Vitamin B12 Meals : ભારતમાં એક ખામોશ પરંતુ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. તે છે વિટામિન બી 12 ની ઉણપ. આ ઉણપ તરત જ બહારથી દેખાતી નથી પરંતુ જો લાંબા સમય સુધી અવગણવામાં આવે તો તે ચેતાતંત્રને નુકસાન, એનિમિયા અને મગજની સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
ઘણા તબીબી સંશોધનો અનુસાર ભારતની 31% થી 78% વસ્તી વિટામિન બી 12 ની ઉણપથી પીડાય છે. આ આંકડો પોતે જ એક સંકેત છે કે આ સમસ્યા હવે વ્યક્તિગત નથી પણ પબ્લિક હેલ્થ કંસર્ન બની ગઇ છે. વિટામિન બી12 એટલે કે કોબાલામિન એક એવું પોષક તત્વ છે જે આપણું શરીર જાતે બનાવી શકતું નથી, તે આહારમાંથી મેળવી શકાય છે.
શરીરમાં વિટામિન બી 12 ના કાર્ય વિશે વાત કરીએ તો તે કોષોના આનુવંશિક પદાર્થ ડીએનએ અને આરએનએ બનાવવામાં મદદ કરે છે. આ વિટામિન નસોની ઉપરની પરત માયલિન આવરણને અકબંધ રાખે છે અને લાલ રક્તકણોના નિર્માણ માટે પણ જરૂરી છે. શરીરમાં આ વિટામિનનો અભાવ હોમોસિસ્ટીનમાં વધારો કરે છે, જે નસો અને રક્ત વાહિનીઓને કાયમી ધોરણે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
નેશનલ લાઇબ્રેરી ઓફ મેડિસિન (એનએલએમ) માં પ્રકાશિત એક અહેવાલ મુજબ દક્ષિણ ભારતના શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતા 21 થી 60 વર્ષની વયના લગભગ 44% લોકો વિટામિન બી 12 ની ઉણપથી પ્રભાવિત છે. આયુર્વેદિક અને યુનાની દવાઓના નિષ્ણાત ડો.સલીમ ઝૈદીના જણાવ્યા અનુસાર આ સમસ્યા માત્ર વૃદ્ધો સુધી જ મર્યાદિત નથી, પરંતુ યુવાનો, કામ કરતા લોકો અને સગર્ભા મહિલાઓ તેના માટે વધુને વધુ સંવેદનશીલ છે.
શરીરમાં આ વિટામિનની ઉણપને પહોંચી વળવા માટે આહારમાં નોન-વેજ ફૂડનો સમાવેશ કરવો એ સૌથી અસરકારક રીત માનવામાં આવે છે. અઠવાડિયામાં 3-4 વખત માછલી અથવા ચિકનનું સેવન કરવું, દરરોજ 1 ઇંડાનું સેવન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.
આ પણ વાંચો – બેચેની અને તણાવને અલવિદા કહો, ઊંઘતા પહેલા આ હર્બલ ચા પીવો, થોડી મિનિટોમાં ઊંઘ આવશે
આ વિટામિન કુદરતી રીતે માત્ર પ્રાણી આધારિત ખોરાકમાં જ જોવા મળે છે. શાકાહારીઓમાં આ વિટામિનની ઉણપને પહોંચી વળવા માટે કેટલાક ખાસ ખોરાક છે જે તેનું સેવન કરીને બી 12 માટે સરળતાથી ભરપાઈ કરી શકાય છે. ચાલો જાણીએ કે કયા ખોરાક છે જે બી 12 ની ઉણપને પૂર્ણ કરે છે.
શાકાહારીઓ માટે દૂધ સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે
દૂધ એ પ્રાણી આધારિત ખોરાક છે અને તે બી -12 નો ભંડાર છે. એક ગ્લાસ દૂધમાં લગભગ 0.9 થી 1 માઇક્રોગ્રામ વિટામિન બી 12 હોય છે. દરરોજ બે ગ્લાસ દૂધ તમારી રોજિંદી જરૂરિયાતનો નોંધપાત્ર ભાગ પૂરો કરે છે.
શેકેલા ચણા ચેતા નસોની તાકાતનું પાવરહાઉસ
ચણા માત્ર પ્રોટીન અને ફાઇબર જ નથી આપતા, પરંતુ તેમાં હાજર સૂક્ષ્મ પોષક તત્વો નસોની કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરે છે. શેકેલા ચણા ખાવાથી શરીરનો થાક દૂર થાય છે અને મેટાબોલિઝમમાં સુધારો થાય છે, જે વિટામિન્સના અવશોષણમાં મદદ કરે છે.
લોહી અને નસો માટે પાલક અમૃત
જોકે પાલકમાં સીધી રીતે બી 12 હોતું નથી, તે ફોલેટ અને આયર્નથી સમૃદ્ધ છે. વિટામિન બી 12 અને ફોલેટ સાથે મળીને કામ કરે છે. ફોલેટની હાજરી વિના, બી 12 તેનું કામ યોગ્ય રીતે કરી શકશે નહીં. તેથી પાલક ચેતાને સુધારવા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.
સ્પ્રાઉટ્સ પોષણનો કોમ્બો
ફણગાવેલા અનાજ જેવા કે મગ, મઠ વગેરેમાં આયર્ન, વિટામિન સી અને ફોલિક એસિડ ભરપૂર પ્રમાણમાં હોય છે. જો તમે ફોર્ટિફાઇડ સ્પ્રાઉટ્સનું સેવન કરો છો તો તે ચેતાની નબળાઈને દૂર કરવામાં અને એનિમિયાને રોકવામાં જાદુઈ અસર દર્શાવે છે.
