અમેરિકા-ઈરાન સીઝફાયર પછી હોર્મુઝ પાર કરી આવી રહ્યું છે ‘જગ વિક્રમ’, જાણો કેટલા ટન એલપીજી લાવી રહ્યું છે ટેન્કર

LPG tanker Jag Vikram crosses Strait of Hormuz : અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીઝફાયર પછી પહેલીવાર ભારતીય ટેન્કર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરીને ભારત આવી રહ્યું છે. શિપ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (એલપીજી) ટેન્કર જગ વિક્રમે શુક્રવારે રાતથી શનિવારે સવારની વચ્ચે હોર્મુઝ પાર કર્યું હતું. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના અસ્થાયી યુદ્ધવિરામની ઘોષણા બાદ હોર્મુઝ દરિયાઇ ચોકપોઇન્ટ પાર કરનાર પ્રથમ ભારતીય ધ્વજ જહાજ બન્યું છે. 

જગ વિક્રમ માર્ચની શરૂઆતથી ફારસની ખાડીમાંથી બહાર નીકળનાર નવમું ભારતીય જહાજ છે. તે રવાના થયા પછી હજુ ફારસની ખાડીમાં ભારતના 15 ફ્લેગવાળા જહાજો છે. શનિવારે બપોરે 12 વાગ્યા સુધીમાં ટેન્કર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની પૂર્વમાં ઓમાનના અખાતમાં હતું અને પૂર્વ તરફ જઇ રહ્યું હતું.

20,000 ટન એલપીજી લઈ આવી રહ્યું છે ટેન્કર

વેપાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર તેની ક્ષમતા અનુસાર જગ વિક્રમ લગભગ 20,000 ટન એલપીજી વહન કરી શકે છે. શિપિંગ ડેટાબેઝ અનુસાર આ ટેન્કર એક મધ્યમ કદનું ગેસ કેરિયર (એમજીસી) છે, જેની માલિકી મુંબઈ સ્થિત ગ્રેટ ઇસ્ટર્ન શિપિંગ કંપનીની છે. આ ટેન્કરની ક્ષમતા 26,000 ટન ડેડવેઇટ ટનની છે. ડેડવેઇટ ટનેજ એ તે છે જે એક જહાજ ઉઠાવી શકે છે, જેમાં કાર્ગો, ફ્યૂલ, તાજું પાણી, બેલાસ્ટ વોટર, પ્રોવિઝન અને ક્રૂ સામેલ છે.

વેપાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર જગ વિક્રમ એક અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી હોર્મુઝ પાર કરવાની રાહ જોઈ રહ્યું હતું. 3 એપ્રિલે ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસે અહેવાલ આપ્યો હતો કે એલપીજી ટેન્કર ગ્રીન આશા અને જગ વિક્રમ થોડા દિવસોમાં આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને પાર કરવાના છે. ગ્રીન હોપ 5 એપ્રિલના રોજ હોર્મુઝમાંથી પસાર થયું. યુદ્ધની શરૂઆતથી, ઘણા જહાજો ફારસની ખાડીમાં ફસાયેલા છે, ફક્ત થોડા જ સલામત રીતે હોર્મુઝ પાર કરી શક્યા છે. દરેકે ઇરાન સાથે સંકલન કરીને ક્રોસ કરવું પડશે.

છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં હોર્મુઝને પાર કરનારા અન્ય આઠ ભારતીય એલપીજી ટેન્કરોમાંથી સાત ઘણા મોટા ગેસ કેરિયર્સ (વીએલજીસી) હતા, જેમની એલપીજી લાવવાની ક્ષમતા એમજીસી કરતા બમણી હતી. પર્શિયન ગલ્ફમાં બાકીના 15 ભારતીય જહાજોમાં ઓછામાં ઓછું એક એલપીજી ટેન્કર, ચાર ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર, એક લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (એલએનજી) ટેન્કર, એક કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ ટેન્કર, ત્રણ કન્ટેનર શિપ, બે બલ્ક કેરિયર અને કેટલાક એવા જહાજો સામેલ છે જે જેમનું રેગ્યુલર મેન્ટેનેન્સ ચાલી રહ્યું છે.

જગ વિક્રમે આપ્યું હતું સિગ્નલ

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતી વખતે જગ વિક્રમ એ સંકેત આપી રહ્યું હતું કે તે ભારતીય ક્રૂ સભ્યો સાથેનું ભારતીય જહાજ છે. ઇરાની સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન કરીને હોર્મુઝ પાર કરતા જહાજોમાં આવા ઓળખ પ્રસારણો એક પ્રકારનું ધોરણ બની ગયા છે, જે જહાજોની હિલચાલનું નિયમન કરે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ શું છે?

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટએ ઇરાન અને ઓમાન વચ્ચેનો એક સાંકડો જળમાર્ગ છે જે પર્શિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. વૈશ્વિક ઉર્જા પ્રવાહ માટે તે આવશ્યક દરિયાઇ ચોકપોઇન્ટ છે. યુદ્ધ શરૂ થયું તે પહેલાં વિશ્વના લગભગ 20 ટકા તેલ અને ગેસના ફ્લો હોર્મુઝથી પસાર થયા હતા.

ભારત એવા દેશોમાં સામેલ છે કે જે હોર્મુઝથી તેના જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર કરવા માટે ઇરાન સાથે રાજદ્વારી સ્તરે જોડાયેલ છે.

શું ઇરાન ટોલ લઈ રહ્યું છે?

ઇરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને પાર કરતા વેપારી જહાજો પર ટોલ અથવા ટ્રાન્ઝિટ ફી લાદવા માંગે છે તેવા અહેવાલો વચ્ચે, ભારત પાણીના રસ્તાથી ફ્રી અને સલામત નેવિગેશન માટે દબાણ કરી રહ્યું છે. ઇરાન સંભવિત રીતે સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા માટે ટોલને ઔપચારિક બનાવી રહ્યું હોવાના અહેવાલોના જવાબમાં વિદેશ મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે ભારત અને ઇરાન વચ્ચે આ મુદ્દે કોઈ ચર્ચા થઈ નથી. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત આ મામલે એનાં જૂના વલણ પર અડગ છે અને જો અને જ્યારે કોઈ સ્થિતિ ઊભી થશે ત્યારે તેનું મૂલ્યાંકન કરશે.