શું ભાજપ બેકફૂટ પર આવી ગયું છે, હાલના ફેરફારો કઇ તરફ કરી રહ્યા છે ઇશારો?

જુલાઈમાં જંતર-મંતર પર થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન બાદ જનતાના દબાણમાં 12 વર્ષ બાદ કોઇ કેન્દ્રીય મંત્રીને રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. ત્યારબાદથી ભાજપમાં અસમંજસનો માહોલ છે. કડક અને નીડર નિર્ણયો લેવા માટે જાણીતી પાર્ટી હવે દબાણને કારણે ખૂબ જ સાવધાનીપૂર્વક આગળ વધી રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.

જે સરકારે કલમ 370 હટાવવા અને નાગરિકતા સંશોધન કાયદા (સીએએ) જેવા નિર્ણયો ખૂબ જ ઝડપથી લીધા હતા, તે હવે તેના ઘણા કાયદાઓ અને બિલને આગળ ધપાવવામાં ખચકાટ અનુભવી રહી છે. ભાજપ શાસિત રાજ્ય સરકારો પણ વિરોધ પ્રદર્શનથી બચવા માટે સુધારાત્મક પગલાં લઈ રહી છે. તાજેતરના અઠવાડિયામાં બનેલી મુખ્ય ઘટનાઓ બની છે.

રાજસ્થાનની ભજનલાલ શર્મા સરકારે 21 ઓગસ્ટના રોજ રાજ્યભરની શાળાઓના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સુધારો કરવા માટે 12,500 કરોડ રૂપિયાની ત્રણ વર્ષીય યોજનાની જાહેરાત કરી હતી. કોકરોચ જનતા પાર્ટી (સીજેપી)ના સ્કૂલ ઓડિટ અભિયાન બાદ આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. એવું લાગતું હતું કે સરકાર સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી પહેલા મોટા આંદોલનની શક્યતાને ટાળવા માંગે છે.

ગોવાના ધારાસભ્યો અને ખુદ પાર્ટીની અંદર ઉઠેલા વિરોધ બાદ પ્રમોદ સાવંત સરકારે 31 ઓગસ્ટે વિધાનસભામાં ધર્માંતરણ વિરોધી બિલ રજૂ ન કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. રાજ્ય કેબિનેટે ‘ગોવા ગેર-કાનૂની ધર્માંતરણ નિષેધ વિધેયક 2026’ ને મંજૂરી આપી હતી અને તે ચાલુ ચોમાસુ સત્રમાં લાવવામાં આવવાનું હતું.

દિલ્હી પોલીસે 20 જુલાઈએ સીજેપીના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયેલા 19 વર્ષીય યુવકને ઈજા પહોંચાડવાના કેસમાં 21 ઓગસ્ટે કેસ નોંધ્યો હતો. વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પીડિત યુવક અને તેની માતા સાથે સાત કલાક સુધી પોલીસ સ્ટેશનની બહાર ધરણા કર્યા બાદ પોલીસે આ કાર્યવાહી કરી હતી.

જોકે ભાજપના ઘણા નેતાઓ આ ચિંતાઓને ફગાવી રહ્યા છે અને અર્થવ્યવસ્થા પર નવા આંકડાના હવાલા આપી રહ્યા છે. પાર્ટીના એક નેતાએ કહ્યું કે પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં જીડીપી ગ્રોથ રેટ 7.8 ટકા રહ્યો છે, જે સરકાર માટે રાહતની વાત છે. લોકોને એ પણ લાગવું જોઈએ કે અર્થતંત્ર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે. આવા આંકડા ચોક્કસપણે પાર્ટી અને સરકારનું મનોબળ વધારશે. 

પાર્ટીના કેટલાક નેતાઓનું માનવું છે કે 12-13 સપ્ટેમ્બરે દિલ્હીમાં યોજાનારી બ્રિક્સ સમિટમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર વડા પ્રધાન મોદીની એક મજબૂત નેતા તરીકેની છબીને ઉજાગર કરશે, જે દેશની અંદરની રાજકીય સમસ્યાઓને પાછળ છોડી શકે છે.

પ્રાચીન ઇતિહાસ સાથે સરખામણી

તેમ છતાં ભાજપના એક વર્ગમાં ચિંતા છે. કેટલાક લોકો તેની સરખામણી પાર્ટીના જૂના મુશ્કેલ દિવસો સાથે કરી રહ્યા છે. કેટલાક નેતાઓએ 2005 માં એલકે અડવાણીની પાકિસ્તાન યાત્રાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો જ્યારે તેમણે મોહમ્મદ અલી ઝીણાને “બિનસાંપ્રદાયિક” ગણાવ્યા હતા અને પાર્ટી અને આરએસએસમાં ભારે હોબાળો મચી ગયો હતો. કેટલાક નેતાઓએ 1990ના સમયગાળાને યાદ કર્યો હતો જ્યારે પ્રધાનમંત્રી વી.પી. સિંહે અન્ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી)ને 27 ટકા અનામત આપતી મંડલ પંચની ભલામણોનો અમલ કર્યો હતો.

ભાજપના એક નેતાએ સ્વીકાર્યું કે હાલની પરિસ્થિતિ પાર્ટીના રાજનીતિત પ્લાનને બગાડવા અને ઘણા રાજ્યોમાં નવા રાજકીય સમીકરણો બનાવવાની સંભાવના ધરાવે છે. અન્ય એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે ભાજપ 2014 થી જે નારાઓનો ઉપયોગ કરી રહી હતી તે હવે તેની ધાર ગુમાવી રહી છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું જનતા સાથે સીધું જોડાણ તેમનું સૌથી મોટું હથિયાર રહ્યું છે, પરંતુ હવે એક વર્ગ પર તેમની વાત પહેલા જેટલી અસર થતી હોય તેવું લાગતું નથી. 

જીડીપી ગ્રોથ પર રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું – પીએમ મોદીના નેતૃત્વમાં દેશ વિકાસ કરી રહ્યો છે

નીટ પેપર લીક સામે વિદ્યાર્થીઓના જે વિરોધથી તેની શરૂઆત થઇ હતી તે હવે સરકાર માટે મોટો પડકાર બની શકે છે. ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓનું કહેવું છે કે પાર્ટીના નેતૃત્વએ સુધારાત્મક પગલાં લેવા અને પરિસ્થિતિ અનુસાર થોડું લચીલું વલણ અપનાવવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.

જોકે ભાજપ ખેડૂત આંદોલન અને 2024 ની લોકસભા ચૂંટણીના આંચકામાંથી બહાર આવી ચૂકી છે. તદુપરાંત આજની પરિસ્થિતિ અડવાણીના જિન્નાના નિવેદન અથવા 1990 ના દાયકાના મંડલ યુગથી તદ્દન અલગ છે. તે સમયે કેન્દ્રમાં ભાજપ સત્તામાં ન હતી, જ્યારે આજે તે રસ્તામાં કેટલાક અવરોધો હોવા છતાં દેશની સૌથી મજબૂત રાજકીય શક્તિ બનેલી છે.