‘પૂર્ણ ઇન્ટરનેટ બંધ થવાથી બાળકોના મૌલિક અધિકારોનું ઉલ્લંઘન’, સુપ્રીમ કોર્ટનો કેન્દ્ર સરકારને નિયમ બનાવવાનો આદેશ

Supreme Court docket : સુપ્રીમ કોર્ટે બાળકો માટે ઇન્ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ ન કરવાની વકાલત કરી છે. કોર્ટે કહ્યું કે બાળકોને તેમની સલામતી અને ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરવાની સ્વતંત્રતા વચ્ચે કોઇ એકની પસંદગી કરવા મજબૂર કરી શકાય નથી. કોર્ટે ઇન્ટરનેટ સુધીની પહોંચને મૌલિક અધિકાર ગણાવ્યો છે. સાથે તે ચેતવણી પણ આપી હતી કે બાળકોની ઑનલાઇન પ્રવૃત્તિઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાથી બાળકોને જાતીય શોષણ અને દુર્વ્યવહારથી બચાવવાને બદલે વધુ જોખમ ઉભું થઈ શકે છે.

એનજીઓ અને બીજી અરજીની સુનાવણી ચાલી રહી હતી

જસ્ટિસ જે.બી.પારડીવાલા અને જસ્ટિસ કે વિનોદ ચંદ્રનની ખંડપીઠે 15 ઓક્ટોબરે આ ટિપ્પણી કરી હતી. તેઓ બાળ અધિકારો માટે કામ કરતી એનજીઓ જસ્ટ રાઇટ્સ ફોર ચિલ્ડ્રન એલાયન્સ અને અન્ય એક અરજદારની અરજીઓ પર સુનાવણી કરી રહ્યા હતા. અરજીમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ જાતીય શોષણ અને બાળકોના દુર્વ્યવહાર પર અધિકારીઓને જાણ કરવાની તેમની કાનૂની જવાબદારીઓને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ ગયા છે.

અરજદારોએ એકસમાન રિપોર્ટિંગ પ્રક્રિયા, કેન્દ્રીય પોર્ટલ અને નિયમોનું પાલન ન કરનારા મધ્યસ્થો સામે કાર્યવાહીની માંગ કરી હતી. કોર્ટે એ પણ નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેણે વાંધાજનક સામગ્રી સાથે સંકળાયેલા ડિજિટલ આઇડેન્ટિફાયર અને યુઆરએલનો રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ તૈયાર કરવો જોઈએ, જેથી આવી સામગ્રીને ઓળખવા અને દૂર કરવામાં સરળતા રહે.

વ્યક્તિનો મૂળભૂત અધિકાર – કોર્ટ

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે અમને એમ કહેવામાં કોઈ ખચકાટ નથી કે ઇન્ટરનેટ સુધી પહોંચ અને તેનો ઉપયોગ કરવો બંધારણની કલમ 21 (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ) અને કલમ 19 (1) (એ) (વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા) હેઠળ દરેક વ્યક્તિનો મૂળભૂત અધિકાર છે.

કોર્ટે વધુમાં કહ્યું કે આપણા બાળકો, તેમની ઉંમર ગમે તે હોય, સમાન અધિકાર પ્રાપ્ત છે. આ અધિકારોને પુરી રીતે વંચિત કરવા એ એટલું જ વાહિયાત હશે, જેટલું એ કહેવું કે એક ચોક્કસ ઉંમરથી નીચેના બાળકોમાં ના તો કોઈ અંતરાત્મા છે જેમનું રક્ષણ થવું જોઈએ અને ન તો અભિવ્યક્તિની કોઈ સ્વતંત્રતા છે જે વ્યક્ત કરવી જોઈએ. અમારા બાળકોની સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતા એકબીજાના વિરોધી નથી. બાળકોને આ બંને અધિકારો મળવા જોઈએ. 

અભિજીત દિપકેને શરતી જામીન મળ્યા, શાંતિ જાળવવા બોન્ડ પર સહી કરાવી

અગાઉ આપવામાં આવેલી સલામતીના અમલીકરણમાં ખામીઓ અંગે કોર્ટ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓ વચ્ચે આ આદેશ આવ્યો છે. બેન્ચે કહ્યું કે બાળકોને ઓનલાઇન સુરક્ષિત રાખવા માટે, વધુ સારી ઓળખ અને રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ, પ્લેટફોર્મ તરફથી પ્રભાવી કાર્યવાહી અને એવા ઉપાયોની જરૂર છે જે બાળકોને ડર વિના મદદ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

આગામી સુનાવણી 10 ડિસેમ્બરે થશે

સરકારને નિર્દેશોના અમલીકરણ માટે લેવામાં આવેલા પગલા અને અત્યાર સુધીની પ્રગતિની વિગતો આપતું સોગંદનામું દાખલ કરવા કહેવામાં આવ્યું છે. આ કેસની આગામી સુનાવણી 10 ડિસેમ્બરે થશે.