Unique On Gen MM Naravane guide: 2020 થી 2024 ની વચ્ચે, ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ મનોજ નરવણેનું પુસ્તક એકમાત્ર એવું છે જેને હજુ સુધી સંરક્ષણ મંત્રાલય તરફથી મંજૂરી મળી નથી. 17 સપ્ટેમ્બર, 2024 ના રોજ, ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે માહિતી અધિકાર (RTI) હેઠળ આ બાબતને લગતી મહત્વપૂર્ણ માહિતી મેળવી. આ મુજબ 2020 થી 2024 ની વચ્ચે કુલ 35 પુસ્તકો સંરક્ષણ મંત્રાલયને મંજૂરી માટે સબમિટ કરવામાં આવ્યા હતા. આમાંથી ત્રણ પુસ્તકોને હજુ સુધી મંજૂરી આપવામાં આવી નથી, જેમાં જનરલ નરવણેનું એક પુસ્તક પણ સામેલ છે.
કયું પુસ્તક મંજૂર થયું, કયું અટવાયું?
ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે અગાઉ ૫ જાન્યુઆરી, 2024 ના રોજ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો, પરંતુ તે સમયે સંરક્ષણ મંત્રાલય કે પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસે કોઈએ જવાબ આપ્યો ન હતો. RTI ના જવાબમાં જણાવાયું હતું કે બ્રિગેડિયર જીવન રાજપુરોહિતનું પુસ્તક, લીડરશીપ બિયોન્ડ બેરેક્સ, “પ્રક્રિયામાં છે”,
જ્યારે બે અન્ય પુસ્તકો – જનરલ નરવણેનું “ફોર સ્ટાર્સ ઓફ ડેસ્ટિની” અને જનરલ એન.સી. વિજનું પુસ્તક, “અલોન ઇન ધ રિંગ”, જે કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન આર્મી ચીફ અને ડિરેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ (DGMO) હતા, તેના ડ્રાફ્ટ સંરક્ષણ મંત્રાલયને મોકલવામાં આવ્યા હતા.
જનરલ એન.સી. વિજનું પુસ્તક, “અલોન ઇન ધ રિંગ”, મે 2025 માં પ્રકાશિત થયું હતું, જ્યારે બ્રિગેડિયર રાજપુરોહિતનું પુસ્તક પણ મંજૂર થયું છે અને પ્રકાશનની રાહ જોઈ રહ્યું છે. પરિણામે, ફક્ત જનરલ નરવણેનું પુસ્તક જ અધૂરું રહ્યું છે.
આ મુદ્દા પર ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ સાથે વાત કરતા, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકાર ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ પ્રત્યે સંપૂર્ણ આદર ધરાવે છે અને વિપક્ષ રાજકીય કારણોસર તેમનું અપમાન કરી રહ્યું છે.
2023 માં 16 પુસ્તકો મંજૂરી માટે આવ્યા હતા
RTI માં એ પણ ખુલાસો થયો હતો કે નિવૃત્ત લશ્કરી અધિકારીઓ દ્વારા લખાયેલી ઘણી હસ્તપ્રતો મંજૂરી માટે સરકાર પાસે આવી છે. માહિતી અનુસાર, 2020 માં એક ડ્રાફ્ટ સબમિટ કરવામાં આવ્યો હતો.
2021 માં કોઈ હસ્તપ્રતો પ્રાપ્ત થઈ ન હતી. 2022 માં મંજૂરી માટે ચાર પુસ્તકો સબમિટ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે 2023 માં આ સંખ્યા વધુ વધીને કુલ 16 ડ્રાફ્ટ સરકાર સુધી પહોંચ્યા.
માહિતી માટે, જે વરિષ્ઠ લશ્કરી અધિકારીઓના પુસ્તકોને તાજેતરમાં સરકારે મંજૂરી આપી છે તેમાં લેફ્ટનન્ટ જનરલ એસ.એ. હસનૈન, લેફ્ટનન્ટ જનરલ એસ.કે. ગડોક, લેફ્ટનન્ટ જનરલ એસ.આર.આર. આયંગર, મેજર જનરલ અશોક કુમાર, મેજર જનરલ શશિકાંત પિત્રે, મેજર જનરલ આર.કે. શર્મા, મેજર જનરલ જી.ડી. બક્ષી અને લેફ્ટનન્ટ જનરલ યોગેશ કુમાર જોશીનો સમાવેશ થાય છે.
