Final Up to date:
રેતીના ટેકરા અને કાંટાવાળી ઝાડીઓ વચ્ચે વસેલા બાડમેરના સરહદી ગામોમાં વર્ષો સુધી મોબાઇલ નેટવર્ક એક સપનું હતું. કોલ કરવા માટે લોકો ઘરમાંથી કિલોમીટરો દૂર ઊંચા ટેકરા પર ચઢતા, છતાં ઘણી વખત “No Community” જ મળતું. પરંતુ હવે ઢંગારી ગામના યુવાનોએ ટેક્નોલોજી અને દેશી જુગાડના સંયોજનથી આખા ગામને WiFi ઝોનમાં ફેરવી દીધું છે. પોતાની મહેનત અને વિચારશક્તિથી તેમણે સાબિત કરી દીધું છે કે વિકાસ માટે હંમેશાં સરકારની રાહ જોવી જરૂરી નથી, ઇચ્છાશક્તિ હોય તો રણમાં પણ ડિજિટલ ક્રાંતિ શક્ય છે.
બાડમેર, રાજસ્થાન: પશ્ચિમ રાજસ્થાનના સરહદી બાડમેર જિલ્લામાં, જ્યાં આજે પણ કિલોમીટરો સુધી ફક્ત રેતીના ઊંચા-ઊંચા ડુંગર અને કાંટાવાળી ઝાડીઓ જ દેખાય છે, ત્યાંના ગ્રામ્ય લોકો હવે આધુનિક ટેક્નોલોજી અને દેશી જુગાડના સંયોજનથી પોતાની કિસ્મત પોતે લખી રહ્યા છે. બાડમેરના સરહદી ગામોમાં મોબાઇલ નેટવર્કની સમસ્યા જૂની અને ગંભીર છે કે અહીંના લોકો પાસે મોંઘા સ્માર્ટફોન હોવા છતાં એ ફક્ત ‘રમકડાં’ બનીને રહી ગયા છે. કોલ કરવા માટે ગ્રામ્ય લોકોને ઘણીવાર પોતાના ઘરમાંથી 1-2 કિલોમીટર દૂર ઊંચા રેતીના ટેકરા પર ચઢવું પડતું હતું. પણ હવે બાડમેરના ઢંગારી ગામના યુવાનોએ સમસ્યાનો એવો અનોખો ઉકેલ લાવ્યો છે, જેના કારણે આખું ગામ હાઈ-ટેક ‘WiFi ઝોન’માં ફેરવાઈ ગયું છે.
ઢંગારી ગામની આ કહાની દરેક માટે પ્રેરણાદાયી છે, જે લોકો સરકારી સુવિધાઓની રાહ જોઈને હાથ પર હાથ ધરીને બેઠા રહે છે. વર્ષો સુધી મોબાઇલ ટાવર અને સિગ્નલની રાહ જોવાની છતાં કોઈ ઉકેલ ન મળ્યો, ત્યારે ગામના જગદીશ મેઘવાલ અને અન્ય યુવાનોએ ટેક્નોલોજીનો સહારો લીધો. તેમણે ‘પોઈન્ટ-ટુ-પોઈન્ટ’ (Level-to-Level) WiFi સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને ઘરની છત પર ખાસ એન્ટિના અને રાઉટર લગાવ્યા છે. લાંબો વાંસ કે લોખંડનો પાઈપ છત પર લગાડવામાં આવે છે, જેના ઉપરના ભાગે એન્ટિનાને એ દિશામાં ગોઠવવામાં આવે છે, જ્યાં કિલોમીટરો દૂર કોઈ શહેર કે ઊંચા સ્થળે મોબાઇલ ટાવર હોય છે. આ એન્ટિના દૂરથી આવતા કમજોર સિગ્નલને પકડીને કેબલ દ્વારા ઘરમાં મુકાયેલા રાઉટર સુધી પહોંચાડે છે.
આ ડિજિટલ સેટઅપ તૈયાર કરવા માટે ગામના દરેક પરિવારે પોતાના ખિસ્સામાંથી આશરે 12 થી 15 હજાર રૂપિયા ખર્ચ્યા છે. આ રકમમાં એન્ટિના, રાઉટર, કેબલ અને સપોર્ટિંગ પોલની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. એકવાર આ સેટઅપ લગાવી દેવામાં આવે પછી ઘરના 50 થી 70 ફૂટના વિસ્તારમાં ઉત્તમ 4G નેટવર્ક મળી રહે છે. ગામના લોકો માટે આ ખર્ચ કોઈ રોકાણથી ઓછો નથી, કારણ કે હવે બાળકોની ઓનલાઈન ક્લાસિસ વિના વિઘ્ને ચાલી રહી છે. ઉપરાંત, ખેડૂતો હવે સરકારી યોજનાઓ માટે ઓનલાઈન અરજી કરી શકે છે અને બેંકિંગ સંબંધિત કામ માટે તેમને હવે શહેરના ચક્કર પણ નથી લગાવવા પડતા. આ જુગાડ હવે આખા વિસ્તારમાં ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે.
આજે ઢંગારી ગામની તસવીર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે અને મોબાઇલ સ્ક્રીન પર દેખાતો “No Community”નો સંદેશો હવે ભૂતકાળની વાત બની ગયો છે. ગામના યુવાનો હવે YouTube દ્વારા નવી વસ્તુઓ શીખી રહ્યા છે અને ડિજિટલ દુનિયા સાથે સંપૂર્ણ રીતે જોડાઈ ગયા છે. જગદીશ મેઘવાલ કહે છે કે નેટવર્કના અભાવે ગામનો વિકાસ અટકી ગયો હતો અને લોકોનો સંપર્ક બહારની દુનિયા સાથે તૂટી ગયો હતો, પણ આ સામૂહિક પ્રયાસે આખા ગામને એકસાથે બાંધી દીધું છે. સરહદી વિસ્તારોમાં જ્યાં બેઝિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસવામાં સમય લાગે છે, ત્યાં ઢંગારી ગામનું આ દેશી WiFi મોડેલ અન્ય પછાત વિસ્તારો માટે એક ઉત્તમ ઉદાહરણ બની રહ્યું છે. અહીંની સફળતાએ સાબિત કરી દીધું છે કે જો ઇચ્છાશક્તિ મજબૂત હોય, તો સંસાધનોની અછત ક્યારેય પ્રગતિના રસ્તામાં અવરોધ બની શકતી નથી.
Ahmedabad,Gujarat
