કબજિયાત ક્યારે ગંભીર સમસ્યા બની જાય છે? કયા લક્ષણો દેખાય તો તરત જ ડોક્ટરની મદદ લેવી

Persistent Constipation Information: પાચન સંબધિત સમસ્યાઓમાં કબજિયાત એ એક સામાન્ય સમસ્યા છે, જેને લોકો ઘણીવાર અવગણે છે અથવા ઘરેલું ઉપચારો પર છોડી દે છે. જોકે દર વખતે કબજિયાતને સામાન્ય લેવી સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી બની શકે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર જ્યારે કબજિયાત સાથે કેટલાક ખાસ લક્ષણો દેખાવા લાગે છે, ત્યારે તે ગંભીર બીમારીની નિશાની હોઈ શકે છે. 

Aster RV Hospital, Bangalore માં કંસલ્ટેંટ મેડિકલ ગેસ્ટ્રોએંટેરોલોજી એન્ડ હેપેટોલોજી ડૉ. ગિરીશ પી. વીરન્નાએ ગંભીર કબજિયાતના લક્ષણોમાં લાંબા સમય સુધી મળ ત્યાગમાં મુશ્કેલી, પેટમાં દુખાવો જે ઠીક થતો ના હોય, અથવા ઘરેલું ઉપચાર છતાં ઘણા દિવસો સુધી મળ ત્યાગ ન થવો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

સામાન્ય રીતે કોઈ વ્યક્તિને કબજિયાત ત્યારે માનવામાં આવે છે જ્યારે તેઓ અઠવાડિયામાં ત્રણ કરતા ઓછા વખત મળત્યાગ કરે છે, સ્ટૂલ સખત અથવા ગાંઠદાર હોય છે, અથવા મળત્યાગ દરમિયાન દુખાવો અનુભવે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ સામાન્ય દેખાતી સમસ્યા ક્યારે ગંભીર તબીબી સ્થિતિ બની જાય છે? ચાલો નિષ્ણાતો પાસેથી જાણીએ કે કબજિયાત ક્યારે ‘ક્રોનિક’ અથવા ખતરનાક કેટેગરીમાં આવે છે અને કયા સંજોગોમાં વિલંબ કર્યા વિના ડોક્ટરની મુલાકાત લેવી જરૂરી છે.

કબજિયાત ક્યારે ક્રોનિક બને છે?

કબજિયાત એ એક સામાન્ય પાચન સમસ્યા છે જેમાં મળત્યાગ ઓછો થઇ જાય છે, મુશ્કેલ બને છે અથવા સંપૂર્ણ રીતે થતો નથી. સામાન્ય રીતે કોઈ વ્યક્તિને કબજિયાત ત્યારે માનવામાં આવે છે જ્યારે તેઓ અઠવાડિયામાં ત્રણ કરતા ઓછા વખત મળત્યાગ કરે છે, સ્ટૂલ સખત અથવા ગાંઠદાર હોય છે, અથવા મળત્યાગ દરમિયાન દુખાવો અનુભવે છે.

કબજિયાતના લક્ષણોમાં લાંબા સમય સુધી મળ ત્યાગમાં મુશ્કેલી, પેટમાં દુખાવો જે ઠીક થતો ના હોય, અથવા ઘરેલું ઉપચાર છતાં ઘણા દિવસો સુધી મળ ત્યાગ ન થવો. આ ઉપરાંત, ઉલ્ટી થવી, ખૂબ જ સખત અથવા અટવાયેલા સ્ટૂલ, ગુદામાર્ગમાં રક્તસ્રાવ અને ગેસ પાસ ના કરવો પણ ચિંતાના સંકેતો હોઈ શકે છે.

ડોક્ટર વીરન્ના કહે છે કે જો તમને સામાન્ય રીતે રોજ મળત્યાગ થાય છે અને અચાનક ત્રણથી પાંચ દિવસ સુધી મળ ના થાય તો તે ચેતવણીનો સંકેત હોઈ શકે છે. જો ત્રણ દિવસ સુધી મળત્યાગ ના થાય તો પણ ડોક્ટરની સલાહ લેવી વધુ સારું છે. જો ગંભીર અથવા લાંબા સમય સુધી કબજિયાતની સારવાર ન કરવામાં આવે તો, ઘણી મુશ્કેલી થઈ શકે છે. આમાં મળનું આંતરડામાં અટવાઈ જવું, પીડાદાયક બબાસીર, એનલ ફિશર, રેક્ટલ પ્રોલેપ્સ, પેટમાં તીવ્ર દુખાવો અને કેટલાક દુર્લભ કિસ્સાઓમાં, આંતરડાના અવરોધ જેવી પરિસ્થિતિઓનો સમાવેશ થાય છે, જેને તાત્કાલિક તબીબી હસ્તક્ષેપની જરૂર પડી શકે છે. 

વીરન્નાના જણાવ્યા અનુસાર જ્યારે કબજિયાતની સાથે પેટમાં તીવ્ર દુખાવો, મળમાં લોહી, તાવ, ગેસ પસાર ના થવો અથવા ઉલ્ટી જેવા લક્ષણો દેખાય છે ત્યારે તે મેડિકલ ઇમરજન્સી બની શકે છે. આવી સ્થિતિ ચેપ, ડાઇવર્ટિક્યુલિટિસ અથવા ખૂબ જ દુર્લભ કિસ્સાઓમાં આંતરડામાં છિદ્ર જેવી સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે.

આ પણ વાંચો – કીડા વાળા ફુલાવરને આવી રીતે ઓળખો, તાજું ખરીદવા માટે આ ટીપ્સને ફોલો કરો

કબજિયાત સાથે દેખાતા લક્ષણો કે જેને અવગણવા જોઈએ નહીં

કેટલાક લક્ષણો એવા છે જે તમને કબજિયાત સાથે જોવા મળે ત્યારે ક્યારેય અવગણવા જોઈએ નહીં. જેમાં મળાશયમાં રક્તસ્રાવ, કાળા અથવા તારકોલ જેવા સ્ટૂલ, સતત ઉલ્ટી, અચાનક અથવા તીવ્ર પેટમાં દુખાવો, કારણ વગર વજનમાં ઘટાડો, તાવ વગેરે શામેલ છે. ડો.વીરન્ના સમજાવે છે કે આ ચેતવણીના સંકેતો પાચનતંત્રને લગતા ગંભીર રોગ તરફ નિર્દેશ કરી શકે છે, તેથી તરત જ પરીક્ષણ કરાવવું મહત્વપૂર્ણ છે.

કબજિયાતના કારણો અને સારવાર

કબજિયાત ઘણીવાર આહાર, પાણીની અછત અને લાઇફસ્ટાઇલ સાથે સંકળાયેલ બીમારી છે, લાંબા સમય સુધી ચાલતી અથવા ગંભીર કબજિયાતને અવગણવી જોઈએ નહીં. જો તમે કબજિયાતની સારવાર કરવા માંગતા હો તો નિયમિત મળત્યાગની આદતો પર ધ્યાન આપો. પૂરતું પાણી પીવું, ફાઇબરથી ભરપૂર ખોરાક લેવો અને ચેતવણીના સંકેતો હોય ત્યારે સમયસર ડોક્ટરની સલાહ લેવાથી ગંભીર જટિલતા રોકવામાં મદદ મળી શકે છે. જો તમે કબજિયાતથી બચવા માંગતા હો, તો બોડીને એક્ટિવ રાખો. સમયસર સારવાર માત્ર તમારા સ્વાસ્થ્યને જ નહીં પરંતુ તમારા આરામદાયક જીવનને પણ સુરક્ષિત કરી શકે છે.

ડિસ્ક્લેમર : આ લેખ સાર્વજનિક ડોમેનમાં ઉપલબ્ધ માહિતી અને નિષ્ણાતો સાથેની વાતચીત પર આધારિત છે. કોઈ પણ નવી દિનચર્યા અથવા સારવાર શરૂ કરતા પહેલા હંમેશા તમારા ડૉક્ટર અથવા આરોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લો.