ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્રમાં ગિરનાર પર્વતોની તળેટીમાં આવેલું જૂનાગઢ શહેર, દંતકથાઓમાં લપેટાયેલ ઇતિહાસના ખજાના જેવું લાગે છે. આ પ્રાચીન શહેરના દુર્લભ સ્થાપત્ય કૌશલ્ય અને ભવ્ય સ્મારકો જોવા લાયક છે. અહીં આવેલો ઉપરકોટ કિલ્લો ઇતિહાસમાં છવાયેલ આવી જ એક ભવ્ય રચના છે. ( Credit: Getty Photographs )
1 / 8
એ જાણવું રસપ્રદ છે કે ગુજરાતમાં બહુ ઓછા સ્થળોએ જૂનાગઢ જેટલી વિવિધતા છે. ગિરનાર પર્વતમાળાની તળેટીમાં સ્થિત જૂનાગઢનું નામ ઉપરકોટ પરથી પડ્યું છે, જે ઇ.સ.320 દરમિયાન ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય દ્વારા બંધાવવામાં આવેલ કિલ્લો હતો. જૂનાગઢ શબ્દનો અર્થ “જૂનો કિલ્લો” થાય છે, આ કિલ્લો શહેરનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. ( Credit: Getty Photographs )
2 / 8
જૂનાગઢ નામ સંસ્કૃત શબ્દ “જૂના” (જૂનો) અને “ગઢ” (કિલ્લો) પરથી પાડવામાં આવ્યું છે, જેનો અર્થ “જૂનો કિલ્લો” થાય છે.ઐતિહાસિક રીતે તેને “ગિરિનગર” પણ કહેવામાં આવતું હતું,કારણ કે તે ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં આવેલું છે.ગુપ્તકાળ દરમિયાન અને ત્યારબાદ અહીં ગ્રીકો-હેલેનિક પ્રભાવ જોવા મળ્યો હોવાથી તેને “યવનનગર” પણ કહેવામાં આવતું હતું. મુઘલ કાળ દરમિયાન તેને “સોરઠ” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતું હતું, જે જૂનાગઢ રજવાડાનો એક ભાગ હતું. ( Credit: Getty Photographs )
3 / 8
જૂનાગઢનો ઇતિહાસ લગભગ ઇ. સ.300 ની આસપાસ શરૂ થાય છે, જ્યારે તેના પર મૌર્ય સમ્રાટ ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યનું શાસન હતું.પ્રખ્યાત સમ્રાટ અશોકએ અહીં અશોકના શિલાલેખો સ્થાપિત કર્યા હતા,જે આજે પણ અસ્તિત્વમાં છે. ( Credit: Getty Photographs )
4 / 8
મૌર્ય સામ્રાજ્ય પછી આ પ્રદેશ શક, ક્ષત્રપ અને ગુપ્ત રાજવંશોના નિયંત્રણ હેઠળ રહ્યો.ગુપ્ત સમ્રાટ સ્કંદગુપ્ત ( ઇ.સ.455-467 ) એ અહીં ઘણા બૌદ્ધ અને હિન્દુ મંદિરો બનાવ્યા હતા. ( Credit: Getty Photographs )
5 / 8
ચાલુક્ય અને સોલંકી રાજવંશો (9મી-13મી સદી) દરમિયાન જૂનાગઢ એક શક્તિશાળી રાજ્ય બન્યું.અમદાવાદના સુલતાન મહેમૂદ બેગડા (1458-1511) એ જૂનાગઢ પર હુમલો કર્યો અને તેને મુસ્લિમ શાસન હેઠળ લાવ્યો.મહેમૂદ બેગડાએ અહીં ઉપરકોટ કિલ્લાનું નવીનીકરણ કર્યું અને શહેરને ઇસ્લામિક વહીવટી કેન્દ્રમાં પરિવર્તિત કર્યું. ( Credit: Getty Photographs )
6 / 8
1730માં, નવાબ મુહમ્મદ શેરખાન બાબીએ જૂનાગઢ પર કબજો કર્યો અને બાબી નવાબ વંશની સ્થાપના કરી.બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન પણ જૂનાગઢ રજવાડા પોતાની સ્વાયત્તતા જાળવી રાખતા હતા. ( Credit: Getty Photographs )
7 / 8
15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ ભારત સ્વતંત્ર થયું ત્યારે જૂનાગઢના નવાબ મુહમ્મદ મહાબત ખાન ત્રીજાએ પાકિસ્તાનમાં જોડાવાની જાહેરાત કરી.પરંતુ જૂનાગઢના લોકો અને નવાબના દિવાન શ્યામલદાસ ગાંધીએ તેનો વિરોધ કર્યો.નવેમ્બર 1947માં, ભારતીય સેનાએ જૂનાગઢ પર કબજો કર્યો અને 20 ફેબ્રુઆરી 1948ના રોજ, જૂનાગઢ ભારતમાં ભળી ગયું. ( Credit: Getty Photographs )
8 / 8
સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક સ્થળોની મુલાકાત લઈ તમારી ટ્રિપ યાદગાર બનાવો. સૌરાષ્ટ્રની આવી સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો..
