26 નવેમ્બર, 2010ની તે સવાર કોઈ સામાન્ય નહોતી. માલદીવથી માંડ 200 નોટિકલ માઇલ દૂર સમુદ્રના શાંત મોજા પર તરતું એમવી આલ્બેડો અચાનક ગોળીબારથી ગુંજી ઉઠ્યું. કાંટાળા તારના સુરક્ષા ઘેરાને તોડી એકે 47, નાઇટ મશીનગન અને રોકેટ લોન્ચર્સથી સજ્જ સોમાલી ડાકુઓએ ક્ષણવારમાં જહાજ પર કબજો કરી લીધો.
19 વર્ષીય ભારતીય યુવક, જે તેની પ્રથમ દરિયાઈ સફરના મોટા સપના સાથે ઘરેથી નીકળ્યો હતો, તેને ખ્યાલ નહોતો કે તે આગામી 43 મહિના સુધી જીવન અને મૃત્યુ વચ્ચેની સૌથી ભયાનક રમતનો ભાગ બનશે. આ વાર્તા છે હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડાના રહેવાસી અમન કુમાર શર્માની.
મર્ચન્ટ નેવીમાં પોતાની પહેલી નોકરી માટે એજન્ટને પૈસા ચૂકવ્યા બાદ દુબઈના જેબેલ અલી પોર્ટથી જહાજમાં સવાર થયેલા અમનને ખબર હતી કે તે કોઈ ખતરનાક દરિયાઈ વિસ્તારમાં જઈ રહ્યો છે, પરંતુ તેણે પોતાની નોકરી બચાવવા માટે મજબૂરીમાં જોખમ ઉઠાવ્યું હતું. તેની સાથે તેના નજીકના મિત્ર રાજુ રાજવાર પણ હતા, જેણે કોલકાતામાં તાલીમ લીધી હતી. ચાંચિયાઓ જેવા જ પ્રવેશ્યા સમગ્ર જહાજમાં ગભરાટનું માહોલ સર્જાયો હતો અને ક્રૂ મેમ્બર્સને આત્મસમર્પણ કરવાની ફરજ પડી હતી.
1200 માઇલની ભયાનક મુસાફરી અને સોમાલી બંદર પર લૂંટ
ડાકુઓના વધુ આઠ સશસ્ત્ર સાથીઓ બોટ દ્વારા પહોંચ્યા હતા અને જહાજને સોમાલિયાના કુખ્યાત બંદર હરધરે (Harardhere) તરફ વાળવામાં આવ્યું હતું. આ ભયાનક 10 દિવસ, 1200 નોટિકલ માઇલની સફરમાં, ક્રૂ સભ્યોને દરેક ક્ષણે મૃત્યુનો અનુભવ કરાવવામાં આવ્યો હતો. સોમાલિયા પહોંચતાની સાથે જ સ્થાનિક ગેંગ અને ડાકુઓના સંબંધીઓએ જહાજ પર દરોડા પાડ્યા હતા. તેમના માટે આ જહાજ એક શોપિંગ મોલ જેવું હતું, જ્યાંથી તેમને જે મળ્યું તે લૂંટી લેતા હતા.
આ પછી ખંડણી માટે ત્રાસ આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી. સોમાલિયાના રોકાણકારોએ મલેશિયાના માલિકને અનુવાદક દ્વારા જહાજના કેપ્ટનને બોલાવ્યા હતા અને 20 મિલિયન ડોલરની માંગ કરી હતી. જ્યારે ખંડણીમાં વિલંબ થયો અને વહાણમાં તેલ અને પાણી ખતમ થવા લાગ્યું, ત્યારે ત્રાસ અનેકગણો વધી ગયો.
ખુલ્લા આકાશ હેઠળ ત્રાસ અને સ્વિમિંગ પૂલમાં ખતરનાક રાત
જહાજના મુખ્ય ઇજનેરને ભયંકર તડકામાં કલાકો સુધી ડેકની લોખંડના પ્લેટ પર સુવડાવી રાખવામાં આવ્યા હતા. ક્રૂ મેમ્બર્સે શૌચાલયમાં જવા માટે લૂંટારુઓને હાથ જોડીને પરવાનગી માંગવી પડી હતી. અધિકારીઓને રાતમાં ખાલી સ્વિમિંગ પૂલમાં રહેવાની ફરજ પડી હતી. એક નાવિકને હથેળીમાં ગોળી વાગી હતી, અને કોઈની આંગળી કાપી નાખવામાં આવી હતી.
દરરોજ ડાકુઓ ક્રૂ સભ્યોને માનસિક રીતે તોડવા માટે નવી યુક્તિઓનો ઉપયોગ કરતા હતા. એક દિવસ તેઓ કેપ્ટન, ચીફ ઓફિસર અને ચીફ એન્જિનિયરને જંગલમાં લઈ ગયા અને એમ કહીને 45 દિવસ પછી પાછા લાવ્યા કે બાકીના લોકોની પણ આવી જ હાલત થશે.
મિત્રની આંખો સામે ગોળી મારી
સાત મહિના વીતી ગયા પછી પણ, જ્યારે જહાજના માલિક સાથેની ખંડણીની વાટાઘાટો અટકી ગઈ, ત્યારે ડાકુઓએ ધીરજ ગુમાવી દીધી. તેઓએ બધા ખલાસીઓને જહાજના પુલ પર ભેગા કર્યા અને કોઈ પણ ચેતવણી આપ્યા વિના અમનના નજીકના મિત્ર રાજુ રાજવરની છાતીમાં ગોળી મારી દીધી. હત્યા બાદ લૂંટારુઓ જોરથી હસી રહ્યા હતા.
રાજુના મૃતદેહને ડીપ ફ્રીઝરમાં રાખવામાં આવ્યો હતો જેથી તેને કોઈ દિવસ ભારત મોકલી શકાય. થોડા સમય પછી, ડાકુઓએ અમનના માથા પર બંદૂક તાકી અને કહ્યું, “હવે આગામી નંબર તારો છે” અમન કહે છે કે તે સમયે તેની અંદરનો ડર સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ ગયો હતો, તેનું મન સંપૂર્ણપણે શૂન્ય હતું અને તેણે તેના નસીબ સાથે સંપૂર્ણ સમાધાન કરી લીધું હતું.
28 મિલિયન ડોલરનો સોદો તૂટી અને જંગલની નરક જેવી કેદ
જ્યારે જહાજ માલિકે પીછેહટ કરી ત્યારે અમનના પરિવારે એનજીઓ, સંબંધીઓ અને ભારતમાં ઇન્ટરનેશનલ સીફેરર્સ વેલ્ફેર એન્ડ આસિસ્ટન્સ નેટવર્કના ચિરાગ બહરીની મદદથી ખંડણીના પૈસા એકત્ર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. બીજી તરફ પાકિસ્તાન સરકારે પોતાના નાગરિકો માટે નાણાં એકઠા કર્યા હતા. આ સોદો 28 મિલિયન ડોલરનો જણાતો હતો, પરંતુ મધ્યસ્થી (દલાલ)ના અવિશ્વાસને કારણે, વાટાઘાટો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગઈ.
પાકિસ્તાની ખલાસીઓને મુક્ત કર્યા બાદ અમન અને બાકીના 11 ક્રૂ મેમ્બર્સને સોમાલિયાના ગાઢ જંગલોમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. છ મહિના સુધી તેઓ ખુલ્લા આકાશ નીચે, ઝાડની છાયામાં સૂતા રહ્યા. બે કિલોમીટર દૂર ગટરમાંથી દરરોજ માત્ર બે લિટર પાણીનું રાશન આપવામાં આવતું હતું. 45 – 45 દિવસ સુધી છુપાઈને નહાવા મજબૂર ખલાસીઓ પાસે પહેરવા માટે માત્ર ટી શર્ટ અને નિકર બચ્યા હતા.
જહાજનું ડબવું, નખ ખેંચવા અને યુએન તરફથી પણ વિશ્વાસઘાત
2013માં, તેને જહાજમાં પાછો લાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ જહાજના કાર્ગો ડબ્બામાં પૂરને કારણે એમવી અલ્બેડો દરિયામાં ડૂબી ગયું હતું. નાસભાગમાં તરતાં ન આવડતાં અમન દોરડા સાથે લટકી ગયો હતો અને કંબોડિયાના એક ખલાસીએ તેને ડૂબતા બચાવ્યો હતો. ડાકુઓએ બાકીના ક્રૂને ટ્રોલર પર બેસાડી દીધા હતા અને તેમને પાછા જંગલમાં લઈ ગયા હતા.
તે જંગલમાં પાછો ફર્યો કે તરત જ ફરીથી હુમલો શરૂ થયો અને લૂંટારુઓએ અમનના હાથના નખ ઉખેડી નાખ્યા. આ દરમિયાન યુએનના અધિકારીઓએ સંપર્ક સાધ્યો હતો અને 9 મિલિયન ડોલરમાં મુક્તિ માટે સોદો કર્યો હતો, પરંતુ ડાકુઓને પૈસા આપવા આવેલા એક જર્મન કેપ્ટન સંપૂર્ણ રકમ લઈને નાસી છૂટ્યો હતો. આ પછી, ખલાસીઓએ બચવાની તેમની છેલ્લી આશા ગુમાવી દીધી હતી.
ઊંઘની ગોળીઓ, બારી કાપવી
જ્યારે પરિવારે કોઈક રીતે 2 મિલિયન ડોલર એકત્ર કર્યા અને કોઈ રસ્તો ન હતો, ત્યારે ખલાસીઓએ પોતાનો જીવ બચાવવાની યોજના બનાવી હતી. સ્થાનિક ડાકુઓને લાલચ આપીને, તેઓએ મોબાઇલ ફોન અને સિમકાર્ડ મેળવ્યું, જેના કારણે ભારતીય અને યુએનના અધિકારીઓ સાથે ગુપ્ત સંપર્ક થયો.
યોજના મુજબ, ખલાસીઓએ ડાકુઓના રાત્રિભોજનમાં ઊંઘની ગોળીઓ ઉમેરી દીધી. સવારે 3 વાગે જ્યારે ડાકુઓ ગાઢ ઊંઘમાં હતા ત્યારે 11 ખલાસીઓ તેમની લાકડાની ઝૂંપડીની બારી કાપી નાખી અને ડૂબતા વહાણમાંથી બચાવેલા જરૂરી કાગળો લઈને ગાઢ જંગલમાં ભાગી ગયા. સવાર સુધી ચાલ્યા પછી, સોમાલિયાની સેનાએ તેમને સલામત સ્થળે ખસેડ્યા હતા, જ્યાંથી તેમને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વિશેષ વિમાન દ્વારા કેન્યા લાવવામાં આવ્યા હતા.
એક નવું જીવન અને ક્યારેય ન ભરનાર ઘા
9 જૂન 2014ના રોજ જ્યારે અમન મુંબઈ એરપોર્ટ પર ઉતર્યો ત્યારે ચાર વર્ષથી રાહ જોઈ રહેલા તેના માતા પિતાની આંખોમાંથી આંસુ રોકી શક્યા નહતા. હિમાચલના કાંગડામાં પોતાના ઘરે પરત ફર્યા બાદ પણ અમન માટે સામાન્ય જીવન જીવવું સરળ નહોતું. દુઃખદ સ્વપ્નો, તેજ પ્રકાશનો ડર અને હતાશા જેવી સમસ્યાઓને દૂર કરવા માટે તેણે લાંબી માનસિક સારવાર કરવી પડી હતી.
આજે અમન શર્મા ફરીથી મર્ચન્ટ નેવીમાં ‘બોસન’ના પદ પર નોકરી કરે છે, પરિણીત છે અને બે બાળકોનો પિતા છે. તે વર્ષમાં બે વાર જન્મદિવસ ઉજવે છે, એક 8 નવેમ્બરે જ્યારે તેનો જન્મ થયો હતો, અને બીજો 9 જૂને જ્યારે તે મૃત્યુના મુખ માંથી ભારત પરત ફર્યો હતો.
2026માં ફરી ઘેરાયું સોમાલીયા ચાંચિયાગીરીનું સંકટ
એક દાયકા પહેલા અમન શર્મા જે ભયાનક સ્થિતિમાં ભાગી છૂટ્યો હતો, તે ખતરો આજે પણ સમાપ્ત થયો નથી. ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઈઝેશનના જણાવ્યા અનુસાર, 2026માં સોમાલી ડાકુઓનો આતંક ફરી એકવાર તેની ચરમસીમાએ છે. આ વર્ષે જુલાઈ અને ઓગસ્ટ સુધી અનેક જહાજોનું અપહરણ થયા બાદ હાલમાં સોમાલિયાના ચાંચિયાઓ દ્વારા 38 ભારતીય નાવિકોને બંધક બનાવવામાં આવ્યા છે. આ વાર્તા માત્ર અમનની અદમ્ય હિંમતનું પ્રતીક જ નથી, પરંતુ હજારો ખલાસીઓના સખત સંઘર્ષની પણ વાત કરે છે જેમણે દરિયામાં પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂક્યો હતો.
