ગેસ સ્ટવ પર સીધી રોટલી શેકવી કેટલી હાનિકારક? નિષ્ણાતોએ મોટી ચેતવણી આપી

જીવનશૈલી | કેન્સરના વધતા જોખમ વિશે આટલી બધી ચર્ચાઓ વચ્ચે, આજકાલ આપણી રોજિંદી રસોઈની આદતોને પણ સ્વાસ્થ્યના દૃષ્ટિકોણથી જોવામાં આવી રહી છે. રોટલી હોય કે પરાઠા એ કોઈપણ ભારતીય ઘરમાં મુખ્ય ખોરાક છે. સામાન્ય રીતે ઘણા ઘરોમાં, રોટલી પહેલા તવામાં હળવી શેકવામાં આવે છે અને પછી સીધી રસોઈ ગેસ પર શેકવામાં આવે છે. 

આપણે બધાએ વર્ષોથી ચાલી આવતી આ ખૂબ જ પરિચિત પ્રથા જોઈ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું ગેસ પર સીધી રોટલી શેકવાથી ખરેખર કેન્સરનું જોખમ વધી શકે છે? સંશોધકો અને ડોકટરોના મંતવ્યો જાણીને, તમે તમારી રોટલી શેકવાની રીત પર પણ પુનર્વિચાર કરી શકો છો.

ગેસ પર સીધી રોટલી શેકવાના નુકસાન

વિજ્ઞાન શું કહે છે? 

2015 માં એન્વાયર્નમેન્ટલ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે રસોઈ ગેસ અથવા ઓવન કાર્બન મોનોક્સાઇડ, નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ અને સૂક્ષ્મ કણો મુક્ત કરી શકે છે, જે લાંબા ગાળે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે. 

વધુમાં, ખૂબ ઊંચા તાપમાને ખોરાક સીધો રાંધવાથી હેટરોસાયક્લિક એમાઇન્સ (HCA) અને પોલિસાયક્લિક એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન (PAHs) જેવા ચોક્કસ રાસાયણિક સંયોજનો ઉત્પન્ન થાય છે.

અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં, આ પદાર્થો શરીરના કોષોના DNA ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે ગેસ પર સીધી શેકવામાં આવતી દરેક રોટલી કેન્સરનું કારણ બનશે.

ડોક્ટરોના મતે, વાસ્તવિક જોખમ ક્યાં છે? દિલ્હીના પ્રખ્યાત કેન્સર નિષ્ણાત ડૉ. શ્યામ અગ્રવાલના મતે, એવું ન કહી શકાય કે ફક્ત ઓવનમાં સીધી રોટલી શેકવાથી કેન્સર થશે. આપણા શરીરના કોષોમાં ડીએનએને થયેલા પ્રારંભિક નુકસાનને જાતે જ સુધારવાની કુદરતી ક્ષમતા હોય છે.

પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમિતપણે વર્ષો સુધી વધુ ગરમ અથવા બળી ગયેલો ખોરાક ખાય છે, તો સંભવિત જોખમ વધી જાય છે. એટલે કે, ક્યારેક ક્યારેક આ રીતે શેકેલી રોટલી ખાવી અને વર્ષો સુધી બળી ગયેલા ભાગો ખાવા એ એક જ વાત નથી.

શું રોટલી પરના કાળા ડાઘ કે બળેલા ડાઘ ચિંતાનો વિષય છે? 

કેન્સર નિષ્ણાત ડૉ. દીપાંજન પાંડાના મતે, ખોરાકને સીધા ઓવનમાં કે કોલસા પર પકવવાથી કેટલાક હાનિકારક રસાયણો ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. જ્યારે સ્ટાર્ચયુક્ત ખોરાકને વધુ પડતા ઊંચા તાપમાને શેકવામાં આવે છે, ત્યારે ‘એક્રીલામાઇડ’ નામનું રસાયણ બને છે, જેનો અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. 

આ કારણોસર, સંશોધકો સલાહ આપે છે કે રોટલી પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ છે જેથી ઘાટા કાળા ડાઘ ન દેખાય અથવા તે બળી ન જાય. જો કોઈ ભાગ વધુ પડતો બળી ગયો હોય અથવા બળી ગયો હોય, તો તે બળેલા ભાગને ન ખાવું વધુ સારું છે.

શરીરને તાજગી આપી અને મોસમી બીમારીથી દૂર રાખશે, દિવસની શરૂઆત આ ચાથી કરો

તો શું રોટલી ફક્ત તવામાં જ શેકવી જોઈએ? 

તવામાં સીધી રોટલી શેકવાનો આ રિવાજ ઘરોમાં યુગોથી ચાલી રહ્યો છે, તેથી અચાનક ગભરાવાનું કોઈ કારણ નથી. જોકે, સાવચેતી તરીકે, તવામાં રોટલીને કપડા કે ચીપિયાથી દબાવીને શેકવી વધુ સલામત છે. આ સાથે, રસોડામાં સારી વેન્ટિલેશન હોય તેની ખાતરી કરવી પણ જરૂરી છે.

ઓવનમાં સીધી બ્રેડ શેકવાથી કેન્સર થાય છે તે હજુ સુધી સાબિત થયું નથી. જોકે, વધુ પડતી ગરમી ટાળવી, પૌષ્ટિક, સંતુલિત આહાર લેવો અને યોગ્ય કુકીંગ મેથડનું પાલન કરવું એ શારીરિક સુખાકારીની વાસ્તવિક ચાવીઓ છે.