ ગતિવિધિઓના પુરાવા બીજી શતાબ્દી ઇસા પૂર્વ સુધી જાય છે, જ્યારે વર્તમાન રોક-કટ ગુફાઓનું નિર્માણ મુખ્યત્વે 5મી-6ઠ્ઠી સદીની આસપાસ રચાઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
વિશાળ પથ્થરોની મૂર્તિઓ છે
આ ગુફાની સૌથી ખાસ વાત અહીં બનેલી વિશાળ પથ્થરોની મૂર્તિઓ છે. ગુફાઓમાં ભગવાન શિવ સાથે સંબંધિત અનેક સ્વરૂપો અને કથાઓને ખડકો પર કોતરવામાં આવી છે. આમાં નટરાજ, અર્ધનારીશ્વર અને સદાશિવ જેવા સ્વરૂપોની કલાત્મક અભિવ્યક્તિ જોઈ શકાય છે.
ભારતના આ શહેરને ‘વેનિસ ઓફ ધ ઇસ્ટ’ કહેવામાં આવે છે, જાણો શા માટે
સૌથી પ્રસિદ્ધ ત્રિમૂર્તિની વિશાળ પ્રતિમા છે. આમાં શિવના ત્રણ મુખ જોવા મળે છે અને તેને એલિફેન્ટાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ કલાકૃતિઓમાં ગણવામાં આવે છે. અહીં બોસાલ્ટ ખડકો છે જે ખૂબ સખત હોય છે. આ ગુફામાં વિશાળ સ્તંભો, મંડપ, શિલ્પો અને ખડકો પર બનાવવામાં આવેલી બારીક કોતરણી પણ છે.
